Çocukla çocuk olmak değil, çocukla empati yapmak
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuk Psikolojisi ve Ebeveyn İlişkilerinde Empatinin Rolü
Toplumda genellikle insanlar çocuklar ve yetişkinler olarak ikiye ayrılır. Çocukları her ne kadar "geleceğin yetişkinleri" olarak tanımlasak da onların bugünün bireyleri olduğunu çoğu zaman göz ardı ediyoruz. Günümüzde psikoloji biliminin yaygınlaşmasıyla birlikte çocuk psikolojisi kavramı daha fazla bilinir hale gelse de, bu önemli gerçeği unutan ebeveynlerin sayısı azımsanmayacak kadar fazladır.
Klinik seanslarda çocukların yaşadığı problemleri gözlemledikçe, yetişkinlerin tutumları ile çocukların ihtiyaçları arasındaki uçurum daha net fark edilmektedir. Uzmanlık deneyimlerime dayanarak söyleyebilirim ki; çocukların yaşadığı sorunların yaklaşık %70'i zeka, dikkat eksikliği, travma veya istismardan kaynaklanmamaktadır. Temel sorun, aile içi iletişim eksikliği ve anlayışsızlıktır. Bu durumun kökeninde ise empati yoksunluğu yatmaktadır.
Güven Bağının Temeli: Verilen Sözlerin Tutulması
Günlük hayatta içeriği ne olursa olsun verilen sözlerin tutulması, güven bağını oluşturan en kritik davranıştır. Bir yetişkin olarak eşimiz veya arkadaşımız sözünü birkaç kez tutmadığında güvenimiz sarsılır ve tepki gösteririz. Ancak konu çocuklar olduğunda, tutulmayan sözlere karşı hırçınlık yapan çocuktan anlayış beklemek büyük bir tezat oluşturur.
Çocuklar, yaşları ne olursa olsun çevrelerini gözlemler, algılar ve zihinlerine kaydederler. Bazı ebeveynlerin çocukların belirli bir yaşa kadar (örneğin 8 yaş) dünyayı algılamadığını düşünmesi bilimsel gerçeklerle bağdaşmaz. Çocukların zihni her yaşta aktiftir; bu sebeple sergilediğiniz her davranış onların gelişiminde belirleyici bir rol oynar.
Çocuklarda Sevilme ve İlgi İhtiyacı
Hiçbir anne ve babanın çocuğunu sevmediğine inanmak istemesek de; ilgilenmeyi bilmeyen ve önceliği çocuğuna vermeyen ebeveyn profilleriyle sıkça karşılaşmaktayız. Yetişkinler, sevilmediklerini veya ilgi görmediklerini hissettikleri bir ilişkide kalmak istemez, tepki gösterir veya uzaklaşırlar. Ancak bir çocuk, ebeveynine muhtaç olduğu için bu seçimi yapacak güce sahip değildir.
Bugün birçok çocuk ailesi tarafından anlaşılmadığını ve sevilmediğini hissetmektedir. Çocuğun ilgi beklemesi çoğu zaman ebeveynler tarafından şu şekilde yanlış yorumlanmaktadır:
- Arsızlık
- Yaramazlık
- Dikkat çekme çabası
Sağlıklı Bir İletişim İçin Sorulması Gereken Sorular
Çocuğunuzla aranızdaki bağı güçlendirmek ve onun duygularını anlamak için aşağıdaki soruları sormak ve bu diyalogları çeşitlendirmek oldukça değerlidir:
| Soru Kategorisi | Örnek Sorular |
|---|---|
| Duygu Analizi | Ne hissediyorsun? Bu duygular senin için ne ifade ediyor? |
| Destek ve Yardım | Zorlanıyor musun? Sana nasıl yardımcı olabilirim? |
| Sevgi ve Beklenti | Ne olsa daha çok sevildiğini hissedersin? Beklentilerin neler? |
| Güven Telkini | Seni her koşulda çok seviyorum. |
Sonuç: Empati Yapmak ve Ebeveyn Olmak
"Çocuk o, ne anlar?" yanılgısına düşmeden empati kurabilmek hayati önem taşır. Bir çocuğun hissettiği duygular ile bir yetişkinin hissettiği duygular çoğu zaman aynı sebeplere dayanır; sadece bu duyguların gösterilme şekli ve tanımlanması farklıdır.
Empati kurarak, sorarak ve konuşarak bu farklılıkları ortadan kaldırabilir, net ifadelere ulaşabilirsiniz. Unutmayın; çocukla çocuk olmayın, siz ebeveyn olun. İyi bir anne veya baba olmak kolay bir süreç değildir. Çocuğunuza yaklaşırken kendinize yapılmasını istediğiniz muameleyi düşünün ve ona göre hareket edin.
