Hafta hafta gebelik ve anne bebek gelişimi

Gebelik Süreci ve Başlangıç Hesaplamaları

Ortalama 40 hafta (280 gün) süren gebelik yolculuğu, tıbbi olarak son adet tarihinin (SAT) ilk gününden itibaren hesaplanır. Döllenme genellikle bu tarihten iki hafta sonra gerçekleşse de zamanlamanın standartlaştırılması için bu yöntem kullanılır. Yumurtanın spermle buluştuğu an kesin olarak bilinemediği için pratik hesaplama bu şekilde ilerler.

1. - 4. Hafta: Hazırlık ve Döllenme Dönemi

1. Haftada vücut, östrojen hormonu salgılayarak rahim iç zarını (endometrium) olası bir embriyo yerleşimi için hazırlar. Adetin ilk gününden sonraki 10. ve 16. günler, gebe kalma şansının en yüksek olduğu dönemdir. Her adet döneminde çiftlerin gebe kalma şansı yaklaşık %20'dir.

2. Haftanın sonunda yumurta çatlar ve tüplere geçer. Döllenme (fertilizasyon) bu aşamada gerçekleşir. Bebeğin cinsiyeti, babadan gelen spermin X veya Y kromozomu taşımasına bağlı olarak bu anda belirlenir.

3. Haftada hücre sayısı hızla artar. Oluşan hücre; Zigot, Blastomer ve Morula aşamalarından geçerek Blastosist aşamasında rahme yerleşir (implantasyon). Bu dönemde günlük 0.4 mg Folik asit desteği anomalileri önlemek için kritiktir.

4. Haftada beklenen adet gecikir. Bazı kadınlarda "üstüne görme" denilen hafif yerleşme kanaması görülebilir. Kesin sonuç için kanda Beta HCG testi yapılmalıdır. Bu hafta bebeğin beyni ve sinir sistemi oluşmaya başlar.

5. - 8. Hafta: Organ Gelişimi ve İlk Belirtiler

5. Haftada embriyo üç tabakadan (ektoderm, mezoderm, endoderm) oluşur. Nöral Tüp gelişimi başlar ve minik kalp kan pompalamaya başlar. Anne adayında bulantı, sık idrara çıkma ve meme hassasiyeti belirginleşir.

6. Haftada bebeğin kalp atışları ultrasonografi ile görülebilir. Embriyo yaklaşık 2-5 mm boyutundadır. Kol ve bacak tomurcukları belirir.

7. Haftada bebek yaklaşık 1 cm boyundadır. Yüz hatları şekillenir, pankreas ve apandis oluşur. Anne adayında mukus plağı rahim ağzını kapatarak koruma sağlar.

8. Haftada el ve ayak parmakları belirginleşir. Bebek hareket etmeye başlar ancak anne henüz bunu hissedemez. Hormonal değişimler annede ciltte yağlanma ve sivilceye neden olabilir.

9. - 12. Hafta: Fetüs Dönemine Geçiş

9. Haftada bebek yaklaşık 2-3 gram ağırlığındadır. Tüm organlar, kaslar ve sinir sistemi tamamlanmaya yaklaşır. Göz kapakları oluşur ancak kapalıdır.

10. Haftada en kritik gelişim dönemi aşılmıştır; embriyo artık fetüs olarak adlandırılır. Bebeğin boyu 3-4 cm'dir. Anne adayının kan hacmi %40-50 oranında artmaya başlar.

11. Haftada karın dışında gelişen bağırsaklar karın içine çekilir. Bu hafta ikili tarama testi (ense kalınlığı ölçümü) için ideal zamandır.

12. Haftada bebeğin refleksleri gelişir; parmaklarını açıp kapayabilir. Yüzü tam bir insan görünümü alır. Rahmin pelvisten yukarı çıkmasıyla annenin sık idrara çıkma şikayeti hafifler.

13. - 16. Hafta: İkinci Trimester ve Hızlı Büyüme

13. ve 14. Haftalarda bebeğin parmak izi oluşur. Vücudu lanugo denilen ince tüylerle kaplanır. Bebek artık idrarını yapabilir ve mimikler sergileyebilir.

15. ve 16. Haftalarda bebeğin ağırlığı yaklaşık 140 grama ulaşır. Cinsiyet ultrasonla rahatlıkla ayırt edilebilir. 16-20. haftalar arasında Down Sendromu riski için üçlü tarama testi yapılmalıdır.

17. - 21. Hafta: Hareketlerin Hissedilmesi

17. Haftada iskelet sistemi kıkırdaktan kemiğe dönüşmeye başlar. Ciltte kloasma (gebelik maskesi) denilen lekeler görülebilir.

18. Haftada bebek yaklaşık 220 gramdır. Anne, bebeğin tekmelerini ve dönme hareketlerini hissetmeye başlayabilir. Uyku sırasında sol tarafa yatmak kan akışı için önerilir.

19. ve 20. Haftalarda gebeliğin yarısı tamamlanmıştır. Bebek sesleri duymaya başlar. Ciltte çatlak oluşumunu önlemek için nemlendirici kullanımı önemlidir.

21. Haftada kemik iliği kan hücresi üretmeye başlar. Ayak bileklerinde şişme (ödem) görülebilir. Ellerde ve yüzdeki ani şişlikler için doktora danışılmalıdır.

22. - 25. Hafta: Gelişimin Hızlanması

22. Haftada bebeğin dilde tat tomurcukları oluşur. Braxton-Hicks denilen hazırlık kasılmaları başlayabilir.

23. ve 24. Haftalarda akciğerlerde surfaktan maddesi üretilmeye başlar. Bebek artık minyatür bir insan görünümündedir. Bu dönemde yapılan şeker yükleme testi (OGTT) ile gestasyonel diyabet kontrol edilir.

25. Haftada bebeğin ağırlığı yaklaşık 780 gramdır. Dişleri büyür ve saçları çıkmaya başlar. Anne adayının günde en az 2 litre su içmesi ve hafif egzersizlere devam etmesi önerilir.