Çocuklarda İşeme Bozuklukları

Çocuklarda İşeme Bozukluğu Nedir?

Çocuklarda işeme bozukluğu, mesane olarak adlandırılan idrar torbasının tam olarak boşaltılamaması durumudur. Bu durum, çocukluk çağında sık karşılaşılan ancak mutlaka ciddiye alınması gereken önemli bir sağlık problemidir. Erken teşhis ve doğru yaklaşım, ileride oluşabilecek kalıcı hasarların önlenmesinde kritik rol oynar.

İşeme Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?

İşeme bozukluğu kendisini pek çok farklı klinik tablo ile gösterebilir. Ebeveynlerin dikkat etmesi gereken başlıca işeme bozukluğu bulguları şunlardır:

• İdrar kaçırma veya damla damla idrar yapma,
• Sık idrara çıkma veya günde üçten az işeme,
• Tuvalete yetişememe ve ani işeme hissi,
• Aralıklı işeme ve kabızlık,
• Gayta (dışkı) kaçırma.

Bu belirtiler genellikle tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ile ilişkilidir. Mesanenin, alt kısımda yer alan ve sfinkter adı verilen kas grubuyla koordineli çalışmaması, tedavi edilmediği takdirde ciddi böbrek hasarı riskini beraberinde getirebilir.

Çocuklarda İşeme Bozukluğunun Nedenleri

Çocuklarda bu durumun ortaya çıkmasındaki en temel sebep, genellikle tuvalet ihtiyacının ertelenmesidir. Televizyon izleme veya oyun oynama gibi aktivitelere dalma, okul veya park gibi sosyal alanlardaki tuvaletlerin hijyeninden endişe etme, çocukların tuvalete gitmeyi ertelemesine yol açar.

Çocuklar idrarlarını tutmak için bacaklarını çaprazlayabilir veya kız çocuklarında görüldüğü gibi çömelerek ayak topuklarıyla idrar çıkış deliğini kapatabilirler. Bu alışkanlıklar, kas gruplarının koordinasyonunu bozarak sürekli ıslak külot, idrar tutamama ve damla damla kaçırma tablosuna neden olur. Günlük aktiviteler sırasında, hatta gülme veya öksürme esnasında bile mesanenin istemsizce boşalması görülebilir. Ayrıca travmalar, tümörler ve enfeksiyonlar da bu bozukluğun altında yatan diğer nedenler arasındadır.

Tanı ve Teşhis Süreci

İşeme bozukluklarında doğru tanı için aileden alınacak detaylı bir işeme öyküsü hayati önem taşır. Klinisyenler, bu öyküyü desteklemek amacıyla çocuktan bir işeme günlüğü tutmasını talep eder. Fizik muayene ve laboratuvar bulgularıyla birleştirilen bu veriler, altta yatan nedenin tespit edilmesini sağlar.

İşeme Bozukluğu Tedavi Yöntemleri

İşeme bozukluklarının tedavisi çok yönlü bir ekip çalışmasını gerektirir. Bu süreçte çocuk nefroloğu, çocuk psikiyatrisi ve ailenin tam iş birliği içinde olması şarttır. Eğer cerrahi bir müdahale gerekiyorsa, sürece çocuk cerrahisi veya çocuk üroloğu da dahil edilir.

Tedavi sürecinde izlenen temel adımlar şunlardır:

1. Eğitim ve Motivasyon: Çocuk asla cezalandırılmamalı, süreç ödüllendirme yöntemiyle yönetilmelidir.
2. Diyet ve Sıvı Alımı: Kabızlık, uygun diyet veya ilaçla mutlaka tedavi edilmelidir. Sıvı alımı artırılarak mesaneyi irrite eden gıda artıklarının vücuttan uzaklaştırılması sağlanmalıdır.
3. Yeniden İşeme Eğitimi: Çocuk 2-4 saatlik aralarla programlı işemeye yönlendirilmelidir.
4. Doğru Tuvalet Pozisyonu: Klozet kullanımında ayak altına basamak konularak destek sağlanmalıdır.
5. İkili İşeme Tekniği: Çocuk idrarını yaptıktan sonra ayağa kalkmalı, yaklaşık 30'a kadar saydıktan sonra tekrar oturarak mesanesini tamamen boşaltmalıdır.

İleri Tedavi Seçenekleri

Klinik ortamda uygulanan ve yaklaşık 7-10 seans süren biofeedback yöntemi, etkili bir tedavi yaklaşımıdır. Tüm bu uygulamalara rağmen sonuç alınamayan vakalarda, altta yatan sebebe yönelik ilaç tedavisi veya gerekli görüldüğü durumlarda cerrahi müdahale seçenekleri değerlendirilir.