İntrauterin inseminasyon (aşılama tedavisi)
- Aşılama tedavisi (IUI), laboratuvar ortamında hazırlanan kaliteli spermlerin yumurtlama döneminde doğrudan rahim içine enjekte edilerek döllenme şansını %15-25 oranında artıran bir yöntemdir.
- Bu tedavi; açıklanamayan kısırlık, hafif düzeyde erkek infertilitesi, yumurtlama problemleri ve endometriozis gibi çeşitli tıbbi durumlarda gebelik şansını yükseltmek için uygulanır.
- Süreç, yumurtalıkların ilaçlarla uyarılması ve cinsel perhiz sonrası alınan sperm örneğinin laboratuvarda yıkanarak en güçlü hücrelerin seçilmesi aşamalarını kapsar.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Aşılama Tedavisi (IUI) Nedir?
Aşılama tedavisi (IUI), yumurta ve spermin karşılaşma olasılığını artırarak döllenme şansını yükseltmeyi hedefleyen bir yardımcı üreme yöntemidir. Bu işlemde temel amaç, laboratuvar ortamında özel aşamalardan geçirilerek hazırlanan spermlerin, ovulasyon (yumurtlama) zamanında özel bir kateter aracılığıyla doğrudan intrauterin kaviteye (rahim içine) enjekte edilmesidir.
Bu yöntemle hem yumurta sayısı hem de sperm kalitesi optimize edilerek gebelik şansı artırılır. Aşılama tedavisinde başarı oranları çifte özel durumlara ve altta yatan kısırlık nedenine bağlı olarak değişkenlik gösterse de, genel olarak başarı oranı %15-25 aralığındadır.
Aşılama Tedavisi Hangi Durumlarda Uygulanır? (Endikasyonlar)
Aşılama tedavisi, doğal yollarla gebelik oluşmadığında birçok farklı tıbbi gerekçe ile tercih edilebilir. Başlıca endikasyonlar şunlardır:
- Açıklanamayan infertilite (kısırlık) vakaları.
- Servikal mukus problemleri: Mukusun sert olup sperm geçişine izin vermediği durumlar.
- Ejekülasyon problemleri: İmpotans, vaginismus veya anatomik penis problemleri (düzeltilmemiş hipospadiyas, paraplejik erkek).
- Retrograd ejekülasyon: Spermin geriye kaçarak idrara karışması durumu.
- Evre I-II endometriozis olguları.
- Yumurtlama problemlerine bağlı gelişen infertilite.
- Hafif düzeyde erkek infertilitesi: Sperm sayısı ve hareketliliğinde sınırda sorun olması.
- Dondurulmuş sperm kullanımı: Erkeğin uzun süreli yolculuğa çıkacağı durumlarda, önceden dondurulmuş spermlerin çözülerek kullanılması.
IUI İçin Yumurtalıkların Hazırlanması (Ovulasyon İndüksiyonu)
Normal bir siklusta her ay bir yumurta gelişirken, aşılama tedavisinde gebelik hızını artırmak için 2-4 adet matür follikül elde edilmesi hedeflenir. Bu süreçte iki temel yöntem izlenir:
1. Klomifen Sitrat ile Yumurtalık Stimülasyonu
Ucuz olması, komplikasyon riskinin (OHSS, çoğul gebelik) düşük olması ve zahmetli takip gerektirmemesi nedeniyle sıkça tercih edilir.
- Protokol: Adetin 1. ile 5. günleri arasında başlanır. Genellikle 5 gün süreyle günlük 50-200 mg dozunda kullanılır.
- Takip: Adetin 10-13. günleri arasında USG (Ultrasonografi) ile folikül gelişimi kontrol edilir.
- Zamanlama: Yumurtlama hCG (çatlatma iğnesi) ile tetiklenir ve yaklaşık 36-38 saat sonra aşılama işlemi gerçekleştirilir.
2. Gonadotropinler ile Yumurtalık Stimülasyonu
Gonadotropin kullanımı, serum E2 (östrojen) seviyeleri ve USG ile yakından takip edilmelidir.
- Protokol: Adetin ilk 5 günü içinde hastanın kilosuna ve yumurtalık cevabına göre günlük enjeksiyonlara başlanır.
- Takip: 3-5 gün aralıklarla USG ve gerekli durumlarda hormon düzeyleri kontrol edilir.
- Zamanlama: Uygun folikül gelişimi sağlandığında çatlatma iğnesi yapılır ve 36-38 saat sonra işlem uygulanır.
Sperm Hazırlama Süreci ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Aşılama günü erkek, sperm örneği vermek üzere androloji ünitesine davet edilir. Başarılı bir sonuç için 2-5 günlük cinsel perhiz süresi önerilmektedir.
| Sperm Verme Aşamasında Dikkat Edilmesi Gerekenler |
|---|
| Genital bölge temizliği yapılmış olarak laboratuvara gelinmelidir. |
| İdrara sıkışık olunmalı, ancak işlem öncesi idrar yapılarak kanal temizlenmelidir. |
| Eller ve genital bölge sabunla yıkanmalı, steril havlu ile kurulanmalıdır. |
| Sperm, steril kutuya mastürbasyon yoluyla verilmeli; kutu içine temas edilmemelidir. |
| Krem, kayganlaştırıcı veya lubrikant kesinlikle kullanılmamalıdır. |
| Evde verilen örnekler, vücut ısısında korunarak 30-60 dakika içinde ulaştırılmalıdır. |
Laboratuvar İşlemleri ve Uygulama
Alınan semen örneği, laboratuvar ortamında semen yıkama aşamalarından geçirilir. Bu işlem sayesinde:
- Fertilizasyon kapasitesi yüksek olan spermler ayırt edilir.
- Beyaz küreler, seminal sıvı ve diğer artıklar temizlenir.
- Morfolojik olarak normal ve hareketliliği en yüksek olan spermler seçilir.
Hazırlık işlemi tamamlandıktan sonra, seçilen kaliteli spermler rahim içine enjekte edilerek aşılama işlemi tamamlanır.
