Kaşıntı nedenleri (pruritus)

Kaşıntı Nedir? Kaşıntının Tanımı ve Genel Özellikleri

Kaşıntı, pek çok deri hastalığının yanı sıra bazı sistemik hastalıklarda da görülebilen, son derece rahatsız edici bir histir. Toplumda hemen hemen herkes, hayatının belirli dönemlerinde farklı süre ve şiddetlerde kaşıntı hissini deneyimler. En basit haliyle bir sinek veya böcek sokması sonrası oluşabileceği gibi, haftalarca hatta aylarca süren ve kronik kaşıntı olarak adlandırılan durumlar da mevcuttur. Kronikleşen vakalarda, altta yatan nedenin mutlaka uzmanlarca ortaya konması gerekmektedir.

Kaşıntının Yaşam Kalitesi ve Sosyal Hayat Üzerindeki Etkileri

Kaşıntı, sadece fiziksel bir rahatsızlık olmanın ötesinde kişinin genel yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bir bulgudur. Özellikle uzun süreli kaşıntılar şu olumsuzluklara yol açabilir:

• Sürekli bir huzursuzluk hali,
• Yapılan işe odaklanmada güçlük,
• Ciddi uyku bozuklukları,
• Kaşıma ihtiyacı nedeniyle gelişen sosyal izolasyon.

Kaşıntı Belirtileri ve Deride Gözlenen Değişiklikler

Kaşıntı bir hastalık değil, farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan bir bulgudur. Bu durum deride kızarıklık ve kabarıklık gibi görünür değişikliklerle seyredebileceği gibi, tamamen normal görünen bir deride de ortaya çıkabilir. Kaşıntının şiddetine ve süresine bağlı olarak deride şu değişimler gözlenebilir:

1. Kaşıntı izleri ve lekeler,
2. Deride kabuklanmalar,
3. Deride kalınlaşma,
4. Açık veya koyu renk değişiklikleri.

Bu fiziksel değişimler genellikle kaşıntının en yoğun olduğu bölgelerle sınırlı kalmaktadır.

Kaşıntıyı Tetikleyen Faktörler ve Risk Grupları

Kaşıntının oluşumunda ve şiddetlenmesinde pek çok farklı faktör rol oynamaktadır. Kişinin yaşı, deri tipi, mesleği ve yaşadığı ortam bu faktörlerin başında gelir. Ayrıca kullanılan kozmetik ürünler, ilaçlar ve beslenme alışkanlıkları da süreci doğrudan etkiler.

Kaşıma Alışkanlığı ve Psikolojik Döngü

Kaşıntı hissi doğal bir kaşıma isteği uyandırır ve bu eylem kısa süreli bir rahatlama sağlar. Ancak yapılan araştırmalar, tekrarlanan kaşıma eyleminin beyindeki davranışsal öğrenme alanını uyardığını kanıtlamıştır. Kaşımanın verdiği haz zamanla öğrenilmekte ve bu durum kaşıma eyleminin bir alışkanlık haline gelmesine neden olmaktadır.

Kaşıntıya Neden Olan Hastalıklar

Kaşıntı, bazen basit bir deri tahrişi bazen de ciddi bir hastalığın erken teşhis edilmesini sağlayan uyarıcı bir sinyal olabilir. Bu nedenle nedenin saptanması hayati önem taşır.

Kaşıntıya Yol Açan Deri Hastalıkları

• Mantar enfeksiyonları,
• Uyuz ve bitlenme gibi paraziter hastalıklar,
• Yaşa bağlı deri kuruluğu,
• Ürtiker (kurdeşen) ve ekzemalar,
• Şiddetli sedef hastalığı (psoriazis),
• Suçiçeği gibi viral enfeksiyonlar.

Kaşıntıya Neden Olan Sistemik Hastalıklar

• Kronik böbrek hastalıkları,
• Karaciğer hastalıkları veya safra yolu tıkanıklığına bağlı sarılık,
• Demir eksikliği,
• Tiroid hastalıkları ve şeker hastalığı (diyabet),
• Multiple miyelom ve lenfoma gibi ciddi rahatsızlıklar.