Çocuklarda anemi ( kansızlık )

Çocuklarda Anemi Nedir?

Anemi, periferik kandaki hemoglobin kitlesinin veya hemoglobin konsantrasyonunun normal sınırların altında olması durumudur. Pediatrik yaş grubunda, hemoglobin (Hb) ve hematokrit (Htc) değerlerinin yaşa göre farklılık göstermesi kritik bir öneme sahiptir. Bu nedenle, anemili bir çocuk değerlendirilirken laboratuvarların yetişkin odaklı normal değerleri yerine, yaşa göre saptanmış Hb ve Htc referans değerleri esas alınmalıdır.

Soluk Çocukta Ayırıcı Tanı

Cilt renginde solukluk görülen bir çocukta klinik tablo sadece anemi ile sınırlı olmayabilir. Ayırıcı tanıda şu durumlar göz önünde bulundurulmalıdır:

• Anemiler
• Sistemik hastalıklar
• Ödemle seyreden hastalıklar
• Normal çocuk yapısı

Çocukluk Çağı Anemilerinin Sınıflandırılması

Çocuklarda görülen anemiler, nedenlerine veya eritrosit (alyuvar) büyüklüklerine göre iki ana başlıkta sınıflandırılabilir. Nedenlerine göre sınıflandırma şu şekildedir:

1. Etkili Eritrosit Yapımının Yokluğu

Bu durum, vücudun yeterli kırmızı kan hücresi üretememesinden kaynaklanır ve şu alt nedenlere dayanabilir:

• Kemik iliği yetersizliği
• Eritropoetin (kan yapımını uyaran madde) yapımının azalması
• Eritrosit olgunlaşma bozuklukları

2. Hemolitik Anemiler ve Kan Kaybı

• Hemolitik Anemiler: Alyuvarların kalıtsal nedenlerle normalden önce parçalanmasıdır.
• Kan Kaybı: Kazalar, mide-bağırsak hastalıkları, parazitler, inek sütü alerjisi veya böbrek taşı gibi nedenlerle oluşabilir.

Anemi Tanısında Öykü ve Klinik Belirtiler

Anemi tanısında hastanın öyküsü, nedenin belirlenmesi açısından hayati önem taşır. Kronik anemi vakalarında vücut telafi edici mekanizmalar geliştirdiği için, hasta akut (ani gelişen) anemili bir hasta kadar belirgin semptom vermeyebilir. Daha önce normal olan kan sayımları yeni bir nedeni düşündürürken, tekrarlayan ataklar kalıtsal anemi belirtisi olabilir.

Çocuklarda en sık görülen anemi semptomları şunlardır:

• Huzursuzluk ve aşırı ağlama
• Çarpıntı
• Cilt renginde solukluk
• İştahsızlık

Beslenme ve Diyet Sorgulaması

Diyetteki demir, folik asit ve B12 vitamini miktarı kansızlıkta belirleyicidir. Hekim tarafından şu detaylar mutlaka sorgulanmalıdır:

• Anne sütü alma süresi ve ek gıdalara başlama zamanı.
• Kullanılan mamanın demir destekli olup olmadığı.
• Günlük inek sütü tüketim miktarı.
• Pika (toprak, yün, buz yeme) öyküsünün varlığı.

Doğum ve Aile Öyküsünün Önemi

Doğum haftası (prematüre bebeklerde demir ve E vitamini eksikliği riski yüksektir), anne-bebek kan grubu uyuşmazlığı ve yenidoğan dönemindeki sarılık/fototerapi öyküsü tanı için önemli ipuçlarıdır. Ayrıca ailede dalak büyümesi, safra taşı veya talasemi (Akdeniz anemisi) gibi kalıtsal hastalıkların varlığı ayırıcı tanıda değerlendirilmelidir.

Tedavi Yöntemleri

Anemi tedavisi tamamen nedene yönelik olarak planlanır. Tedavi süreci şu aşamaları içerebilir:

Tedavinin başarısı için öncelikle anemiyi tetikleyen ana faktörün ortadan kaldırılması esastır.