Bağlanma- John Bowbly
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
John Bowlby ve Bağlanma Kuramının Temelleri
Ünlü psikolog John Bowlby, insan gelişiminin en kritik evresinin 0-3 yaş aralığı olduğunu savunmaktadır. Bu dönemin temel belirleyicisi ise bebek ile bakım veren arasındaki bağlanma ilişkisidir. Bowlby, eserinde bu ilişkinin dinamiklerini ve çocuk üzerindeki uzun vadeli etkilerini bilimsel bir çerçevede ele almaktadır.
Bebeğin Tepkileri ve Bağlanma Evreleri
Bowlby, bebeğin ayrılık durumunda sergilediği ağlama evrelerini üç ana başlıkta inceleyerek, her birinin aslında bir bağlanma ihtiyacı yansıması olduğunu belirtir. Bu evreler şunlardır:
- Protesto: Ayrılığa verilen ilk tepki.
- Umutsuzluk: Çaresizliğin hakim olduğu süreç.
- Kopma: Duygusal bağın zayıfladığı evre.
Bağlanma olgusunu sadece insan bebekleri üzerinden değil, babunlar ve alyanaklı maymunlar üzerindeki gözlemleriyle de destekleyen Bowlby, bu süreci İkincil Dürtü Teorisi ile ilişkilendirmiştir. Araştırmalar, bağlanma yoğunluğunun yaşamın ilk yılında zirve yaptığını, ikinci ve üçüncü yıllarda ise azaldığını göstermektedir. Ayrıca, insanlardaki fetiş seçiminin üçüncü yaş civarındaki periyodu merkez aldığı ifade edilmektedir.
Bağlanma Figürleri ve Sosyal Gelişim
Bağlanma sürecinde figürlerin rolü zamanla değişim göstermektedir. Yaşamın ilk yılında birincil bağlanma figürü anne iken, ikinci yılda baba ile rol paylaşımı başlar. Bebek, bağlanma figürünün nerede olduğundan emin olduktan sonra oyun arkadaşı arayışına girer.
Bowlby, gelişimsel süreçlere dair diğer kuramcılarla da fikir ayrılıkları yaşamıştır. Özellikle Winnicott’un "Nesne ilişkilerine geçiş süreci" tanımına katılmamış; bu evrenin ancak "Geçici Süreç, Geçici Nesne" olarak adlandırılabileceğini savunmuştur.
Sağlıklı Bağlanmanın Temel Kriterleri
Bowlby’ye göre bağlanmanın en uygun şekilde sağlanması için bedensel ihtiyaçların tatmininden ziyade sosyal etkileşim ön plandadır. Sağlıklı bir bağlanma süreci için şu üç unsur kritik rol oynar:
| Madde | Bağlanmayı Güçlendiren Unsurlar |
|---|---|
| 1 | Bebeğin ağlamasına zamanında tepki vermek |
| 2 | Nitelikli sosyal etkileşim kurmak |
| 3 | Sinyallere uygun ve yerinde karşılık vermek |
Bağlanmanın Ölçümlenmesi ve Annenin Rolü
Bağlanma kalitesinin belirlenmesinde asıl kriter, annesi gittiğinde bebeğin gösterdiği itiraz değil; annesi döndüğünde bebeğin verdiği tepkidir. Bu tepki, bağın güvenli olup olmadığını belirler. Annenin yenidoğan bebeğine karşı tutumu, doğumdan önceki son iki yılda deneyimlediği duygu ve düşüncelerle doğrudan ilişkilidir. Bebeğe sunulan tatmin düzeyi arttıkça, bağlanma daha istikrarlı bir yapıya kavuşur.
Sonuç olarak, çocuğun diğer insanlara bakış açısı, annesinin onunla ilgilenirken bebeğin perspektifini dikkate alıp almadığına göre şekillenir. Bowlby, Ainsworth ile paylaştığı görüşlerinde, çocuğun diğer insanları analiz etme becerisinin üçüncü yılda oldukça ileri bir düzeye ulaştığını vurgulamaktadır.
