Ergenlerin Öfkesini Yönetmeye Çalışmak Neden İşe Yaramaz?
Öfke Ergenlikte Ne Anlama Gelir?
Ergenlik, yoğun duyguların yaşandığı ama bu duyguları düzenleme becerisinin henüz tam gelişme göstermediği bir dönemdir. Ergen, kendini tanımlamaya, sınırlarını çizmeye ve bağımsızlaşmaya çalışırken birçok iç dünyasında çatışma yaşar. Öfke, bu karmaşık duyguların en görünür hâlidir.
Çoğu zaman öfkenin altında:
Anlaşılmama hissi,
Kontrol edilme algısı,
Değersizleşme korkusu
yer almaktadır.
Bu durumda öfke, başlı başına sorun değil; bir taşıyıcı duygudur.
Yönetmeye Çalışmak Neyi Tetikler?
Öfkeyi yönetmeye çalışmak, ergen için çoğu zaman “düzeltiliyorum” ya da “yanlışım” mesajı taşır. Bu da ergenin zaten hassas olan kimlik alanına doğrudan temas eder. Bunun sonucunda ergen, duyulduğunu değil; aksine kontrol edildiğini hisseder.
Bu noktada şu döngü oluşur:
Ergen öfkelenir → yetişkin kontrol etmeye çalışır → ergen daha fazla savunmaya geçer.
Öfke bu nedenle azalmaz, sertleşir.
Ergen Neyi Savunur?
Ergen öfkeyle çoğu zaman şunu savunur:
“Beni olduğum gibi gör.”
“Beni ciddiye al.”
“Beni susturma.”
Öfkeyi bastırmaya yönelik her müdahale, bu taleplerin göz ardı edildiği hissini güçlendirir. Bu yüzden öfke, ergen için vazgeçilmesi zor bir ifade biçimine dönüşebilir.
Terapötik Açıdan Neden Farklı Bir Yol Gerekir?
Terapi sürecinde ergenin öfkesi “azaltılması gereken bir sorun” olarak ele alınmaz. Aksine, bu öfkenin ne anlatmaya çalıştığı üzerinde durulur. Çünkü ergen, çoğu zaman kelimelerle ifade edemediği duyguları öfke yoluyla dışa vurur.
Terapötik yaklaşımda amaç:
Öfkeyi yok etmek değil,
Öfkenin altındaki ihtiyacı görünür kılmaktır.
Bu yapıldığında öfke genellikle kendiliğinden daha yönetilebilir hâle gelir.
Yetişkinler Ne Yapabilir?
Ergenin öfkesini yönetmeye çalışmak yerine, öfkenin yanında kalabilmek daha işlevseldir. Bu; onaylamak ya da sınırsızlık tanımak anlamına gelmez. “Bu duygunun bir nedeni var” mesajını vermek, ergenin kendini regüle edebilmesi için temel bir adımdır.
Öfke sakinleştiğinde konuşmak, duygunun ortasında müdahale etmekten çok daha etkilidir.
Ergenlerin öfkesini yönetmeye çalışmak çoğu zaman işe yaramaz; çünkü öfke bir problem değil, bir ifadedir. Kontrol edilmeye çalışıldığında büyür, anlaşıldığında dönüşür. Ergenlikte öfke, doğru şekilde ele alındığında bir tehdit değil; iletişimin kapısı olabilir.
