Astigmatizma
- Astigmatizma, korneanın oval bir şekle sahip olması nedeniyle ışığın retinada iki ayrı görüntü oluşturması ve nesnelerin bulanık veya gölgeli algılanması durumudur.
- Kalıtımsal faktörlerle ortaya çıkan bu optik kusur; baş ağrısı, göz yorgunluğu ve hem uzak hem de yakında netlik kaybı gibi belirtilerle kendini gösterir.
- Tedavi sürecinde düzenli astigmatizma için silindirik gözlük camları veya torik lensler kullanılırken, düzensiz vakalarda gaz geçirgen sert lensler tercih edilmektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Astigmatizma Nedir?
Astigmatizma, gözün ışınları değişik meridyenlerde farklı kırması sonucu görüntüyü tek bir düzlemde odaklayamaması durumudur. Latince kökenli bir kelime olan astigmatizma, "nokta olmayan" (a= değil, stigmata= nokta) anlamına gelir. Bu optik kusurda nesneler nokta yerine çizgi şeklinde algılanır.
Normal bir gözde kornea yuvarlak bir yapıdayken, astigmatı olan bir gözde kornea yumurta veya rugby topu gibi oval bir şekle sahiptir. Bu yapısal farklılık nedeniyle korneanın biri yassı, diğeri ona 90 derece dik olan iki temel eğrisi bulunur. Bu iki farklı eğri ışığı farklı kuvvetlerde kırarak retinada iki ayrı görüntü oluşmasına sebebiyet verir.
Astigmatizmanın Nedenleri ve Belirtileri
Astigmatizma, gözün optik yüzeylerindeki eğim düzensizlikleri veya göz merceğinin kırma indeksindeki farklılıklar nedeniyle meydana gelir. En yaygın nedeni, korneanın futbol topu gibi yuvarlak değil, rugby topu gibi oval bir eğime sahip olmasıdır. Kalıtım önemli bir faktördür; göz yorulması, az ışık veya bilgisayar kullanımı gibi dış etkenlere bağlı gelişmez. Ancak zamanla derecesinde veya açısında değişimler görülebilir.
Astigmatizmanın en yaygın belirtileri şunlardır:
- Baş ağrısı ve göz çevresinde baskı hissi
- Gözlerde çabuk yorulma
- Uzak veya yakında bulanık ve gölgeli görme
- Işığa karşı hassasiyet
- Gözleri kısarak bakma ihtiyacı
- Görüntünün hiçbir zaman tam keskin olmaması
Astigmatizma Çeşitleri
Astigmatizma, yapısına göre temel olarak düzenli ve düzensiz olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Düzenli astigmatizma, mevcut optik duruma göre kendi içinde 5 alt gruba ayrılmaktadır:
| Astigmatizma Türü | Meridyen Özellikleri |
|---|---|
| Basit Hipermetrop Astigmatizma | Bir meridyen emmetrop (normal), diğeri hipermetroptur. |
| Basit Miyopik Astigmatizma | Bir meridyen emmetrop, diğeri miyoptur. |
| Bileşik Hipermetrop Astigmatizma | Her iki meridyen de farklı derecelerde hipermetroptur. |
| Bileşik Miyopik Astigmatizma | Her iki meridyen de farklı derecelerde miyoptur. |
| Mikst (Karışık) Astigmatizma | Bir meridyen hipermetrop, diğeri ise miyoptur. |
Düzenli ve Düzensiz Astigmatizma Farkı
- Düzenli Astigmatizma: Görüntü, birbirine dik iki ayrı düzlemde iki çizgi şeklinde oluşur. Bu durum silindirik merceklerle kolaylıkla düzeltilebilir.
- Düzensiz Astigmatizma: Birbirine dik iki meridyen yerine çok sayıda odaklaşma çizgisinin bulunduğu durumdur. Görme keskinliği ileri derecede düşüktür ve gözlükle tam düzeltme sağlanamaz. Genellikle gaz geçirgen kontakt lensler tercih edilir.
Astigmatizma Tedavi Seçenekleri
Astigmatizma tek başına görülebileceği gibi miyop veya hipermetrop ile birlikte de seyredebilir. Gözlük veya lens kullananların yaklaşık %30-40'ında astigmat mevcuttur. Tedavide temel olarak iki yöntem öne çıkar:
Gözlük Kullanımı
Düzenli astigmatizmanın düzeltilmesinde en yaygın ve basit yöntemdir. Kişinin kırma kusuruna uygun silindirik camlar kullanılır.
Kontakt Lensler
Astigmatizmada en iyi görme keskinliğini sert veya yarı sert lensler sağlar. Ancak konfor açısından günümüzde Toric (torik) adı verilen yumuşak lensler daha sık tercih edilmektedir. Bazı özel durumlarda yumuşak lensler yeterli gelmeyebilir ve sert lens kullanımı zorunlu olabilir.
Önemli Not: Yüksek ve değişken astigmata neden olan Keratokonus hastalığı, özel bir takip gerektirir. Keratokonus kaynaklı astigmatlar; aşamasına göre yumuşak toric lensler, gaz geçirgen sert lensler veya özel kalıplı lenslerle tedavi edilir. İleri seviyelerde, lensin yetersiz kaldığı veya korneaya uyum sağlamadığı durumlarda kornea nakli gündeme gelebilir.
