Kendilik Kapasitesi

James F. Masterson ve Gerçek Kendiliğin Kapasiteleri

Psikiyatri dünyasının önde gelen isimlerinden James F. Masterson, bireyin sağlıklı bir psikolojik yapıya sahip olabilmesi için "gerçek kendilik" kavramının belirli işlevleri yerine getirmesi gerektiğini savunur. Bu kapasiteler, bireyin iç dünyası ile dış dünya arasındaki dengeyi kurmasını sağlayan temel yapı taşlarıdır.

1. Duygulanımın Spontaneliği ve Canlılığı

Duygulanım kapasitesi, bireyin hayatı derin bir şekilde hissedebilmesiyle ilgilidir. Bu özellik; canlılık, neşe, kuvvet ve heyecan hislerinin spontane bir şekilde deneyimlenmesini sağlar. Kişinin içsel dünyasındaki bu enerji, yaşam kalitesini doğrudan belirleyen bir unsurdur.

2. Kendini Haklı Görme (Self-Entitlement)

Gerçek kendiliğin bir diğer önemli boyutu, kişinin kendi ihtiyaçlarını ve varlığını meşru görmesidir. Bu kapasite, bireyin sosyal ve kişisel alanlarda kendi haklarını gözetebilme becerisini temsil eder.

3. Kendilik Aktivasyonu İddiası ve Desteği

Bireyin kendine has, biricik bireyleşmeci isteklerini belirleyebilmesi bu kapasiteye bağlıdır. Kişi, bu isteklerini gerçek hayatta ifade edebilmek, desteklemek ve herhangi bir saldırıya maruz kaldığında savunabilmek için bağımsız inisiyatif ve iddia gücünü kullanma becerisine sahip olmalıdır.

4. Kendilik Aktivasyonu Kabulü ve Kendilik Saygısının Sürdürülebilmesi

Kişinin, kendi kendiliğinin bir duygu durum veya çevresel bir meseleyle olumlu ve uyumlu bir tavırla başa çıktığını fark edip kabul etmesi kritik önemdedir. Bu içsel kabul, yeterli bir kendilik saygısının bağımsız bir şekilde harekete geçebilmesi için gereken temel itici güçtür.

5. Acı Veren Duygulanımları Yatıştırmak

Bu kapasite, bireyin zorlu süreçlerle başa çıkma mekanizmasını ifade eder. Bağımsız bir şekilde plan yapma kapasitesi, aslında acı veren duygulanımları sınırlamak, minimuma indirmek ve yatıştırmak için kullanılan bir aygıttır.

6. Kendiliğin Sürekliliği

Etkili bir aşırı düzenleme sayesinde birey, zaman içerisinde bir süreklilik algısı geliştirir. Belirli bir tecrübenin öznesi olan "BEN" duygusunun zaman içinde devam etmesi ve farklı deneyimlere ait olan "BEN" ile özdeşleşebilmesi, kendiliğin tanınması ve kabulü açısından esastır.

7. Kararlılık

Bireyin kendiliğini belirli bir nesneye veya ilişkiye adayabilme becerisidir. Kararlılık, karşılaşılan tüm engellere rağmen hedefe ulaşma noktasında ısrarcı davranabilme yeteneğini içerir.

8. Yaratıcılık

Kendilik kapasiteleri arasında yaratıcılık, statik bir yapının ötesine geçmeyi sağlar. Kişinin kendiliğini, eski ve tanıdık olan düşünce veya davranış örüntülerini yeni ve farklı formlara dönüştürmek amacıyla kullanmasıdır.

9. Yakınlık Kurma Kapasitesi

Sağlıklı bir yakınlık, kişinin kendiliğini bir ilişki içerisinde tam olarak ifade edebilmesidir. Bu süreçte birey, terk edilme ya da yutulma (benliğin kaybolması) konularında minimum düzeyde anksiyete hissederek bağ kurabilme becerisi sergiler.