Hemoroidal Hastalık (Basur-Mayasıl-Hemoroid) Ana Sayfa Sağlık Rehberi

Basur (Hemoroid) Nedir?

Basur, makat çevresinde bulunan damarsal doku yastıkçıklarının şişmesi ve belirginleşmesi sonucu oluşan bir sağlık sorunudur. Tıbbi literatürde hemoroid olarak adlandırılan bu durum, bölgedeki damarların genişlemesiyle karakterizedir. Genellikle makat bölgesinde dolgunluk, kanama veya şişlik şikayetleriyle kendini gösterir.

Basur Tipleri Nelerdir?

Makattaki basurlar, yerleşim yerlerine göre iç basur ve dış basur olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Her iki tipin de kendine özgü klinik özellikleri ve belirtileri bulunmaktadır.

İç Basur

İç basurlar makatın iç kısmında yer alır ve genellikle sarkma, kanama veya sümüksü akıntı oluşana kadar fark edilmezler. En sık görülen bulgular ağrısız kanama ve dışkılama sırasında ele gelen kitledir. Bu durum uzman bir doktor muayenesi ile kolaylıkla teşhis edilebilir.

Dış Basur

Dış basurlar makat çıkışında yer alan küçük kabarcıklardır ve normal şartlarda cilt rengindedir. Genellikle ağrısız olsalar da, içlerinde kan pıhtısı (trombüs) oluştuğunda renkleri maviye döner ve şiddetli ağrıya yol açarlar. Yaygın şikayetler arasında makatta şişlik, yanma, ağrı ve nadiren kaşıntı yer alır.

Basur Oluşma Nedenleri ve Risk Faktörleri

Basurun kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, ayakta durma pozisyonuna bağlı olarak makat bölgesindeki damarlarda artan basıncın hemoroidleri genişlettiği düşünülmektedir. Basur oluşumuna katkıda bulunan temel faktörler şunlardır:

• Kronik kabızlık veya ishal sorunları,
• Gebelik süreci ve yaşlanma,
• Genetik yatkınlık (ailesel faktörler),
• Şişmanlık (obezite),
• Dışkılama esnasında aşırı ıkınma ve zorlama,
• Laksatif veya lavmanların aşırı kullanımı,
• Tuvalette 3-5 dakikadan fazla zaman harcamak (kitap, telefon vb. kullanımı).

Anal bölgedeki damarsal yastıkçıklar bu nedenlerle gerilerek genişler ve incelir. Önlem alınmadığı takdirde bu dokular dışarı çıkarak ele gelen kitlelere dönüşür.

En Sık Görülen Basur Şikayetleri

Basur hastalarının en sık karşılaştığı semptomlar aşağıda maddeler halinde sunulmuştur:

• Dışkılama esnasında görülen parlak kırmızı kanama,
• Dışkılama sırasında makattan dışarı sarkan kitleler,
• Anal bölgede kaşıntı ve huzursuzluk,
• Makat bölgesinde ağrı ve hassas kitle oluşumu.

Teşhis: Basur Olduğuna Emin misiniz?

Birçok hasta, makat bölgesindeki her türlü şikayeti doğrudan basura bağlamaktadır. Ancak kanama, ağrı ve şişlik gibi belirtiler polip, kolit veya kolon kanseri gibi daha ciddi hastalıkların habercisi olabilir. Bu nedenle, özellikle makattan kanama gelmesi durumunda mutlaka bir uzmana başvurulmalı ve ayırıcı tanı yapılmalıdır.

Basur Tedavi Yöntemleri

Basur tedavisi, hastalığın evresine göre cerrahi dışı ve cerrahi yöntemleri kapsayan geniş bir yelpazeye sahiptir.

Cerrahi Dışı ve İlaçla Tedavi

Beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi tedavi sürecinde kritik rol oynar. Bitkisel liflerden zengin, düşük kolesterollü bir diyet ve günde en az beş bardak su tüketimi önerilir. Ayrıca doktor onayıyla yapılan düzenli egzersizler (yürüyüş, yüzme vb.) süreci destekler.

İlaçla tedavi ve yaşam tarzı önerileri:

• Dışkılama ihtiyacı sabahları bir kez giderilmeli, gereksiz ıkınmadan kaçınılmalıdır.
• Doktor tarafından reçete edilen pomat veya fitiller kullanılabilir.
• Gün içinde 10’ar dakikalık ılık su oturma banyoları şikayetleri hafifletir.
• Bu önlemlerle şikayetler genellikle 2-7 gün içinde azalır, kitleler 4-6 haftada küçülür.

Girişimsel Tedavi Yöntemleri

Poliklinik şartlarında uygulanabilen ve iç basurlar için etkili olan yöntemler şunlardır:

Cerrahi Tedavi (Ameliyat)

İleri derecede büyümüş, bantlama yöntemine yanıt vermeyen veya sürekli kanayan basurlarda cerrahi müdahale gereklidir. Klasik cerrahi veya stapler yöntemi ile pakeler olması gereken yere asılır veya çıkarılır. Bu işlemler lokal anestezi altında, hastanede yatmaya gerek kalmadan uygulanabilmektedir.

Tedavi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Operasyon veya müdahale sonrasındaki ilk 36-48 saatte hafif sızılar normaldir. Bu süreçte aspirin gibi kan sulandırıcılar kanamayı tetikleyebileceği için kullanılmamalıdır. Şiddetli ağrılarda doktorun önerdiği ağrı kesiciler ve ılık oturma banyoları tercih edilmelidir.

Beslenme ve Aktivite:

• Lifli gıdalar ve günde 6-8 bardak su ile dışkı yumuşak tutulmalıdır.
• Kafein (kahve, çay, kola) kabızlık yapabileceği için kısıtlanmalıdır.
• Tedavi sonrası araba sürme ve yürüme gibi normal fiziksel aktivitelere hemen dönülebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlardan herhangi biri gelişirse vakit kaybetmeden hekime danışılmalıdır:

1. Üç günden uzun süren veya artan şiddetli ağrı,
2. Makatta ağrılı şişlik ve ateş yüksekliği,
3. İdrar yapmada zorluk veya şiddetli kabızlık/ishal,
4. Bir çay bardağından fazla veya sık tekrarlayan kanama,
5. Makattan iltihap veya irin akması.