Çocuk Ve Alerjik Hastalıklar

Alerjik Rinit Nedir ve Nasıl Oluşur?

Genetik yatkınlık ve çevresel alerjenlerin bir araya gelmesiyle, bebeklik döneminden itibaren vücutta bir duyarlılaşma süreci başlar. Bu duyarlılık sonucunda bağışıklık sistemi, normalde tepki vermemesi gereken maddelere karşı IgE (İmmünoglobulin E) adı verilen bir antikor salgılar. Kan dolaşımı yoluyla vücuda yayılan bu antikorlar, bağışıklık sistemi hücrelerine tutunarak savunma hattı oluşturur.

Alerjen vücuda tekrar girdiğinde, bağışıklık sistemi bu maddeyi anında tanır ve şiddetli bir reaksiyon gösterir. Bu süreçte salgılanan binlerce madde, alerjenin temas ettiği organda anormal şiddette bir alerjik yangı oluşturur. Bu yangı, etkilenen organa göre farklı hastalık bulgularının ortaya çıkmasına neden olur.

Alerjik Yangının Organlara Göre Dağılımı

Alerjik reaksiyonlar, bağışıklık sistemi hücrelerinin kan dolaşımıyla tüm vücuda yayılması nedeniyle tek bir noktayla sınırlı kalmayabilir. Reaksiyonun gerçekleştiği bölgeye göre tablo şu şekilde değişmektedir:

Çocuklarda Alerjik Rinitin Gizli Belirtileri

Alerjik rinit, halk arasında saman nezlesi veya bahar nezlesi olarak bilinse de sadece burun akıntısıyla sınırlı değildir. Özellikle çocuklarda migren tipi baş ağrıları, göğüs ağrısı, hareketsiz yaşam isteği ve inatçı öksürük gibi belirtiler alerji kaynaklı olabilir. Sık tekrarlayan uzun süreli nezle halleri ve çocuklarda büyüme geriliği de bu tablonun bir parçasıdır.

Bu rahatsızlık, çocuğun okul hayatındaki verimliliğini ve başarısını doğrudan etkileyebilir. Tıbbi tanımıyla alerjik rinit olan bu durum, üst solunum yolu alerjisidir. Her ne kadar bu yakınmalara başka etkenler sebep olabilse de, ekseriyetle temel neden alerjik duyarlılıktır.

Alerjik Rino-Konjoktivit ve Astım Riski

Çocuk alerji uzmanları tarafından alerjik rino-konjoktivit olarak adlandırılan bu tabloda, çocukların %70-80'inde burun semptomlarına göz alerjisi de eşlik eder. Gözlerde yanma, sulanma ve kızarıklıkla seyreden bu durum ciddi sorunlara yol açabilir.

En kritik nokta ise alerjik riniti olan çocuklarda alerjik astım gelişme riskinin normal çocuklara oranla 4 ila 8 kat artmış olmasıdır. Bu nedenle, alerjik rinit tanısı alan çocuklar aynı zamanda birer astım adayı olarak kabul edilmeli, bu açıdan titizlikle incelenmeli ve takip edilmelidir.

Alerjik Rinitin Tipik Şikayetleri ve Fiziksel Bulgular

Alerjik rinit; hapşırma, burun tıkanıklığı, su gibi burun akıntısı ve damak kaşıntısı ile karakterizedir. Bu bulgular sıklıkla bahar aylarında yoğunlaştığı için mevsimsel bir özellik gösterir. Hastalığın teşhisinde yardımcı olan bazı tipik fiziksel bulgular şunlardır:

• Alerji Selamı: Sürekli burun kaşınması nedeniyle burnun önden arkaya doğru ovalanması hareketidir.
• Burun Çizgisi: Alerji selamı hareketinin uzun süre yapılması sonucu burun kemerinde oluşan yatay çizgidir.
• Göz Altı Morlukları: Burun tıkanıklığına bağlı olarak göz alt kapaklarında oluşan sürekli morluklardır.
• Geniz Akıntısı ve Öksürük: Geceleri artan geniz akıntısı, gece öksürüklerine ve gündüz sürekli geniz temizleme sesine neden olur.

Mevsimsel ve Yıl Boyu Süren Alerjiler

Alerjik rinit vakalarının yaklaşık %20'si yıl boyu devam eder. Yıl boyu süren alerjilerin en yaygın nedeni ev tozu akarlarıdır. Bunun yanı sıra evcil hayvan tüyleri, mantarlar ve hamam böceği alerjenleri de kronik semptomlara yol açabilir.

Ev tozu akarlarına bağlı gelişen alerjilerde burun tıkanıklığı daha baskın bir şikayettir ve sıklıkla kronik sinüzit ile birlikte görülür. Polenlere bağlı bahar alerjilerine kıyasla hapşırma ve kaşıntı şiddeti daha az olsa da, burun tıkanıklığının yarattığı konfor kaybı çok daha yüksektir. Bu durum çocuklarda uyku düzenini bozar ve gündüz ciddi konsantrasyon bozukluklarına yol açarak yaşam kalitesini düşürür.