İNFERTİLİTE(KISIRLIK)

İnfertilite (Kısırlık) Tanımı ve Görülme Sıklığı

İnfertilite, çocuk sahibi olmaya karar vermiş çiftlerin, bir yıl boyunca korunmasız ve düzenli cinsel birlikteliğe (haftada 2-3 kez) rağmen gebelik elde edememesi durumu olarak tanımlanır. Kadınlarda doğurganlığın en verimli olduğu dönem 25 yaş civarıdır; ancak 35 yaşından sonra bu potansiyelde hızlı bir azalma gözlenir.

Herhangi bir sağlık sorunu bulunmayan çiftlerin gebeliğe ulaşma oranları zamana göre şu şekilde değişkenlik gösterir:

• 3 aylık süreçte: %57
• 6 aylık süreçte: %72
• 1 yılın sonunda: %85

Genç çiftlerde belirgin bir problem yoksa bir yıl beklenmesi önerilirken, 35 yaş üzerindeki kadınlarda bu bekleme süresi 6 aya indirilmelidir. İnceleme sürecinde hem kadın hem de erkek ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Erkek İnfertilitesi ve Değerlendirme Süreci

Toplumdaki yaygın inanışın aksine, kısırlık problemlerinde erkek faktörü oldukça önemli bir paya sahiptir. İstatistiksel verilere göre çocuk sahibi olamayan çiftlerdeki nedenlerin dağılımı şöyledir:

Erkeğin incelenmesi tamamlanmadan kadının tetkiklerine geçilmemesi esastır. Değerlendirme aşamasında erkeğin mesleği, geçirdiği hastalıklar, ameliyatlar ve sigara kullanımı sorgulanır. İlk adım olarak spermiogram (sperm analizi) istenir; sonuçlarda bozukluk saptanması durumunda hasta hormonal, ürolojik ve genetik açıdan incelenmek üzere bir üroloğa yönlendirilir.

Kadın İnfertilitesi ve Tanı Yöntemleri

Kadınların değerlendirilmesinde tıbbi öykü, fizik muayene ve ileri tetkikler bir bütün olarak ele alınır. Öyküde önceki gebelik sonuçları, adet düzeni, kısırlık süresi, sistemik hastalıklar ve aile öyküsü kritik rol oynar. Ayrıca pelvik ağrı, tüylenme ve cinsel ilişkide ağrı gibi semptomlar titizlikle sorgulanmalıdır.

Kullanılan Temel Tetkikler

1. Hormon Tetkikleri: Adet kanaması döneminde yapılan analizlerdir.
2. Ultrasonografi: Rahim ve yumurtalıklardaki myom veya kist gibi yapısal sorunları tespit etmek, yumurta sayısını gözlemlemek için kullanılır.
3. HSG (İlaçlı Rahim Filmi): Rahim içi ve tüplerin durumunu gösteren, kısırlık araştırmasının olmazsa olmaz bir parçasıdır.
4. Laparoskopi: HSG'de sorun saptanan veya çikolata kisti, dış gebelik öyküsü olan hastalarda başvurulan son basamak endoskopik tanı yöntemidir.

İnfertilite Tedavi Yöntemleri

Kısırlık tedavisi sabır gerektiren bir süreçtir ve bir protokolün en az 6 ay sürdürülmesi gerekir. Tedavi planı, saptanan probleme göre kişiye özel olarak belirlenir.

Yumurtlama Tedavileri ve Aşılama

Kadında yumurtlama (ovulasyon) olmaması durumunda öncelikle ağızdan haplar veya iğne tedavileri uygulanır. Hastaların %75'inde hap tedavisiyle yumurta gelişimi sağlanırken, bu hastaların yaklaşık %30-35'i gebe kalmaktadır.

Aşılama (İntrauterin İnseminasyon) ise laboratuvarda hazırlanan kaliteli spermlerin rahim içine verilmesi işlemidir. Kolay uygulanabilir ve maliyeti düşük bir yöntemdir. Genellikle 3 deneme sonrasında gebelik oluşmazsa tüp bebek yöntemine geçilmesi önerilir.

IVF (Tüp Bebek) Tedavisi

Tüp bebek, modern tıbbın çocuk sahibi olmak isteyen çiftlere sunduğu en etkili yöntemdir. Bu süreçte yüksek doz ilaçlarla geliştirilen yumurtalar, anestezi altında toplanır ve laboratuvar ortamında sperm ile döllenir. Oluşan embriyo, 2-5 gün içinde anne rahmine yerleştirilir.

Tüp bebek başarısında en önemli faktör kadının yaşıdır:

• 35 yaş altında başarı oranı %40 civarındayken,
• 40 yaşından sonra bu oran %10 seviyelerine gerilemektedir.

Başarı kriteri her zaman canlı doğum oranı ile ölçülmelidir.