HPV,genital siğiller ve rahim ağzı kanseri

HPV (Human Papilloma Virus) Nedir?

HPV (Human Papilloma Virus), genital bölgeyi enfekte eden ve condyloma acuminata olarak adlandırılan genital siğillere yol açan bir virüstür. Bu virüsün, tüm rahim ağzı (serviks), vulva ve vajina kanserlerinin büyük bir bölümünde başrol oynadığı kesin olarak saptanmıştır. Ayrıca erkeklerde penis kanserine de neden olabilmektedir. Toplamda 100'den fazla tipi bulunan HPV'nin yaklaşık 30-40 türü genital sistemi etkilemektedir.

HPV Tiplerinin Sınıflandırılması ve Belirtileri

HPV tipleri, kanser oluşturma risklerine (onkojenite) göre iki ana gruba ayrılır:

• Düşük Riskli Grup: HPV Tip 6 ve 11 bu gruptadır. Genital siğillerin neredeyse tamamından sorumludurlar ancak kansere yol açmazlar.
• Yüksek Riskli Grup: HPV Tip 16, 18, 31, 33, 35, 45 ve 58 bu grupta yer alır. Dünya genelindeki rahim ağzı kanserlerinin %95'inden sorumludurlar. Bu tipler arasında Tip 16, en yüksek kanserojen potansiyele sahip olanıdır.

HPV Nasıl Bulaşır?

HPV bulaşması için tam bir cinsel ilişki şart değildir; cilt, mukoza veya vücut sıvısı teması yeterli olabilir. Ancak cinsel temas en yaygın bulaş yoludur. Bulaşma dinamikleri hakkında bilinmesi gerekenler şunlardır:

• Vajinal, anal ve oral ilişkilerin yanı sıra sürtünme yoluyla da bulaşabilir.
• İlişki sırasında aktif siğillerin bulunması bulaştırıcılığı artırır.
• Nadir de olsa ortak tuvalet kullanımı veya enfekte cisimlerle temas gibi cinsel olmayan yollarla bulaşma ihtimali vardır.

Genital Siğillerin Görüldüğü Bölgeler

Siğiller tüm genital bölgede ortaya çıkabilir ve tedavi edilmedikleri takdirde hızla yayılma eğilimi gösterirler. Yerleşim yerleri şunlardır:

• Kadınlarda: Vulva (dış genital bölge) ve vajina içi.
• Anüs Çevresi: Özellikle anal ilişki sonrası.
• Ağız Mukozası: Oral ilişki sonrası.

Gebelik ve Doğum Sürecinde HPV

Anneden bebeğe vertikal geçiş (doğum sırasında bulaşma) oldukça nadirdir. Eğer geçiş olursa, bebekte doğumda veya ilk 3 yıl içinde siğiller gelişebilir. HPV enfeksiyonu tek başına sezaryen doğum nedeni değildir. Sezaryen, yalnızca siğillerin doğum kanalını tıkayacak kadar büyük olduğu veya rahim ağzının açılmasını engellediği durumlarda tercih edilir; aksi halde normal doğum önerilir.

HPV Belirtileri ve Tanı Yöntemleri

HPV her zaman gözle görülür bir belirti vermeyebilir ve latent (sessiz) enfeksiyon şeklinde kalabilir. Virüs, siğil dışında Pap-smear testinde koilositoz adı verilen hücresel değişikliklere ve kanserojenik dönüşümlere neden olabilir.

HPV Tedavisi Mümkün mü?

HPV'nin kesin bir ilaç tedavisi yoktur; virüs vücutta ömür boyu kalabileceği gibi bağışıklık sistemi tarafından birkaç yıl içinde temizlenebilir. Tedavi, virüsün yol açtığı patolojik durumlara yöneliktir:

• Siğil Tedavisi: Koterizasyon (yakma), kriyoterapi (dondurma), lazer veya kremler kullanılır. Siğiller tedavi sonrası tekrarlayabilir.
• Kanser Tedavisi: Eğer kanserleşme söz konusuysa uygun onkolojik tedavi protokolleri uygulanır.

Korunma Yolları ve HPV Aşısı

HPV'den korunmak için yaşam tarzı değişiklikleri ve tıbbi önlemler hayati önem taşır:

1. Yaşam Tarzı: Partner sayısını sınırlamak, ilk cinsel ilişki yaşını geciktirmek ve riskli kişilerden uzak durmak.
2. Aşılanma: Aşılar tedavi edici değil, koruyucudur. HPV Tip 6, 11, 16 ve 18'e karşı %90-100 oranında koruma sağlar.
3. Düzenli Kontrol: Prezervatifin HPV'ye karşı koruyuculuğu sınırlıdır; bu nedenle düzenli muayene şarttır.

Aşılama Takvimi ve Yaş Aralığı

• İdeal Yaş: 11-12 yaşındaki kız çocuklarına rutin önerilir.
• Genel Kapsam: 9-25 yaş arası tüm kadınlar (cinsel aktif olsun veya olmasın) aşılanmalıdır.
• İleri Yaş: 40 yaşına kadar uygulanabilir ancak yaş ilerledikçe koruyuculuk oranı düşebilir.

Jinekolojik Takibin Önemi

Rahim ağzı kanserinden korunmanın en etkili yolu periyodik jinekolojik muayenedir. Cinsel aktif her kadının yılda en az bir kez jinekoloğa gitmesi ve Pap-smear testi yaptırması gerekir. HPV taşıyan bireylerde bu sıklık yılda ikiye çıkarılmalıdır.

Hazırlayan: Jinekolog Op. Dr. Rami Asker