Diz protezi nedir, ne amaçla uygulanır ?

Diz Protezi Nedir ve Hangi Amaçla Yapılır?

Diz protezi, aşınmış olan eklem yüzeylerinin; metal ya da seramik zeminler arasına yerleştirilen, polietilenden imal edilmiş özel şekillendirilmiş malzemelerle kaplanarak yapay bir eklem oluşturulması işlemidir. Bu cerrahi prosedürün temel amacı, hastanın ağrısız ve hareketli bir ekleme sahip olmasını sağlayarak günlük yaşam kalitesini en üst seviyeye taşımaktır.

Diz Protezi Ameliyatı Ne Zaman Gereklidir?

Kireçlenme (artroz), zaman içerisinde eklemlerdeki kıkırdak yüzeylerin bozulması durumudur ve yaşa bağlı diz ağrılarının en yaygın nedenidir. Genellikle 45-50 yaşlarında başlayan bu ağrılar, yıllar geçtikçe şiddetini artırır. Başlangıçta sadece üzerine basıldığında oluşan ağrılar, ilerleyen dönemlerde istirahat halindeyken bile geçmeyen kronik bir hal alır.

Protez ameliyatı vaktinin geldiğini gösteren temel belirtiler şunlardır:

• Gece ağrıları nedeniyle oluşan uyku bozuklukları.
• Günlük aktiviteleri engelleyen hareket kısıtlılığı.
• Hareketsizliğe bağlı kilo alımı ve buna bağlı artan eklem yükü.
• Eklem içi enjeksiyonların ve diğer tedavilerin etkisini yitirmesi.
• Dizlerde dışarıdan fark edilebilen şekil bozuklukları ve çarpılmalar.
• Denge sorunları ve düz yolda yürüme güçlüğü.
• Çorap giyme veya ayak tırnağı kesme gibi temel öz bakım işlerinin yapılamaması.

Protez Öncesi Uygulanan Tedavi Aşamaları

Ortopedik rahatsızlıklarda cerrahi çözümler genellikle son seçenek olarak değerlendirilir. Diz eklemi artrozu olan hastalarda, protez kararı verilmeden önce cerrahi dışı yöntemlerin uygulandığından ve bu yöntemlerden fayda sağlanamadığından emin olunmalıdır.

Erken Evre Tedavi Metotları

Hastalığın erken evrelerinde uygulanan başlıca yöntemler şunlardır:

• Hasta Eğitimi ve Kilo Kontrolü: Vücut ağırlığının azaltılması dizlere binen yükü doğrudan hafifletir.
• Gıda Destekleri: Glukozamin ve kuşburnu ekstreleri ağrı yönetiminde destekleyici olabilir.
• Ortopedik Destekler: Uygun tabanlık kullanımıyla diz üzerindeki yük dağılımı dengelenir.
• Fizyoterapi: Eklem hareket açıklığını korumak ve diz çevresi kaslarını kuvvetlendirmek için uygulanır.
• Artroskopik Cerrahi: Menisküs yırtıklarına bağlı ağrılarda debritman yöntemiyle geçici rahatlama sağlanabilir.
• Osteotomi: Kemiklerdeki şekil bozukluklarını düzelterek hastalığın ilerlemesini yavaşlatan bir işlemdir.

Diz Protezi Ameliyat Süreci ve İyileşme Dönemi

Ameliyat, hastanın genel sağlık durumu ve tercihine bağlı olarak lokal (belden aşağı uyuşturma) veya genel anestezi altında gerçekleştirilir. Operasyon süresi hastanın durumuna göre değişmekle birlikte ortalama 1,5 saat sürmektedir. İhtiyaç duyulması halinde her iki dizin ameliyatı aynı seansta yapılabilmektedir.

Ameliyat sonrası ağrı kontrolü için epidural katater kullanımı oldukça etkili bir yöntemdir. Başarılı bir sonuç için hastaların ameliyat sonrası sunulan fizyoterapi programına titizlikle uymaları kritik önem taşır.

Ameliyatın Riskleri ve Komplikasyon Yönetimi

Her cerrahi müdahalede olduğu gibi diz protezi ameliyatının da belirli riskleri bulunmaktadır. Bu riskler arasında anesteziye bağlı komplikasyonlar ile cerrahi bölgedeki damar ve sinirlerde oluşabilecek geçici veya kalıcı yaralanmalar yer alır.

En önemli iki komplikasyon ve alınan önlemler şunlardır:

1. Emboli: Riskini minimize etmek için rutin olarak kan sulandırıcı ilaçlar ve antiembolik çoraplar kullanılır. Erken dönemde hareket etmek emboli önlemede hayati rol oynar.
2. Enfeksiyon: Ameliyat öncesinde vücutta (özellikle idrar yolları ve dişlerde) sessiz seyreden bir enfeksiyon odağı olup olmadığı mutlaka araştırılmalı ve hasta bu yönden değerlendirilmelidir.