Duygu koçluğu

Koçlukta Duygusal Farkındalık ve Birincil Duyguya Varış

Koçluk süreci, danışanların bedensel duygu ve hislerinin derin anlamlarını kavramalarına yardımcı olmayı hedefler. Bireyler, ne hissettiklerinin farkına vardıkları andan itibaren iki temel yoldan birini tercih etme ihtiyacı duyarlar:

• Duyguları takip etmek ve bu doğrultuda aksiyon almak.
• Duyguların, içsel bir kargaşaya işaret ettiğine hükmederek bu durumu analiz etmek.

Bu noktada temel ikilem, duyguların ne zaman değiştirilmesi gerektiği ve ne zaman onlara göre hareket edileceğidir. Bazı duygular, bireyin iç dünyasında bir şeylerin yolunda gitmediğini fısıldar. Bu durumda, yanlış olanı tespit etmek ve çözüm yollarını bulmak kritik bir öneme sahiptir.

Duygu ve Mantığın Bütünleşmesi

Sağlıklı bireylerde, bir duygunun ortaya çıkmasıyla birlikte o duyguya dair bir farkındalık da eş zamanlı olarak gelişir. Duygu ve farkındalık, insanların en uygun davranış biçimini belirlemelerine yardımcı olmak için senkronize bir şekilde çalışır. Duygu ve mantığı bütünleştirmek, günlük yaşamın temelini oluşturur. Koçluk, bireylere ya bu beceriyi sıfırdan kazandırmayı ya da mevcut olan yetilerini geliştirmeyi amaçlar.

Koçluk sürecinin ilk büyük dönüm noktası, danışanın o an hissettiği duygunun bir çekirdek öz duygu olup olmadığını değerlendirmektir. Bu aşamada koç ve danışan, ulaşılan duygunun nihai hedef mi yoksa geçilmesi gereken bir ara durak mı olduğunu birlikte analiz etmelidir.

Bir Duygunun Birincil Olup Olmadığını Belirleme Kriterleri

Bir duygunun birincil (çekirdek) duygu olarak kabul edilmesi için belirli kriterleri karşılaması gerekir. Aşağıdaki tablo, birincil duyguların temel özelliklerini ve ayrım noktalarını özetlemektedir:

Örneğin; bir danışanın haksızlığa uğradığında hissettiği öfke, sevilen birinin kaybıyla gelen üzüntü veya toplumsal bir mahcubiyetten doğan utanç, birincil duygulara örnek gösterilebilir. Tedavi ve koçluk sürecinde bunlar, genellikle kaynağı daha önce netleşmemiş en temel hislerdir.

İkincil Duyguların Ötesine Geçmek ve Keşif Süreci

Koçluk sürecinde cevaplanması gereken en kritik soru şudur: "Bu duygu, daha temel bir duyguyu gizleyen ikincil bir tepki mi?" Birçok durumda bir duygu, diğerinin üzerini örten bir kalkan görevi görebilir:

1. Öfke, derindeki bir acıyı gizliyor olabilir.
2. Korku veya utanç, öfkenin arkasında saklanabilir.
3. Çaresizlik, daha derin gözyaşlarının bir yansıması olabilir.

Koç, danışanın bu ikincil duygular ve düşünceler çalılığını yararak ilerlemesine yardımcı olmalıdır. Danışan birincil duyguya ulaştığında, genellikle içsel bir onaylama yaşar ve "Evet, işte bu; gerçekten hissettiğim şey bu" diyerek hakikatini bulur.

Koçun Rehberlik Rolü

Gerçek duyguları ayırt etmek, profesyonel bir destek olmaksızın oldukça güçtür. Bu nedenle koç, bir yardımcı kaşif olarak danışanın dikkatini odaklamasına destek verir. Koçun, danışanın duygusal altyapısını tanıması süreci hızlandırır. Örneğin; danışanın şikayetlerinin aslında ifade edilmemiş bir üzüntü ve öfke bileşimi olduğunu fark eden bir koç, bu duyguları ayrıştırarak danışanın netlik kazanmasını sağlar.

Kaynak: Danışanlara Duygu Koçluğu Yapmak (syf. 109-110), Leslie S. Greenberg