KIZAMIK SALGINI GÜNDEMDE

Kızamık Hastalığı ve Küresel Durum

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, her yıl kızamık aşısına erişemeyen yaklaşık 2.6 milyon insan kızamık enfeksiyonu nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Kızamık aşısının yaygın uygulandığı bölgelerde hastalığın tamamen yok olduğu düşünülse de, son yıllarda görülen ciddi boyutlu salgınlar bu konuyu yeniden dünya gündemine taşımıştır.

Günümüzde özellikle Avrupa ülkelerinde kızamık vakalarında belirgin artışlar gözlemlenmektedir. Komşu ülkelerimizden Gürcistan başta olmak üzere bölgedeki salgınlar dikkat çekici boyutlara ulaşmıştır. Türkiye'de ise Ocak 2019 itibarıyla kızamık vakalarındaki artış, sağlık otoriteleri tarafından üzerinde durulan kritik bir konu haline gelmiştir.

Kızamık Salgınlarının Temel Nedenleri

Kızamık vakalarının yeniden tırmanışa geçmesinin arkasında yatan iki temel faktör bulunmaktadır. Bunlardan ilki kontrolsüz göç hareketleri, ikincisi ise giderek yayılan aşı karşıtı yaklaşımlardır. Bu iki etken, toplumsal bağışıklık duvarını zayıflatarak salgınlara zemin hazırlamaktadır.

Türkiye özelindeki verilere bakıldığında, durumun ciddiyeti daha net anlaşılmaktadır:

• 2017 yılında yaklaşık 23 bin çocuk, ailelerinin aşıyı reddetmesi nedeniyle aşılanmamıştır.
• Toplum genelinde aşı reddi oranı endişe verici bir hızla artış göstermektedir.
• Aşılanma oranlarının yetersiz kalması ve aşı etkinliğinin düşük olması, hastalığın çok daha geniş kitlelere yayılmasına neden olmaktadır.

Kızamık Virüsünün Yapısı ve Bulaşma Yolları

Kızamığa neden olan etken bir RNA virüsüdür ve bu virüsün bilinen tek bir serotipi mevcuttur. Hastalık, enfekte bireylerin solunum yolu salgıları aracılığıyla son derece hızlı bir şekilde bulaşır. Hastalar; öksürme ve hapşırma yoluyla virüsü ortama saçarak sağlıklı bireylere bulaştırırlar.

Virüsün vücuda girmesiyle başlayan kuluçka dönemi 8-12 gün arasında değişmektedir. Hastalığın en riskli özelliği ise bulaşıcılık süresidir. Kızamık, döküntülerin ortaya çıkmasından 3-5 gün önce bulaşmaya başlar ve döküntüler görüldükten sonraki 4 gün boyunca bulaşıcılığını korur.

Kızamık Belirtileri Nelerdir?

Kızamık enfeksiyonu belirli karakteristik semptomlarla kendini gösterir. Aşağıdaki belirtilerin görülmesi durumunda vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır:

• Yüksek Ateş: 38 santigrat derece ve üzerindeki ateş.
• Solunum Yolu Şikayetleri: Şiddetli öksürük ve burun akıntısı.
• Döküntü: Vücudun genelinde görülen karakteristik deri döküntüleri.

Hastalığın Yol Açtığı Ciddi Komplikasyonlar

Kızamık sadece basit bir döküntü hastalığı değildir; vücutta kalıcı hasarlara ve ağır tablolara yol açabilir. En sık karşılaşılan komplikasyonlar arasında orta kulak iltihabı, zatürre ve krup yer almaktadır.

Virüsün en tehlikeli etkilerinden biri de merkezi sinir sistemi üzerindedir. Kızamık virüsü beyni etkileyerek beyin iltihabına yol açabilir. Özellikle erken yaşta kızamık geçiren çocuklarda, hastalıktan yıllar sonra ortaya çıkan Subakut Sklerozan Panensefalit (SSPE), sinir sistemini tahrip eden ve maalesef ölümle sonuçlanan dejeneratif bir hastalıktır.

Kızamık Aşısı ve Korunma Yöntemleri

Kızamığın yol açtığı bu ağır tablolardan korunmanın tek ve en etkili yolu kızamık aşısıdır. Türkiye'de çocukluk dönemi aşılama takvimi kapsamında aşı iki doz olarak uygulanmaktadır:

Hastalık; çocuklar, erişkinler ve bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerde çok daha ağır ve hayati risk taşıyacak şekilde seyretmektedir.

Salgın Yönetimi ve Toplum Sağlığı İçin Öneriler

Kızamık salgınlarını kontrol altına almak ve toplum sağlığını korumak için stratejik adımlar atılmalıdır. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

1. Tam Aşılama: Tüm çocukların aşı takvimine uygun şekilde aşılanması hayati önem taşır.
2. Göçmen Takibi: Göç hareketlerinin yoğun olduğu bölgelerde göçmenlerin aşı durumları titizlikle takip edilmelidir.
3. Erişkin Bağışıklığı: Kızamık geçirmemiş veya aşılanmamış erişkinlerin kan testi yaptırarak bağışıklık durumlarını kontrol ettirmeleri ve gerekirse aşılanmaları önerilir.
4. Doğru Bilgilendirme: Kızamık aşısının bilinen bir yan etkisi yoktur ve otizm riski taşıyan bireylerde dahi güvenle uygulanabilir. Toplum sağlığını tehdit eden aşı karşıtı yanlış bilgilendirmeler dikkate alınmamalıdır.