KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARA GENEL BAKIŞ

Kardiyovasküler Hastalıklar (KVH) Nedir?

Kardiyovasküler hastalıklar (KVH), kalp ve kan damarlarını etkileyen tüm rahatsızlıkları kapsayan genel bir terimdir. Dünya genelinde ölümlerin en sık nedeni olan bu hastalık grubu, her yıl yaklaşık 17.5 milyon insanın hayatını kaybetmesine yol açmaktadır. Bu rakam, küresel ölçekteki tüm ölümlerin %31’ini oluşturmaktadır.

İstatistiksel verilere göre, bu ölümlerin yaklaşık 7.5 milyonu koroner damar hastalığına, 6.2 milyonu ise beyin damar hastalıklarına (inme/strok) bağlı olarak gerçekleşmektedir. Uzmanlar, 2030 yılında KVH kaynaklı ölümlerin 23 milyona ulaşacağını öngörmektedir.

Kardiyovasküler Hastalık Türleri

Kalp ve damar sistemi hastalıkları, etkilediği bölgeye ve oluşum nedenine göre şu şekilde sınıflandırılır:

1. Koroner Damar Hastalıkları: Kalp kasını besleyen damarların kısmi veya tam tıkanması sonucu oluşur.
2. Beyin Damar Hastalıkları: Beyni besleyen kan damarlarında meydana gelen rahatsızlıklardır.
3. Periferik Damar Hastalıkları: Kolları ve bacakları besleyen damarların hastalıklarıdır.
4. Romatizmal Kalp Hastalıkları: Streptokok bakterilerinin neden olduğu bademcik enfeksiyonu sonrası kalp kapaklarının ve kaslarının hasar görmesidir.
5. Konjenital Kalp Hastalıkları: Doğumda mevcut olan yapısal kalp bozukluklarıdır.
6. Derin Ven Trombozu ve Pulmoner Emboli: Bacak toplar damarlarında oluşan pıhtıların kalp ve akciğere taşınmasıdır.

KVH İçin Temel Risk Faktörleri

Kardiyovasküler hastalıkların ve inmenin arkasındaki en önemli nedenler davranışsal risk faktörleridir. Sağlıksız beslenme, hareketsiz yaşam, sigara ve alkol kullanımı, koroner ve beyin damar hastalıklarının %80’inden sorumludur.

Bu yaşam tarzı alışkanlıkları bireylerde şu "ara risk faktörlerinin" oluşmasına zemin hazırlar:

• Hipertansiyon (Yüksek kan basıncı)
• Diyabet (Şeker hastalığı)
• Hiperlipidemi (Yüksek kolesterol)
• Obezite (Aşırı kilo)

Özellikle hipertansiyon, her yıl 9.4 milyon ölüme neden olan kritik bir faktördür. İnme kaynaklı ölümlerin %51’i, koroner damar hastalıklarının ise %45’i doğrudan yüksek kan basıncı ile ilişkilidir.

Kardiyovasküler Hastalıkların Yaygın Belirtileri

Damar hastalıkları çoğunlukla önceden belirti vermez; ilk yansıma doğrudan bir kalp krizi veya inme olabilir. Bu nedenle semptomları tanımak hayati önem taşır.

Kalp Krizi Belirtileri

• Göğüs ortasında ağrı, baskı veya yanma hissi.
• Sol omuz, kollar, dirsek, alt çene veya sırtta ağrı.
• Nefes darlığı, bulantı-kusma ve soğuk terleme.
• Fenalık hissi, solukluk veya sersemlik.

İnme (Felç) Belirtileri

• Vücudun bir yarısında (yüz, kol veya bacakta) ani güçsüzlük veya uyuşma.
• Konuşmada zorluk veya konuşulanları anlamada bozulma.
• Görme bozuklukları ve denge kaybı.
• Şiddetli baş ağrısı, bayılma veya bilinç kaybı.

Romatizmal Kalp Hastalığı ve Tedavisi

Genellikle sosyo-ekonomik düzeyi düşük ülkelerdeki çocuklarda görülen bu hastalık, romatizmal ateşin kalp kapaklarını bozmasıyla oluşur. Belirtileri arasında nefes darlığı, çarpıntı ve eklem ağrıları yer alır.

Tedavi Yöntemleri:

• Boğaz enfeksiyonlarının penisilin ile erken tedavisi.
• Uzun süreli penisilin kullanımı ile mevcut ateşin tedavisi.
• Tekrarlayan atakları önlemek için düzenli depo penisilin iğneleri.

Kalp Hastalıklarının Anatomik Sınıflandırması

Kalbin farklı yapısal bölümleri çeşitli hastalıklara ev sahipliği yapabilir:

• Miyokard: Kalp kası hastalıkları.
• Perikard: Kalp zarı hastalıkları.
• Koroner Arter: Kalp damarı hastalıkları.
• Ritim ve İleti: Kalp elektrik sistemi bozuklukları.
• Kapak Hastalıkları: Kalp kapakçığı sorunları.

Bu hastalıklar genellikle birbirini tetikler. Örneğin; bir damar tıkanıklığı kalp kası işlevini bozabilir, bu da zamanla kapak yetmezliğine veya kalp büyümesine yol açabilir. Bu nedenle kalp hastalıkları çoğu zaman iç içe geçmiş bir tablo sergiler.