Kemik erimesi ( osteoporoz ) ve beslenme

Osteoporoz (Kemik Erimesi) Nedir? Belirtileri ve Riskleri

Osteoporoz, kemik doku yoğunluğunun azalması ve kemik kalitesinin düşmesi sonucu ortaya çıkan, halk arasında kemik erimesi olarak bilinen sinsi bir hastalıktır. Düşük kemik kütlesi ve kemik dokusunun mikro yapısındaki bozulmalar, kemik kırılganlığını artırarak ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Bu durum yaşlılık, menopoz veya altta yatan farklı hastalıklara bağlı olarak gelişebilir.

Özellikle menopoz sonrası dönemde, kemik koruyucu bir hormon olan östrojenin azalmasıyla kemik kaybı ivme kazanır. Kemik erimesi erken dönemde genellikle belirti vermez; ancak ilerleyen süreçlerde şu semptomlar görülebilir:

• Bel ve sırt ağrısı,
• Boy kısalması ve omurgada küçük kırıklar,
• Travma sonrası el bileği, kalça ve kaburgalarda meydana gelen kırılmalar.

Osteoporoz Tanısı ve Nedenleri

Osteoporoz tanısı, kemik mineral yoğunluğu ölçümü (kemik densitometresi) ile konur. Bu cihazlar yardımıyla kalça ve bel bölgelerindeki kemik yoğunluğu değerlendirilir. Eğer sonuçlar kemik erimesine işaret ediyorsa; diyabet, tiroid, paratiroid hastalıkları veya diğer endokrinolojik bozukluklar kan tetkikleriyle araştırılır.

Kemik erimesini tetikleyen temel faktörler şunlardır:

• Hareketsiz yaşam tarzı ve egzersiz eksikliği,
• Kalsiyum ve D vitamini açısından fakir beslenme,
• Sigara, aşırı alkol ve kafein tüketimi,
• Uzun süreli kortizon kullanımı ve ailesel yatkınlık.

Yaş Gruplarına Göre Günlük Kalsiyum İhtiyacı

Kalsiyum, kemik sağlığı için su kadar temel bir ihtiyaçtır. Yaşamın farklı dönemlerinde vücudun gereksinim duyduğu kalsiyum miktarı değişkenlik gösterir. Aşağıdaki tabloda yaşa göre günlük alınması gereken kalsiyum miktarları belirtilmiştir:

Beslenme ve Kalsiyum Kaynakları

Sağlıklı bir kemik yapısı için kalsiyum ihtiyacının %77'si süt ve süt ürünlerinden karşılanmaktadır. Süt, yoğurt, peynir, kefir, dondurma ve muhallebi gibi gıdalar en zengin kalsiyum kaynaklarıdır. Süt ürünlerinin yanı sıra şu besinler de kalsiyum açısından değerlidir:

• Yeşil sebzeler: Lahana ve nane,
• Kuruyemişler: Badem, fındık ve fıstık,
• Diğer: Yumurta, incir, pekmez, keçiboynuzu ve balık.

Menopozun ilk 5 yılında beslenme tek başına yeterli olmayabilir; bu durumda doktor kontrolünde kalsiyum tabletleri ve takviyeler kullanılmalıdır. Ayrıca meyve ve sebze ağırlıklı beslenmenin kemik kırılma riskini kadınlarda %14 oranında azalttığı bilimsel çalışmalarla kanıtlanmıştır.

Kalsiyum Eksikliği ve Fazlalığının Zararları

Kalsiyum eksikliği durumunda diş çürümesi, raşitizm, eklem ağrıları, kas krampları, uykusuzluk ve depresyon gibi sorunlar görülebilir. Aksine, kalsiyum fazlalığı ise böbrek taşı oluşumuna, kas güçsüzlüğüne ve dokularda kireçlenmeye yol açabilir. Bu nedenle dengeyi korumak hayati önem taşır.

Kemik Erimesini Önlemek İçin Yaşam Tarzı Önerileri

Kemik sağlığını korumak ve osteoporozun etkilerini minimize etmek için şu adımlar atılmalıdır:

1. Fiziksel Aktivite: Haftada en az 3 gün 30-45 dakikalık açık hava yürüyüşleri, yüzme veya merdiven inip-çıkma egzersizleri yapılmalıdır.
2. Güneş Işığı: D vitamini sentezi için güneş ışığından yeterince faydalanılmalıdır.
3. Zararlı Alışkanlıklardan Uzak Durma: Sigara, alkol ve aşırı kahve tüketimi kemik yıkımını artırdığı için kısıtlanmalıdır.
4. Düzenli Kontrol: Özellikle menopoz sonrası dönemde kilo kontrolü sağlanmalı ve düzenli doktor kontrolleri aksatılmamalıdır.
5. Tıbbi Tedavi: Gerekli hallerde hormon replasman tedavisi veya kemik yapımını artıran ilaçlar uzman hekim eşliğinde kullanılmalıdır.