BAĞIRSAK BOZUKLUKLARI (KABIZLIK)

Çocuklarda Kabızlık Nedir?

Çocuklarda kabızlık, basit bir ifadeyle katı gaitanın seyrek ve güçlükle dışarı atılması durumudur. Dışkılama sıklığı kişiden kişiye değişse de çocuklarda genel olarak iki günde bir ile günde iki kez dışkılama normal kabul edilir. Özellikle anne sütü alan bebeklerde bu sayı daha fazla olabilir.

Konstipasyon (kabızlık), bebeklik ve çocukluk döneminde en sık karşılaşılan rahatsızlıklardan biridir. Beslenme alışkanlıklarından kullanılan ilaçlara kadar pek çok farklı nedene bağlı olarak gelişebilir. Genellikle ailelerin gözünden kaçabilen bu durum; karın ağrısı, iştahsızlık, gelişme geriliği ve ağrılı dışkılama gibi şikayetlerle kendini gösterir.

Çocuklarda Kabızlık Neden Gelişir?

Çoğu çocukta kabızlığın altında yatan organik bir neden bulunmamaktadır. Genellikle ağrılı bir dışkılama deneyimi sonrası çocuk, canının yanacağı korkusuyla kaka yapmayı ertelemeye başlar. Bu erteleme süreci, bağırsağın son kısmı olan rektumun genişlemesine ve çocuğun dışkılama hissinin azalmasına yol açar.

Rektumda biriken dışkı miktarı arttıkça genişleme devam eder ve bu durum bir kısır döngüye dönüşür. Kabızlığın ileri safhalarında, bu genişlemeye bağlı olarak zamanla kaka kaçırma şikayetleri başlar. Kabızlık en sık şu dönemlerde görülür:

• Bebeklerde anne sütünden ek gıdaya geçiş süreci
• 2-4 yaş aralığındaki tuvalet eğitimi dönemi
• Her yaş grubunda görülebilen kronik süreçler

Kabızlık ve İşeme Bozuklukları Arasındaki İlişki

Kronik fonksiyonel kabızlık ile işeme bozuklukları arasında son derece yakın bir ilişki mevcuttur. Kabızlık şikayetiyle çocuk cerrahlarına başvuran hastalar incelendiğinde, tabloya sıklıkla işeme bozukluklarının eşlik ettiği görülür. Kalın bağırsağın sürekli gaita ile dolu olması, mesaneye bası yaparak dolma ve boşalma fonksiyonlarını bozmaktadır.

İşeme bozukluğu yaşayan çocukların %90’ında aynı zamanda kronik fonksiyonel kabızlık görülmektedir. Bu durum klinik olarak şu belirtilere yol açabilir:

• Gündüz damlatma tarzında idrar kaçırma
• Ani işeme ihtiyacı ve sıkışma hissi
• Küçük miktarlarda sık sık idrar yapma
• Yatak ıslatma (gece altını ıslatma)
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları

Tanı ve Tedavi Süreci

Çocuklarda kabızlık ve işeme bozukluğu tanısı için anamnez (hasta öyküsü), fizik muayene, direkt grafi ve ayırıcı tanı için ultrasonografi (USG) genellikle yeterli olmaktadır. Tedavi süreci, her iki klinik şikayetin varlığında sabır ve uzmanlık gerektiren uzun bir yoldur.

Kabızlık Tedavisi İşeme Bozukluğunu Düzeltir mi?

Literatürdeki çalışmalar, kronik fonksiyonel kabızlık tedavisinin işeme bozukluklarını da anlamlı oranda iyileştirdiğini kanıtlamıştır. Yapılan araştırmalara göre, 12 aylık başarılı bir kabızlık tedavisi sonrası hastaların iyileşme oranları şöyledir:

Uzman Yaklaşımı ve Doğru Tedavi

Gastrointestinal ve üriner sistemin fizyopatolojisi konusunda uzman olan çocuk cerrahları, bu hastaların tedavisi ve takibi için en yetkin hekim gruplarındandır. Sadece ilaç tedavisi kullanmak şikayetleri geçici olarak düzeltebilir; ancak asıl sorun davranış bozukluğu ve beslenme hataları olduğu için tedavi süreci 3 ay ile 1 yıl arasında sürebilir.

Sonuç olarak; çocuklarda kabızlık doğru şekilde tedavi edilmezse, ömür boyu sürebilecek bağırsak ve üriner sistem problemlerine yol açabilir. Çocukların günlük en az bir kez, zorlanmadan ve ağrısız bir şekilde tuvalete çıkmalarını sağlayacak doğru tuvalet eğitimi ve düzenli takip hayati önem taşımaktadır.