BİPOLAR BOZUKLUK KİMLERDE GÖRÜLÜR
- Bipolar bozukluk, mani ve depresyon gibi zıt duygu durum ataklarıyla seyreden, dünya genelinde yeti yitimine yol açan kronik bir psikiyatrik rahatsızlıktır.
- Hastalık genellikle 15-25 yaşları arasında başlar ve toplumda yaşam boyu yaygınlık oranı alt tiplerle birlikte %6 seviyelerine kadar çıkabilir.
- Cinsiyetler arası klinik farklılıklar görülmekle birlikte, hastaların intihar riski genel popülasyona göre yaklaşık 20 kat daha fazladır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bipolar Bozukluk (İki Uçlu Bozukluk) Nedir?
Bipolar bozukluk (İki Uçlu Bozukluk - İUB), belirli bir düzen olmaksızın tekrarlayan mani, depresyon veya her iki dönemi de kapsayan karma dönemlerle karakterize olan kronik bir duygu durum bozukluğudur. Bu ataklar arasında kişinin duygu durumunun tamamen normale döndüğü sürece ötimik dönem adı verilir. Dünya genelinde yeti yitimine neden olan hastalıklar listesinde sekizinci sırada yer alan bu rahatsızlık, profesyonel bir klinik yaklaşım gerektirir.
Bipolar Bozukluğun Sınıflandırılması
Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı (DSM-IV) kriterlerine göre İki Uçlu Bozukluk farklı kategoriler altında sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırma, hastanın yaşadığı atakların niteliğine ve şiddetine göre şu şekilde yapılandırılmıştır:
- İUB I: Belirgin mani dönemlerinin görüldüğü tip.
- İUB II: Hipomani ve majör depresyon dönemleri ile seyreden tip.
- İUB III: Klinik gözlemlere dayalı spesifik alt tip.
- Başka Türlü Adlandırılamayan İUB: Standart kategorilere tam uymayan durumlar.
- Tıbbi Duruma veya Madde Kullanımına Bağlı Bozukluklar: Genel sağlık sorunları veya madde kullanımı neticesinde gelişen duygu durum değişimleri.
Önemli bir not olarak; DSM-IV, antidepresan tedavinin tetiklediği mani dönemlerini İUB I kapsamında değerlendirmemiş, bu durumu "maddenin neden olduğu mani dönemi" olarak tanımlamıştır.
Bipolar Bozukluk Epidemiyolojisi ve Yaygınlığı
Genellikle 15-25 yaşları arasında başlangıç gösteren bipolar bozukluğun ilk dönemi, vakaların büyük bir çoğunluğunda depresyon ile karakterizedir. Yapılan bilimsel çalışmalar, hastalığın her iki cinsiyette de benzer sıklıkta ve yaşlarda görüldüğünü ortaya koymaktadır. Toplumda yaşam boyu yaygınlık oranı genel olarak %0,9 ile %1,7 arasında saptanmıştır.
Alt Tiplere Göre Yaygınlık Oranları
İUB spektrum kavramı sürece dâhil edildiğinde, hastalığın görülme sıklığı %6 seviyelerine kadar yükselmektedir. Alt tiplerin yaygınlık oranları aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:
| Bipolar Bozukluk Alt Tipi | Yaşam Boyu Yaygınlık Oranı |
|---|---|
| İUB I | %0 - 2,4 |
| İUB II | %0,3 - 4,8 |
| Siklotimi | %0,5 - 6,3 |
| İUB Spektrumu (Toplam) | Yaklaşık %6 |
Cinsiyet Farklılıkları ve Klinik Seyir
Bipolar bozukluğun klinik görünümü cinsiyete göre farklılıklar gösterebilmektedir. Erkeklerde hastalığın mani dönemi ile başlaması ve sonraki süreçlerin de mani ağırlıklı seyretmesi daha yaygındır. Ayrıca psikotik özellikli mani dönemlerinde erkeklerin başlangıç yaşı daha düşüktür.
Kadınlarda ise depresyon ve karma dönemlerin görülme sıklığı daha fazladır. Klinik tablodaki en kritik verilerden biri de intihar riskidir. Geniş kapsamlı çalışmalar, bipolar bozukluk tanısı alan bireylerde intihar riskinin genel popülasyona göre 20 kat arttığını ve intihar oranının %15-25 seviyelerinde olduğunu göstermektedir. Kadınlarda intihar girişimi oranları daha yüksek seyretmektedir.
Sosyal ve Demografik Risk Etmenleri
Araştırmalar, etnik köken veya sosyoekonomik durumun bipolar bozukluk için doğrudan bir risk faktörü olmadığını göstermektedir. Ancak, evlenmemiş veya boşanmış bireylerde hastalığın görülme sıklığı daha yüksektir. Uzmanlar, bu durumun hastalığın bir nedeni olmaktan ziyade, hastalığın sosyal ilişkiler üzerindeki olumsuz etkilerinin bir sonucu olduğunu vurgulamaktadır.
