Gençlerde varikosel
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Varikosel Nedir? Erkek Kısırlığında Tedavi Edilebilir En Sık Neden
Varikosel, testis çevresinde yer alan spermatik kordondaki plexus pampiniformisi oluşturan venlerin (toplardamarların) anormal şekilde genişlemesi ve kıvrımlı bir hal almasıdır. Bu durum, erkek kısırlığının en sık rastlanan ve tedavi edilebilir nedenleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Genel toplumda görülme sıklığı %15 civarındayken, kısırlık şikayetiyle başvuran erkeklerde bu oran %40’lara kadar yükselmektedir.
Varikosel her yaş grubunda görülebilse de 10 yaş altındaki çocuklarda nadirdir. Ergenlik dönemine yaklaştıkça görülme sıklığı artış gösterir; özellikle 11-19 yaş aralığındaki adölesanlarda oran %14 ile %20 arasındadır. Hastalığın anatomik yerleşimi ise genellikle sol taraf ağırlıklıdır.
| Yerleşim Yeri | Görülme Sıklığı |
|---|---|
| Sol Taraf | %78 - %93 |
| Sağ Taraf | %1 - %7 |
| Çift Taraflı (Bilateral) | %0 - %2 |
Varikosel Belirtileri ve Tanı Yöntemleri
Adölesan dönemdeki varikosel vakaları genellikle hiçbir belirti vermez; bu nedenle durum çoğunlukla aileler tarafından fark edilerek doktora başvurulur. En yaygın başvuru nedenleri arasında testis çevresinde şişlik (variköz damarlar), testis boyutlarında azalma ve testis kıvamında yumuşama yer alır. Erken teşhis, testis sağlığının korunması açısından kritik önem taşımaktadır.
Varikosel tanısı, uzman bir hekim tarafından yapılan fizik muayene ve skrotal Doppler Ultrason tetkiki ile konulur. Fizik muayene bulgularına göre hastalık üç farklı dereceye (grade) ayrılmaktadır:
- Grade 1: Sadece hastanın efor yapması (valsalva manevrası) ile saptanabilen varikosel.
- Grade 2: Hasta efor yapmadan, sadece elle muayene sırasında saptanan varikosel.
- Grade 3: Dışarıdan bakıldığında gözle görülebilen varikosel.
Adölesan Varikoselde Ameliyat Kararı ve Kriterler
Fizik muayene sırasında testisler arasındaki boyut farkı, cerrahi müdahale gerekliliği konusunda cerraha önemli bilgiler verir. Özellikle 17 yaş altındaki çocuklarda semen analizi yapmak her zaman mümkün olmayabilir. Bu gibi durumlarda ameliyat kararı, testis boyutlarındaki farklılığa göre verilir; eğer iki testis arasındaki fark %20’den fazla ise operasyon önerilir. Varikoselin çift taraflı olması durumunda ise boyut farkına bakılmaksızın cerrahi planlanır.
Adölesan varikoselde tedavi kriterleri şunlardır:
- Küçük testislerin eşlik ettiği varikosel varlığı,
- Her iki tarafta (bilateral) varikosel saptanması,
- Sperm analizi yapılabiliyorsa, sperm kalitesindeki bozulma,
- Hastanın varikosele bağlı belirgin şikayetlerinin olması.
Mikrocerrahi Yöntemi ve Komplikasyon Yönetimi
Adölesan varikosellerde operasyon sonrası tekrarlama riski yüksektir. Bu riski minimize etmek ve hidrosel (testis yaprakları arasında sıvı toplanması) oluşumunu engellemek için mikrocerrahi yöntemi tercih edilmelidir. Mikrocerrahi sayesinde lenf damarları ve venler net bir şekilde ayırt edilerek bağlanır, böylece komplikasyon ihtimali en alt seviyeye indirilir.
Varikosel ameliyatına bağlı gelişebilecek komplikasyonlar, uygulanan yönteme ve cerrahın tecrübesine göre değişiklik gösterir. En sık rastlanan komplikasyonlar hidrosel, testis atrofisi (küçülme) ve nükstür. Lenf damarlarının yanlışlıkla bağlanması sonucu oluşan hidrosel, geleneksel yöntemlerde daha sık görülürken mikrocerrahi yönteminde bu risk yok denecek kadar azdır.
| Ameliyat Yöntemi | Tekrarlama (Nüks) Oranı |
|---|---|
| Mikroskop Kullanılmayan Ameliyatlar | %15 |
| Mikrocerrahi Yöntemi | %1 |
İzlem ve Ameliyat Sonrası Takip Süreci
Muayene sonucunda testis boyutlarında fark olmayan ve şikayeti bulunmayan hastalar için yıllık muayene ile izlem yeterlidir. Takibe alınan hastalarda fizik muayeneye ek olarak, örnek verebilen hastalardan semen analizi istenerek sperm sayımı yapılması önerilir. Bu süreç, hastalığın seyrini takip etmek adına elzemdir.
Ameliyat sonrası süreçte, semen örneği verebilen hastalardan 3. ve 6. aylarda sperm sayımı istenir. Örnek veremeyen hastalar ise hidrosel, testis küçülmesi ve varikoselin tekrarlama riski açısından yıllık kontrollerle takip edilmelidir. Düzenli kontroller, cerrahi başarının sürdürülebilirliği için temel şarttır.
