Bel kayması (lomber spondilolistezis) ve Tedavisi

Bel Kayması (Lomber Spondilolistezis) Nedir?

Bel kayması (Lomber spondilolistezis), omurların birbiri üzerinde kayması neticesinde sinir köklerine baskı yapmasıyla karakterize bir omurga hastalığıdır. Bu durum; obezite, belin yanlış kullanımı, travmalar (düşme, darbe), tümörler ve yaşlanmaya bağlı ligament bozulmaları (dejenerasyon) gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. Ayrıca, kesin kanıtlanmasa da genetik bağ dokusu zayıflığının da bu tabloda rol oynadığı düşünülmektedir.

Bel Kayması Belirtileri Nelerdir?

Bel kayması yaşayan hastalar genellikle bel, kalça ve bacak bölgelerinde yoğunlaşan ağrı ve uyuşma şikayetleri ile uzmana başvururlar. Hastalığın en tipik göstergesi, yürüme mesafesinin giderek kısalmasıdır. Hastalar kısa bir süre yürüdükten sonra bacaklarındaki ağrı veya uyuşma nedeniyle oturup dinlenme ihtiyacı hissederler.

Eğer hasta kendini yürümeye zorlamaya devam ederse, bacaklarda takılma, denge kaybı, düşme ve burkulmalar yaşanabilir. Ayrıca, bu hastaların sabit bir şekilde ayakta durma süreleri de oldukça kısalmıştır.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Bel kayması şüphesi olan hastalarda süreç, detaylı bir hikaye alımı ve nörolojik muayene ile başlar. Teşhisi kesinleştirmek ve hastalığın derecesini belirlemek için aşağıdaki tetkiklerden yararlanılır:

• Hareketli röntgen grafileri
• Manyetik Rezonans (MR)
• Bilgisayarlı Tomografi (BT)
• Elektromiyografi (EMG)

Bel Kayması Tedavi Seçenekleri

Tıbbi uygulamalara ve konservatif yöntemlere rağmen sonuç alınamayan vakalarda, en etkili çözüm cerrahi müdahaledir. Ameliyatın temel amacı, sinirler üzerindeki baskıyı kaldırmak ve omurgada stabiliteyi (sabitliği) sağlamaktır.

Cerrahi Müdahalenin Amaçları

1. Sinir dekompresyonu: Sinir kökleri üzerindeki baskının giderilmesi.
2. Stabilizasyon: Kaymanın ilerlemesini durdurmak için omurların sabitlenmesi.
3. Füzyon (Kaynaşma): Kayan kemikler arasında kalıcı birleşme sağlayarak tekrar baskı oluşmasını engellemek.

Tedavi Edilmeyen Bel Kaymasının Riskleri

Girişimin yapılmaması durumunda ağrı ve uyuşukluk hissi devam ederken, mevcut nörolojik hasarlar artış gösterebilir. Sinir dokusunun hassas yapısı nedeniyle, geç kalınmış ameliyatlarda iyileşme tam sağlanamayabilir ve hasarlar kalıcı olabilir. Nadir durumlarda idrar yapma, dışkılama ve cinsel fonksiyonlarda kalıcı veya geçici aksaklıklar görülebilir.

Bel Kayması Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Operasyon genellikle genel anestezi altında, hasta yüzü koyun yatar pozisyondayken gerçekleştirilir. Süreç şu adımları izler:

• Erişim: Cilt kesisi yapılarak bel adaleleri kemik yapıdan ayrılır ve röntgenle seviye doğrulanır.
• Rahatlatma: Sinir köklerine baskı yapan kalınlaşmış eklemler, bağlar ve bozulmuş diskler temizlenir.
• Vidalama Sistemi: Hareketli kayma saptanan vakalarda, kemiklere özel vidalı sistemler yerleştirilir. Bu sistemler, kemikler kaynayana kadar bir "beton kalıbı" görevi görür.
• Kemik Grefti: Hastanın kendi kemiklerinden (omurga veya kalçadan) alınan parçalar, kaynamayı hızlandırmak için vidaların etrafına yayılır.

Mikrocerrahi Alternatifi: Kaymanın durduğu ve kemiklerin kendiliğinden kaynadığı durumlarda, vida kullanmadan sadece mikrocerrahi ile sinirler gevşetilebilir. Bu yöntem, özellikle kemik yapısı zayıf olan yaşlı hastalarda vida kaynaklı ileride oluşabilecek sorunları önlemek için tercih edilir.

Ameliyat Sonrası Süreç ve Olası Yan Etkiler

Ameliyat sonrası iyileşme süreci hastadan hastaya değişmekle birlikte, kronik ağrıların tamamen geçmesi 3 ile 12 ay arasında sürebilir. Ortaya çıkabilecek bazı riskler şunlardır: