Günümüzün Gizlice Artan Bağımlılığı: İnternet Bağımlılığı
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
İnternetin Gelişimi ve Dijitalleşen Dünya
İnternet, gün geçtikçe yaygınlaşan ve hemen hemen her yaştan bireyin kullandığı teknolojik bir haberleşme aracı olarak günlük hayattaki yerini sağlamlaştırmıştır. İnternetin gelişimiyle beraber yeni iş alanları ve haberleşme ağları oluşturulmuş; özellikle son dönemde trend haline gelen sosyal medyanın ortaya çıkmasıyla bu süreç fenomenleşmiştir.
Altmış yıl öncesinde bilgisayarlar, kişisel amaçlardan ziyade daha çok bilim alanında kullanılan teknolojik cihazlardı. Daha sonra evlerimizde kullandığımız PC (Personal Computer) yani kişisel bilgisayarların tasarlanması, internetin yaygınlaşmasına öncülük etmiştir. İnternetin temel kullanım amacı bilgiye kolay, hızlı ve güvenli şekilde ulaşmak olsa da kullanım süresinin tahmin edilenden fazla olması, patolojik aşırı kullanma sorununu doğurmuştur.
İnternet Bağımlılığı Kavramı ve Türleri
İnternetin kontrolsüz kullanımı, yeni bir bağımlılık türü olan internet bağımlılığına yol açmaya başlamıştır. Bu bağımlılığın birer etkisi olarak çeşitli alt dallar ortaya çıkmıştır. İnternet bağımlılığı kapsamında değerlendirilen başlıca türler şunlardır:
- Online oyun bağımlılığı
- Siberseks bağımlılığı
- Pornografik içerik bağımlılığı
İnternet bağımlılığı kavramı, ilk kez psikiyatrist Dr. Ivan Goldberg tarafından tanımlanmıştır. Goldberg, bu bozukluğu oluşturan ögeleri; ağda geçirilen zamanı artırma isteği, ağla ilgili hayal kurma, planlanandan daha uzun süre çevrim içi kalma ve sürekli fiziksel, sosyal ya da psikolojik sorunlar yaşama şeklinde detaylandırmıştır.
Uzmanların İnternet Bağımlılığına Yaklaşımı
Kandell’e göre bu durum, internete bağlandıktan sonra yapılan faaliyetten bağımsız olarak gelişen bir psikolojik bağlılık halidir. Young ise yoğun internet kullanımını, "sarhoş edici bir madde alımını içermeyen bir dürtü kontrol bozukluğu" olarak nitelendirmektedir.
Young’a göre bağımlı bireylerin gösterdiği temel belirtiler şunlardır:
- İnternete karşı yoğun anksiyete duyma.
- Geçmiş online süreleri düşünme ve gelecekteki kullanım için beklenti içine girme.
- Tatmin olabilmek adına internet kullanımını sürekli artırma eylemi.
- Kullanımı kontrol etme, azaltma veya durdurma girişimlerinde başarısız olma.
- Kullanım azaldığında huzursuzluk, değişken ruh hali ve depresif belirtiler sergileme.
Alkol ve Madde Bağımlılığı ile İnternet Bağımlılığı Arasındaki İlişki
Chen ve arkadaşları, internet bağımlılığı ile alkol/madde bağımlılığı arasındaki benzerliği, bağımlıların kendilerini sürekli olarak maddenin etkisine maruz bırakmasıyla açıklamaktadır. Bir alkol bağımlısı nasıl tatmin olmak için tüketimi artırıyorsa, internet bağımlısı da aynı tatmini yakalamak için online olma süresini artırır.
| Özellik | Alkol ve Madde Bağımlılığı | İnternet Bağımlılığı |
|---|---|---|
| Temel Dürtü | Madde alımıyla rahatlama | Çevrim içi kalarak rahatlama |
| Tolerans | Doz artırma ihtiyacı | Süre artırma ihtiyacı |
| Psikolojik Etki | Duygusal gerginliği azaltma | Sorunlardan kaçış ve rahatlama |
| Davranışsal Sonuç | Saplantılı kullanım | Kontrolsüz ve aşırı kullanım |
Psikolojik Bir Kaçış Olarak İnternet
Her iki bağımlılık türünde de temel amaç, duygusal gerginliği azaltmaktır. Young, internet bağımlısının bu aracı bilgi edinmekten ziyade, hayatın sorunlarını görmezden gelmek amacıyla bir psikolojik kaçış yolu olarak kullandığını belirtir.
Song ve arkadaşları ise bu durumu chat odaları örneğiyle açıklar. Bir kullanıcı başlangıçta eğlence amaçlı girdiği platformları, zamanla kötü günlerle başa çıkma yöntemi olarak pekiştirebilir. Sonuç olarak kişi; aile, okul veya iş hayatında yaşadığı problemlerden kaçmak için dijital dünyada bir çıkış yolu arar. Günümüzde hızla yayılan bu fenomen karşısında şu soruyu sormak gerekir: Siz ne kadar internete bağımlısınız?
