DUYGUSAL İSTİSMAR ÇEŞİTLERİ

Çocuklarda Duygusal İstismar Şekilleri Nelerdir?

Çocuk gelişimi sürecinde fiziksel şiddet kadar yıkıcı etkileri olan bir diğer unsur da duygusal istismardır. Duygusal istismar, çocuğun psikolojik sağlığını, özgüvenini ve sosyal uyumunu derinden sarsan sistematik davranışlar bütünüdür. Ebeveynlerin veya bakım verenlerin farkında olmadan ya da kasıtlı olarak sergilediği belirli tutumlar, bu istismar türünün temelini oluşturur.

İşte çocuklarda kalıcı izler bırakan temel duygusal istismar yaklaşımları:

1. Aşağılama ve Kıyaslama

Çocuğun özsaygısını zedeleyen en yaygın yöntemlerden biri aşağılamadır. Çocuğa karşı kullanılan olumsuz ifadeler, onun kendisini yetersiz hissetmesine neden olur.

• "Sen aptalsın" veya "Adam olmazsın" gibi hakaret içerikli ifadeler kullanmak.
• "Bir baltaya sap olamayacaksın" diyerek geleceğine dair umutsuzluk aşılamak.
• "Biraz da abin/ablan gibi ol!" diyerek çocuğu sürekli başkalarıyla kıyaslamak.

2. Reddetme ve Değersizleştirme

Çocuğun varlığını ve duygularını yok sayan davranışlar reddetme kapsamına girer. Bu durum, çocuğun güvenli bağlanma sürecine zarar verir.

• Çocukla alay etmek ve ona lakap takmak.
• Sürekli suçlama ve hor görme eğilimi göstermek.
• Çocuğu terk etmekle tehdit ederek korku iklimi yaratmak.

3. Aşırı Koruma ve Sınır İhlali

İyi niyetli gibi görünse de çocuğun bireyselleşmesini engelleyen tutumlar da bir istismar biçimidir. Çocuğu aşırı şekilde koruyup ona hiçbir özgürlük alanı bırakmamak, gelişimini kısıtlayan bir yaklaşımdır.

4. Vaktinden Önce Yetişkin Rolü Yükleme

Çocuğun çocukluğunu yaşamasını engelleyen, kapasitesinin üzerindeki beklentiler duygusal yük oluşturur.

• Yaşından ve gelişim düzeyinden daha yüksek düzeyde başarı beklemek.
• Kardeşlerine bakmasını istemek veya herhangi bir işte çalışması için zorlamak.

5. Çocuğu Kendi Çıkarına Kullanma

Ebeveynlerin kendi çatışmalarına çocuğu dahil etmesi, çocuğun psikolojik dengesini bozar.

• Ayrılık aşamasında çocuğu bir kurtarıcı veya aracı olarak kullanmaya çalışmak.
• Çocuğu zorla taraf tutmaya zorlamak.
• Çocuğun bir birey değil, bir yatırım aracı olarak görülmesi.

6. Sosyal İzolasyon (Tek Başına Bırakma)

Çocuğun sosyal çevresinden koparılması, sağlıklı bir kişilik geliştirmesini engeller.

• Çocuğun eve arkadaşlarını getirmesine izin vermemek.
• Okul içi aktivitelere katılımını engellemek.
• Arkadaşlarıyla zaman geçirmesini kısıtlayarak onu yalnızlığa mahkum etmek.

7. Şiddet ve Korkuya Dayalı İletişim

Sözlü şiddet ve tehditler, çocukta sürekli bir kaygı durumu yaratır. Korku oluşturan iletişim yöntemleri şu şekildedir:

• "Allah canını alsın", "Gebertirim seni" veya "Allah belanı versin" gibi beddua ve tehdit içerikli ifadeler kullanmak.
• İletişimi tamamen korku ve baskı üzerine kurmak.