Comparison of three different creatinine clearance calculation methods in patients with type 2 diabetes mellitus(Tip 2 diyabetik bireylerde kreatinin klirensini hesaplamada kullanılan üç farklı yöntemin karşılaştırılması)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Giriş: Diyabet ve Böbrek Fonksiyonlarının Takibi
Diabetes mellitus (DM), dünya genelinde yaklaşık 150 milyon insanı etkileyen, kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. Prevalansın 2025 yılına kadar 300 milyona ulaşacağı öngörülmektedir. Tip 2 DM'nin artışıyla birlikte, diyabete bağlı morbidite ve mortalite oranları da yükselmektedir. Bu komplikasyonların en ciddilerinden biri olan diyabetik nefropati (DN), son dönem böbrek yetmezliğinin temel nedenleri arasında yer almaktadır.
Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesinde en yaygın kullanılan yöntem kreatinin klirensi ölçümüdür. Bu ölçüm; 24 saatlik idrar toplama, Cockcroft-Gault formülü veya MDRD (Modification of Diet in Renal Disease) formülü ile gerçekleştirilebilir. Bu çalışmanın temel amacı, Tip 2 diyabetik hastalarda en doğru ve kullanışlı kreatinin klirensi hesaplama yöntemini belirlemektir.
Materyal ve Metot
Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi iç hastalıkları ve diyabet polikliniklerinde takip edilen 100 Tip 2 diyabetik hasta retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmanın metodolojisi şu kriterlere dayanmaktadır:
- Dışlama Kriterleri: Hipertansiyon, akut böbrek yetmezliği ve böbrek nakli öyküsü olan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır.
- Değerlendirilen Parametreler: Yaş, cinsiyet, ağırlık, serum kreatinin, açlık/tokluk kan şekeri ve HbA1c seviyeleri.
- Hesaplama Yöntemleri: GFR değerleri Cockcroft-Gault (GFRC&G), MDRD (GFRMDRD) ve 24 saatlik idrar (GFR24) yöntemleriyle hesaplanmıştır.
- Evreleme: Hastalar KDIGO 2017 kılavuzuna göre G1-G5 arasında evrelendirilmiştir.
Bulgular ve İstatistiksel Analiz
Çalışmaya katılan hastaların %69'u G1 (normal GFR), %22'si G2 ve %9'u G3 evresinde yer almıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen veriler aşağıda tablolaştırılmıştır:
| Ölçüm Yöntemi | Ortalama GFR Değeri (mL/dk) | Standart Sapma |
|---|---|---|
| GFR24 (24 Saatlik İdrar) | 96.4 | ± 28.8 |
| GFRC&G (Cockcroft-Gault) | 104.5 | ± 29.8 |
| GFRMDRD (MDRD) | 86.2 | ± 24.7 |
Değişkenlerin GFR Üzerindeki Etkileri
İstatistiksel analizler sonucunda yöntemleri etkileyen bağımsız faktörler şu şekilde saptanmıştır:
- Cockcroft-Gault: Yaş, ağırlık ve serum kreatinin değerlerinden anlamlı derecede (p < 0,050) etkilenmektedir.
- MDRD: Çok değişkenli modellerde temel olarak serum kreatinin düzeyinden bağımsız olarak etkilenmektedir.
- 24 Saatlik İdrar: Çok değişkenli analizlerde yalnızca vücut ağırlığı ile anlamlı bir bağımsız ilişki göstermiştir.
Tartışma ve Klinik Değerlendirme
Çalışma sonuçları, serum kreatinin düzeylerinin yaşla birlikte arttığını, buna bağlı olarak GFR değerlerinin düştüğünü göstermektedir. Bu durum, yaşın diyabetik nefropati için önemli bir prognostik faktör olduğunu doğrulamaktadır.
Cockcroft-Gault formülünün vücut ağırlığına bağımlı olması bir zayıflık olarak değerlendirilebilirken; MDRD formülünün ağırlık parametresini kullanmaması, bu değişkenin etkisini ortadan kaldırmaktadır. Üç yöntem arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunması, metotların birbiriyle uyumlu sonuçlar verdiğini kanıtlamaktadır.
Sonuç
Tip 2 diyabetik hastalarda böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek için her üç yöntem de klinik pratikte güvenle kullanılabilir. Ancak 24 saatlik idrar toplama yöntemi;
- Üst üste iki hastane ziyareti gerektirmesi,
- Daha karmaşık laboratuvar süreçlerine ihtiyaç duyması,
- Hasta-hekim-laboratuvar arasındaki iletişim eksikliklerinden kaynaklanabilecek hatalı sonuç riski,
gibi nedenlerle dezavantajlıdır. Bu nedenle, klinik işleyişte Cockcroft-Gault ve MDRD formülleri daha pratik ve uygulanabilir çözümler sunarken, 24 saatlik idrar yöntemi alternatif bir seçenek olarak değerlendirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Glomerüler Filtrasyon Hızı (GFR), Kreatinin Klirensi, Tip 2 Diyabet, Diyabetik Nefropati
