Bel fıtığı nedir?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bel Fıtığı Nedir?
Bel fıtığı, bel bölgesindeki omur kemikleri arasında yer alan ve adeta bir amortisör görevi gören disklerin yapısının bozularak fıtıklaşması sonucu meydana gelen bir rahatsızlıktır. İnsan belinde 5 adet omur kemiği bulunur ve bu kemiklerin arasında disk adı verilen özel kıkırdak yapılar yer alır. Bu rahatsızlık, diskin anatomik bütünlüğünün bozulmasıyla sinir köklerine baskı yapması sonucu klinik belirtilerle kendini gösterir.
Omurlar Arasındaki Disklerin Yapısı ve Görevi
Diskler, omurganın dayanıklılığını ve hareketliliğini sağlayan, bağ dokusundan oluşan kritik organlardır. Bu yapılar, omurgaya binen şok şeklindeki darbeleri emerek kuvvetin çevre dokulara dengeli bir şekilde dağılmasını sağlar. Bir diskin anatomik yapısı şu üç ana bileşenden oluşur:
- Nükleus Pulpozus: İç kısımda yer alan jöle kıvamındaki yumuşak bölümdür.
- Anulus Fibrozus: Dış kısımda bulunan ve içteki yumuşak dokuyu çevreleyen daha sert, fibröz tabakadır.
- Son-Plak: Omur kemiklerine bakan yüzeylerde bulunan kıkırdak yapılardır.
Bel Fıtığı Nasıl Oluşur?
Bel fıtığı süreci, dıştaki sert tabaka olan anulus fibrozus yapısının anatomik bütünlüğünün bozulmasıyla başlar. Bu bozulma sonucunda içteki yumuşak kısım dışarıya doğru taşar; bu duruma fıtıklaşma adı verilir. Fıtıklaşan disk materyali, spinal kanal (omurilik kanalı) içinden veya arka-yan taraftan geçen sinirleri sıkıştırarak ağrı ve diğer semptomlara yol açar.
Sinir kökleri üzerindeki baskının yanı sıra, fıtıklaşmış diskten ortama salınan bazı kimyasal maddeler de sinirleri etkileyerek ağrı oluşumunu tetiklemektedir. Manyetik rezonans (MR) görüntülemeleri, bu fıtıklaşma düzeyini ve sinir baskısını net bir şekilde ortaya koyabilmektedir.
Bel Fıtığı Tipleri ve Sınıflandırılması
Bel fıtıkları, diskin bütünlüğüne ve fıtıklaşan materyalin konumuna göre farklı tıbbi terimlerle sınıflandırılır. Bu sınıflandırmalar, tedavi planlaması açısından büyük önem taşır.
Kapsam Durumuna Göre Sınıflandırma
| Fıtık Tipi | Tanımı |
|---|---|
| Kapsamı İçerisinde (Contained) Disk | Anulus fibrozus dış liflerinin bir kısmının henüz yırtılmadığı ve materyalin disk içinde kaldığı durumdur. |
| Kapsamı Dışarı Çıkmış (Uncontained) Disk | Anulus fibrozus liflerinin bütünlüğünü tamamen yitirdiği ve materyalin dışarı taştığı durumdur. |
Anatomik İlişkiye Göre Diğer Tipler
Fıtıklaşan diskin; ligament, membran ve sinir köküyle olan ilişkisine göre şu isimlendirmeler kullanılır:
- Subligamentöz ve Ekstraligamentöz
- Submembranöz ve Transmembranöz
- İntraradiküler
- Dura içine fıtıklaşma: Disk materyalinin dura adı verilen kalın zarı delerek omurilik kanalına girmesidir (nadir görülür).
Ekstrüzyon ve Sekestrasyon
Ekstrüzyon veya sekestrasyon tarzındaki fıtıklaşmalarda disk materyali yer değiştirebilir. Eğer materyal kafa yönüne doğru hareket ederse kranial, kuyruk sokumu yönüne doğru hareket ederse kaudal uzanımlı/göç etmiş fıtık olarak tanımlanır. Bu durumlar, fıtığın yer değiştirme özelliğine göre "göç etmiş" veya "göç etmemiş" sekestre bel fıtığı şeklinde de ifade edilebilir.
