İyi huylu prostat büyümesi BPH
- Prostat, idrar kesesinin altında yer alan ve temel görevi meni salgısı üretmek olan, erkek üreme sistemine ait hayati bir organdır.
- Yaşla birlikte gelişen iyi huylu prostat büyümesi (BPH), idrar yoluna baskı yaparak çeşitli işeme zorluklarına ve sağlık sorunlarına yol açabilir.
- BPH tedavisinde ilaç veya cerrahi yöntemler kullanılırken, ameliyat sonrasında da prostat kanseri riskine karşı düzenli ürolojik kontrollerin yapılması kritiktir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Prostat Nedir ve Vücudun Neresinde Bulunur?
Prostat, her erkekte doğuştan itibaren bulunan ve üreme sisteminin önemli bir parçası olan bir organdır. Anatomik olarak erkeklerde idrar kesesinin (mesane) hemen altında yer alır. İdrar kesesinden başlayarak penisin içinden geçen ve dışarı açılan idrar yolunu (üretra) çepeçevre saracak şekilde konumlanmıştır. Ayrıca prostat, testislerin bulunduğu torbanın (skrotum) gerisinde ve son bağırsağın (rektum) önünde bulunur.
Prostatın Görevi ve İşlevi Nedir?
Prostatın temel görevi, meni salgısını üretmektir. Cinsel ilişki sırasında testislerden gelen sperm hücreleri ile birleşen bu özel sıvı, boşalma anında penisten dışarı atılır. Bu yönüyle prostat, erkek üreme işlevinde hayati bir rol üstlenir.
Sık Görülen Prostat Hastalıkları
Prostat bezi, yaşa bağlı olarak farklı sağlık sorunlarıyla karşılaşabilir. En sık rastlanan prostat hastalıkları şunlardır:
- Prostat İltihabı (Prostatit): Genellikle genç erkeklerde görülür.
- İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH): 40 yaş üzerindeki erkeklerde yaygındır.
- Prostat Kanseri: Yaş ilerledikçe riski artan ciddi bir sağlık sorunudur.
İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) Nedir?
40 yaşın üzerindeki erkeklerde hormonal dengelerin değişmesiyle birlikte prostat bezi içinde adenom adı verilen iyi huylu bir ur oluşur. Bu büyüme süreci oldukça yavaş ilerler ve her erkekte farklı hızda seyreder. Büyüme sonucunda salgı yapan doku azalırken prostat hacmi artar.
BPH'nın sonuçları şunlardır:
- Meni miktarında azalma görülür.
- Büyüyen doku üretra üzerine baskı yaparak idrar yolunu daraltır.
- İdrar yapmada zorluk başlar ve mesane tam boşaltılamaz.
80 yaş üzerindeki erkeklerde görülme sıklığı %80'e ulaşan BPH ile birlikte prostat kanseri riski de artmaktadır. Bu nedenle 40 yaşından itibaren her erkeğin, şikayeti olmasa dahi yılda bir kez ürolojik muayene yaptırması kritiktir.
BPH Belirtileri Nelerdir?
İyi huylu prostat büyümesi olan hastalarda zamanla artan şu şikayetler gözlemlenir:
- İdrar basıncında azalma, yavaş, ince veya çatallı idrar yapma.
- İdrara başlamada gecikme ve işeme süresinin uzaması.
- Kesik kesik (kademeli) idrar yapma.
- İşeme sonrası mesaneyi tam boşaltamama hissi ve buna bağlı sık idrara çıkma.
- Gece uykudan uyanarak idrara kalkma.
- Soğuğa maruz kalındığında şikayetlerin şiddetlenmesi.
- İdrar yollarında iltihaplanma, yanma hissi ve bazen kanama.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
BPH tanısı koymak için uzman doktorlar tarafından şu yöntemler uygulanır:
| Yöntem | Açıklama |
|---|---|
| Rektal Muayene | Makattan parmakla yapılan muayene ile prostatın büyüklüğü ve kıvamı kontrol edilir. |
| PSA Testi | Kanda Prostat Spesifik Antijeni bakılarak kanser riski araştırılır. |
| Ultrasonografi | Prostat hacmi ölçülür, mesane ve böbreklerin durumu saptanır. |
| Laboratuvar Tetkikleri | İdrar ve kan tahlilleri ile genel durum değerlendirilir. |
BPH Hastalarının Dikkat Etmesi Gerekenler
İyi huylu prostat büyümesi saptanan kişilerin yaşam tarzında şu değişiklikleri yapması önerilir:
- Sıcak Tutma: Belden aşağısı daima sıcak tutulmalı, soğuk zemine basılmamalıdır. Hamam, sauna ve sıcak oturma banyoları faydalıdır.
- Beslenme: Alkol, baharatlı gıdalar, aşırı hayvansal yağ ve et tüketiminden kaçınılmalıdır. Domates, nar, brokoli ve kabak çekirdeği gibi besinler tüketilmelidir.
- Alışkanlıklar: İdrar uzun süre bekletilmemeli, uzun yolculuklarda mola verilerek yürüyüş yapılmalıdır.
- Takip: Doktorun önerdiği ilaçlar kullanılmalı ve yılda iki kez düzenli kontrole gidilmelidir.
Tedavi Seçenekleri: İlaç ve Ameliyat
BPH tedavisi ilaçla veya cerrahi yöntemlerle gerçekleştirilir. Kesin çözüm ameliyattır; ancak cerrahi gerekmeyen durumlarda şikayetleri azaltmak için ilaç tedavisi uygulanabilir.
İlaç Tedavisi Mümkün mü?
İlaçlar prostat büyümesini tamamen durdurmaz veya yok etmez. Sadece idrar yolu üzerindeki baskıyı azaltarak hastanın daha rahat idrar yapmasını sağlar. Kimyasal ilaçların yanında destekleyici bitkisel kökenli ilaçlar da kullanılabilir.
Ameliyat Kararı ve Yöntemleri
İlaç tedavisine rağmen şikayetleri artan, mesane ve böbrek fonksiyonları etkilenen hastalarda ameliyat kaçınılmazdır.
- Kapalı Ameliyatlar: Çok büyük olmayan prostatlarda idrar yolundan girilerek yapılan TUR, TUİP, Lazer (Holmium, Greenlight) gibi yöntemlerdir.
- Açık Ameliyat: Belirli bir büyüklüğün üzerindeki prostatlarda karın alt bölgesinden yapılan kesi ile uygulanır.
Önemli Not: Ameliyat sonrası prostat kapsülü içeride kaldığı için prostat kanseri riski devam eder. Bu sebeple ameliyat olan kişilerin de 6 ayda bir ürolojik kontrollerini aksatmaması gerekir.
