İnterfilite!!!!!

İnfertilite (Kısırlık) Nedir?

Bir çiftin herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmaksızın, bir yıl boyunca düzenli cinsel ilişkide bulunmalarına rağmen çocuk sahibi olamaması durumu infertilite (kısırlık) olarak tanımlanır. Günümüzde infertilite, çiftler arasında yaklaşık %10-15 oranında görülmektedir. İnfertilitenin nedenlerini kavramak için öncelikle insan üreme sisteminin işleyişini anlamak gerekir.

İnsan Üremesi ve Kadın Üreme Anatomisi

Kadın üreme organları; vajina, rahim (uterus), rahim kanalları (tüpler) ve yumurtalıklardan oluşur. Rahim, düz adaleden meydana gelir ve her ay adet döngüsüyle dökülen rahim iç zarı (endometrium) ile kaplıdır. Yumurtalıklarda her ay bir yumurta gelişir ve yumurtlama zamanı karın boşluğuna atılır.

Gebelik süreci şu şekilde ilerler:

• Yumurta, rahim kanalının (tüpün) dış bölümünde sperm ile birleşerek döllenir.
• Döllenme gerçekleşmezse yumurta vücut tarafından emilir, hormon seviyeleri düşer ve rahim iç zarı adet kanaması ile dışarı atılır.
• Menopoz dönemine girildiğinde üreme organları küçülür ve rahim iç zarı incelir.

Eşey Hücrelerinin Gelişimi ve Hormonal Kontrol

Kadınlarda yumurta (oosit) yapımı anne karnında başlar. Bir kız çocuğu doğduğunda yaklaşık 2-3 milyon yumurtaya sahiptir; bu sayı ergenlikte 400 bine geriler. Ergenlikle birlikte beyindeki hipotalamus bölgesinden salınan GnRH hormonu; hipofiz bezinden FSH (Follikül Uyarıcı Hormon) ve LH (Luteinize Edici Hormon) salgılanmasını tetikler.

FSH hormonu, yumurtalıklardaki follikülleri uyararak östrojen salgılanmasını sağlar. Normal bir döngüde 5-10 follikül büyümeye başlasa da genellikle sadece bir tanesi 20-25 mm çapa ulaşarak çatlar. Bu olaya yumurtlama (ovulasyon) denir. Erkeklerde ise sperm üretimi ergenlikle başlar; FSH ve LH hormonları testisleri etkileyerek testosteron salınımını ve sperm gelişimini sağlar.

Döllenme (Fertilizasyon) ve Yataklanma (İmplantasyon)

Yumurtlama ile serbest kalan yumurta tüpler tarafından alınır. Cinsel ilişki sonrası spermler vajinadan rahime, oradan da tüplere ulaşır. Döllenme, tüplerde gerçekleşir. Sperm ve yumurta üreme kanallarında yaklaşık 24 saat canlı kalabilir.

İnfertilite Nedenleri Nelerdir?

İnfertilite vakalarının yaklaşık %40'ı kadın kaynaklı, %40'ı erkek kaynaklıdır. Geriye kalan %20'lik kısımda ise sebep açıklanamaz. Bu nedenle teşhis sürecinde çiftlerin birlikte değerlendirilmesi esastır.

Erkek İnfertilitesi Nedenleri

• Düşük sperm sayısı: Mililitrede 20 milyondan az sperm olması.
• Kötü sperm hareketi: Spermlerin yumurtaya ulaşacak hareketliliğe sahip olmaması.
• Morfoloji bozukluğu: Spermin yumurta zarını delecek yapıda olmaması.
• Azoospermi: Semende hiç sperm bulunmaması.
• Diğer faktörler: Varikosel, enfeksiyonlar, hormonal bozukluklar, genetik anomaliler ve psikolojik nedenler.

Kadın İnfertilitesi Nedenleri

• Hormonal düzensizlikler.
• Hasarlı veya tıkalı tüpler.
• Rahimle ilgili yapısal problemler.
• Endometriyozis ve Polikistik Over Hastalığı.
• İmmünolojik nedenler (spermi yok eden antikorlar).
• Genetik ve psikolojik faktörler.

İnfertilite Araştırmasında Yapılan Tetkikler

30'lu yaşlardaki çiftler 5-6 ay, 40'lı yaşlardakiler ise vakit kaybetmeden uzman doktora başvurmalıdır. İlk adımda detaylı tıbbi öykü alınır ve sistemik muayene yapılır.

Kadınlar İçin Uygulanan Testler

1. Histerosalpingografi (HSG): İlaçlı rahim ve tüp filmi. Tüplerin açıklığını ve rahim yapısını kontrol eder.
2. Vajinal Ultrason: Rahim ve yumurtalıkların değerlendirilmesi.
3. Hormon Testleri: Adetin 2. veya 3. günü yapılan FSH, LH, TSH, PRL, E2 testleri.
4. Progesteron Testi: Adetin 19. veya 21. günü yapılır.
5. Laparoskopi: Karın içinin ışıklı bir aletle incelenmesi; hem tanı hem tedavi amaçlı kullanılabilir.

Erkekler İçin Uygulanan Testler

Erkeklerde temel inceleme Spermiyogram (Semen Analizi) ve Kruger testidir. Doğru sonuç için şu kurallara uyulmalıdır:

• 3-5 günlük cinsel perhiz uygulanmalıdır (ne az ne fazla).
• Numune tercihen laboratuvarda verilmeli veya en geç 2 saat içinde ulaştırılmalıdır.

Normal Spermiyogram Değerleri:

• Meni Hacmi: 1,5 - 5,0 ml
• Sperm Sayısı: >20 milyon/ml
• Canlılık: >%60
• Hareketlilik: 1. saatte %50 veya daha fazla ileri hareketli
• Morfoloji: >%60 normal yapı

Tetkikler tamamlandıktan sonra elde edilen veriler toplu olarak değerlendirilir ve çifte özel infertilite tedavi yöntemi planlanır.