Aşırı Sorumluluk Alma Sendromu
Bazı insanlar çevrelerindeki herkesin sorumluluğunu üstlenir. Ailede sorun varsa çözmeye çalışan, arkadaş grubunda herkesi toparlayan ya da iş ortamında sürekli daha fazla yük alan kişiler çoğu zaman “çok güçlü” ya da “çok fedakâr” olarak görülür. Ancak bu davranışın arkasında bazen görünmeyen bir psikolojik yük bulunabilir.
Aşırı sorumluluk alma sendromu, kişinin kendini sürekli başkalarının ihtiyaçlarından sorumlu hissetmesiyle karakterizedir. Bu kişiler için “hayır” demek oldukça zor olabilir. Çünkü reddetmek çoğu zaman suçluluk duygusunu tetikler.
Bu durumun kökeni çoğu zaman çocukluk deneyimlerinde bulunur. Bazı çocuklar erken yaşta aile içindeki duygusal yükleri taşımak zorunda kalabilir. Ebeveynler arasındaki çatışmaları yatıştırmak, kardeşlerin sorumluluğunu üstlenmek ya da ailedeki sorunları çözmeye çalışmak bu rolün parçaları olabilir.
Bu deneyimler zamanla bireyin zihninde şu inancı oluşturabilir: “Her şey benim sorumluluğum.” Böylece kişi yetişkinlikte de başkalarının duygularını düzenlemekle yükümlü olduğunu hissedebilir.
Aşırı sorumluluk alan kişiler çoğu zaman kendi ihtiyaçlarını geri plana atar. Dinlenmek, destek istemek ya da sınır koymak zorlaşabilir. Çünkü kişi kendini yalnızca başkalarına faydalı olduğu ölçüde değerli hissedebilir.
Bu durum uzun vadede duygusal tükenmişliğe yol açabilir. Sürekli güçlü olmak zorunda hissetmek, kişinin kendi duygularıyla temas kurmasını zorlaştırabilir.
Psikolojik açıdan sağlıklı sorumluluk, kişinin hem kendisi hem de çevresi için dengeli bir alan oluşturabilmesidir. Başkalarına destek olmak değerli bir davranıştır; ancak kişinin kendi sınırlarını koruması da aynı derecede önemlidir.
