İkili Tarama Testi (Down Sendromu taraması) Nedir?

İkili Tarama Testi Nedir?

İkili tarama testi, halk arasında ilk üç ay testi veya Down sendromu tarama testi olarak da bilinen, gebelik sürecinin en kritik tetkiklerinden biridir. Gebeliğin 11-14. haftaları arasında uygulanan bu test; Down sendromu (trizomi 21) ile trizomi 13 ve 18 gibi genetik sendromların riskini belirlemek amacıyla kullanılır. Test süreci, anneden alınan kandaki iki hormonun (βHCG ve PAPP-A) değerleri ile bebeğin ense kalınlığı (NT) ölçümünün istatistiksel bir veri tabanında birleştirilmesiyle gerçekleştirilir.

İkili Tarama Testi Sonuçlarını Etkileyen Faktörler

İkili tarama testi sonuçları, yalnızca biyokimyasal değerlere dayanmaz; birçok farklı değişken bu risk analizini doğrudan etkileyebilir. Testin doğruluğu ve güvenilirliği açısından aşağıdaki faktörler büyük önem taşır:

• Anne yaşı ve kilosu
• Sigara kullanımı
• Bebeğin ense kalınlığı (NT) (Testi etkileyen en önemli faktördür)

Doğru bir ense kalınlığı ölçümü, ileri düzey ultrason cihazları ve bu konuda özel eğitim almış yetkin uzmanlar tarafından yapılmalıdır. İdeal şartlarda gerçekleştirilen bir ikili tarama testinin Down sendromunu saptama oranı yaklaşık %90 seviyesine ulaşmaktadır.

Tarama Testi ve Tanı Testi Arasındaki Farklar

İkili tarama testi, kesin bir tanı yöntemi değil, sadece yüksek riskli gebeliklerin tespit edilmesi için kullanılan bir tarama aracıdır. Bu nedenle, test sonucunun yüksek riskli çıkması bebeğin kesin olarak Down sendromlu olduğu anlamına gelmediği gibi, düşük riskli gruptaki bebeklerde de nadiren bu sendrom görülebilir.

Yüksek Risk Ne Anlama Gelir? Risk Algısı ve Seçenekler

Klinik pratikte risk algısı kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Örneğin, 25 yaşındaki bir anne adayı için binde bir ihtimal yüksek bir risk olarak algılanabilirken; ileri yaşta ve zorlu tedaviler sonrası hamile kalan bir anne adayı için 200'de bir ihtimal, tanı testlerinin getirdiği düşük riskini göze almamak adına kabul edilebilir bulunabilir. Günümüzde her hastanın, tarama testi yaptırmış olsun ya da olmasın, doğrudan Tanı Testi (CVS, Amniyosentez, Kordosentez) seçme hakkı bulunmaktadır.

Yüksek Risk Durumunda İzlenecek Yollar

Eğer ikili tarama testinde yüksek risk tespit edilirse, kesin sonuç almak için şu yöntemlere başvurulabilir:

1. Koryon Villus Biopsisi (CVS): 11-14. haftalar arasında yapılabilen bu işlem, erken tanı avantajı sağlar ve genellikle perinatologlar tarafından uygulanır.
2. Amniyosentez: CVS yapılamayan durumlarda 15. haftadan itibaren uygulanarak kesin sonuç elde edilebilir.

İkili Tarama Ultrasonunda İncelenen Diğer Parametreler

İkili tarama testi için yapılan detaylı ultrason muayenesinde sadece ense kalınlığına bakılmaz; bebeğin genel anatomik gelişimi de titizlikle incelenir. Bu muayenede şu unsurlar kontrol edilir:

• Baş-popo uzunluğu ve kalp hızı
• Burun kemiği varlığı, kafatası kemikleri ve beyin yapıları
• Kalbin dört odacık görünümü ve akciğerler
• Mide, böbrekler ve idrar kesesi
• Ductus venozus kan akımı ve göbek kordonundaki damar sayıları
• Kol, el, bacak ve ayak kemikleri
• Plasentanın yeri ve amniyon sıvısı miktarı

İkiz Gebeliklerde İkili Tarama Testi

İkiz gebeliklerde ikili tarama testinin Down sendromunu saptama oranı, tekil gebeliklerdeki %90 seviyesine tam olarak ulaşamasa da güncel tıp protokolleri uyarınca ikiz gebeliklerde de bu testin yapılması önemle önerilmektedir.