Aşk nedir? ve nasıl gösterilir.

Aşkın Psikolojik Temelleri ve İnsan Doğasındaki Yeri

Adını aşk koyduğumuz olgunun ne olduğu, şimdiye kadar tam anlamıyla çözülememiş karmaşık bir süreçtir. İnsan, içgüdüsel olarak öncelikle kendisini korumayı hedefler; ancak aşk, bu koruma mekanizmasını neredeyse eriten ve insanı yaşama bağlayan en güçlü duygulardan biridir. Aşık olma sürecinde ortaya çıkan ruhsal değişimler, hastalık olmamasına rağmen, bazen ruhsal hastalıklardaki süreçlere benzerlik gösterebilir.

İnsanlar, bilinçdışı bir motivasyonla sürekli ölümsüzlüğün peşinde koştukları için yenilenme arzusuyla üremek isterler. Bu amaç uğruna gerekirse büyük kahramanlıklar ve fedakârlıklar sergileyebilirler. Aşk, bu fedakârlıkların en büyüğü olarak kabul edilir.

Psikanalitik Bakış Açısıyla Aşk ve Çocukluk Deneyimleri

Günümüzde psikanaliz öğretisi, aşk objesine duyulan özlemin kökenlerini erken çocukluk döneminde arar. Bu duygu, genellikle anne ve baba gibi erken çocukluk dönemine ait sevilen objelere yeniden kavuşma isteğinden doğar. Erkek ya da kadındaki bir araya gelme arzusu, aslında çocuklukta yaşanan yaralayıcı deneyimleri yeni bir aşk objesiyle iyileştirme çabasının bir sonucudur.

Küçük bir çocuk, gelişim sürecinde kendisine zevk veren unsurları kendi parçası haline getirir. Onu mutlu eden şey bir başkasından gelse bile, çocuk bunu kendi parçasıymış gibi algılar ve böylece bölünmüşlük duygusu geçici olarak ortadan kalkar. Kişi aşık olduğunda da benzer bir tutum sergiler; "Ya benimsin ya kara toprağın" veya "Ben sensiz bir hiçim" gibi ifadeler, bu yoğun ve bütünleşme arzusu taşıyan duyguların bir yansımasıdır.

Aşkı Oluşturan Temel Öğeler ve Davranışsal Süreçler

Freud'a göre sevgili seçimi, küçük yaşlarda elde edilen deneyimlere bağımlı olarak gerçekleşir. Aşk süreci, kişinin hayatında bir şeylerin eksik olduğu duygusuna kapılmasıyla başlar. Bu eksiklik hissi, yeni bir aşk objesine karşı yoğun ilgi geliştirir. Kalp atışlarının hızlanması, uykusuzluk ve kulak uğuldaması gibi fiziksel belirtiler, kişinin kendini eksik hisseden tarafının bütünü oluşturma çabasıdır.

Aşk, gelişen bir süreç olarak en az üç temel öğeden oluşur:

• Davranışsal Öğeler: İlgiyi alma ve ilgi gösterme.
• Bilişsel Öğeler: İyiyi görme ve affetme.
• Duygusal Öğeler: Mahremiyet.

İlgi Gösterme ve Hizmet İlişkisi

Bir kişinin ilgi görmemesi durumunda karşılığında ilgi göstermesi oldukça güçtür. İlk ilgi göstericilerin (ebeveynlerin) temel görevleri; besleme, koruma, barınak sağlama ve yol göstermektir. Yetişkinlikte ise ilgi gösterme, aşkın somut ve davranışsal ifadesidir. Bu ifade, yemek pişirmekten bebek bezi değiştirmeye kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Sevdiklerimize hizmet ederken, kendi yetersiz kaldığımız noktalarda da onlardan hizmet bekleriz.

İlişkilerde Bilişsel Süreçler: İyiyi Görme ve Affetme

İyiyi görme, sevdiklerimizden önce kendimizdeki olumlu özellikleri fark edebilme becerisidir. Bu bilişsel süreç; fiziksel, karakteristik veya geçici özellikleri kapsar. CİSED olarak bu özelliği saygı olarak tanımlıyoruz. Gerçek saygı, öz saygıdan gelişir. İlişkilerde iyiyi görmek, partneri dinlemeyi ve ondan öğrenmeyi de içerir; böylece geri bildirimler bir eleştiri olarak değil, gelişim aracı olarak algılanır.

Affetme, evliliğin ve bireysel mutluluğun temelini oluşturan, ancak çoğu zaman terapistler tarafından göz ardı edilen kritik bir süreçtir. Affetme süreci, iyiyi görebilmenin başlıca koşuludur. Kendimizdeki ve karşımızdakindeki hataları affetmeden mükemmellik taleplerinden vazgeçmek mümkün değildir.

Özellikle eşin aldatması gibi durumlarda affetme hayati önem taşır. Eğer affetme süreci sağlıklı işletilmezse, aldatılan eş evliliğin sonuna kadar diğerine bu hatanın bedelini ödetmeye çalışarak ilişkinin doğasını bozar.