Aldatma Ve Aldatılmanın Psikolojik Boyutları

Aldatma ve Sadakatsizlik Kavramı Nedir?

Aldatma veya sadakatsizlik, evlilik ya da duygusal/cinsel bir birliktelik içerisindeki taraflardan birinin, partnerinin haberi veya rızası olmadan üçüncü bir kişiyle ilişki kurmasıdır. Bu durum sadece cinsel düzeyde, sadece duygusal düzeyde veya her iki boyutu kapsayacak şekilde gerçekleşebilir. Sadakatsizliğin tanımı ve sınırları, kültürel yapılara veya çiftlerin kendi aralarındaki özel anlaşmalara göre değişkenlik gösterebilmektedir.

CİSED Tarafından Tanımlanan 10 Farklı Aldatma Türü

Cinsel Sağlık Enstitüsü (CİSED), 2015 yılında gerçekleştirdiği çalışmalar neticesinde sadakatsizliği 10 temel kategori altında tanımlamıştır. Bu türler, aldatmanın altında yatan motivasyonları ve ilişkinin dinamiğini anlamak açısından kritik öneme sahiptir:

1. Seks İşçileri İle Paylaşılan Cinsellik: Genellikle erkeklerde görülmekle birlikte son yıllarda kadınlarda da rastlanan bu tür, tamamen cinsel arzuları doyurmaya yöneliktir. Kişiler, eşlerine verdikleri değerden dolayı fantezilerini onlarla paylaşamadıklarında veya cinsel doyumsuzluk yaşadıklarında bu yola başvururlar; ancak evliliklerini bitirmeyi düşünmezler.
2. Seks veya Tutku Bağımlılığı: Toplumda "zampara" olarak nitelendirilen bu kişiler, sürekli farklı partner ve deneyim arayışı içindedirler. Cinsel bağımlılık düzeyindeki bu durum, profesyonel tedavi gerektiren bir süreçtir.
3. Fırsattan İstifade (Kaçamak): İş seyahatleri veya eşin olmadığı sosyal ortamlarda, partnerle bir daha karşılaşmamak üzere kurulan anlık ilişkilerdir. Bu kişiler eşlerini sevmeye devam eder ve boşanmayı planlamazlar.
4. Boşanma Öncesi Hazırlık: Evliliği bitirmek isteyen ancak yalnız kalmaktan korkan kişilerin başvurduğu yöntemdir. Bu türde aldatma partneri bir destek kuvvet görevi görür; asıl amaç mevcut eşten uzaklaşmak ve boşanma sürecine psikolojik olarak hazırlanmaktır.
5. Terazi Tipi İlişki Üçgeni: Hem eşle hem de aldatma partneriyle ilişkinin eş zamanlı sürdürüldüğü, duygusal ve cinsel yönü güçlü bir türdür. Aldatan kişi, her iki partnerin birbirini tamamladığını düşünür ve ikisinden de vazgeçemez.
6. Kısasa Kısas: Daha önce aldatılmış olan eşin, sarsılan özgüvenini geri kazanmak ve kendisinin hâlâ çekici olduğunu ispatlamak amacıyla yaptığı misilleme amaçlı sadakatsizliktir.
7. Kıskandırma İhaneti: İlişkide ihmal edildiğini ve "görünmez" olduğunu düşünen eşin, dikkat çekmek ve eşine kendini fark ettirmek amacıyla başvurduğu yöntemdir.
8. Geri Püskürtme: Yakın ilişki kurmaktan ve duygusal bağlanmadan korkan kişilerin, ilişki ciddileşmeye başladığında araya mesafe koymak için yaptıkları aldatma türüdür.
9. Nefes Almak: Aile içindeki çatışmalardan ve kronikleşmiş problemlerden bunalan kişinin, aldatma partnerini bir kaçış noktası ve rahatlama alanı olarak görmesidir.
10. Sadece Aşk: Kişinin beklenmedik bir anda başkasına âşık olması durumudur. Bu türde aldatan kişi, aşkın verdiği mutluluk ve canlılık hissiyle sadakatsizliği bir zorunluluk gibi görür. Bu durumda genellikle aldatılan eşin belirgin bir hatası yoktur; temel neden ilişkinin tekdüzeleşmesidir.

Aldatmanın Biyolojik Temelleri: Genetik ve Hormonlar

Sadakatsizlik sadece psikolojik değil, biyolojik faktörlerle de ilişkilidir. Araştırmalar, dopamin reseptörlerindeki gen kodlarının aldatma üzerinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Halk arasında "mutluluk hormonu" olarak bilinen dopamin; yemek yemek, egzersiz ve orgazm gibi zevk veren aktivitelerle salgılanır.

Yapılan çalışmalar, bu genin uzun varyasyonuna sahip bireylerin, kısa varyasyona sahip olanlara oranla partnerlerini aldatma eğiliminin daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

Aldatılan Taraf İçin Psikolojik Tavsiyeler

Aldatılmak, hiçbir koşulda hak edilen bir davranış değildir. Bu süreçte kişinin kendisinde hata araması yerine, bu durumun karşı tarafın kişilik yapısı ve kendi içsel sorunlarıyla ilgili olduğunu bilmesi gerekir. Eğer sadakatsizlik kesinleşmişse, sağlıklı bir diyalog zemini oluşturularak nedenler sorgulanmalıdır.

Affetme ve İkinci Şans Üzerine: "Bir kez aldatan hep aldatır" genellemesi her zaman doğru olmayabilir. Ancak ikinci bir şans verildiğinde, yaşanabilecek muhtemel sorunların sorumluluğunun da üstlenildiği unutulmamalıdır. İlişkiyi onarmaya çalışmak, hasar görmüş bir kaleyi korumaya benzer.

Uzman Desteğinin Önemi

Aldatma sonrası karar verme süreci; çocuklar, maddi durum, kültürel çevre ve toplumsal baskı gibi birçok faktörden etkilenir. Bu karmaşık süreçte sağlıklı kararlar alabilmek ve yaşanan travmayı en az hasarla atlatabilmek için bir uzman desteği almak hayati önem taşımaktadır.

Unutulmamalıdır ki; hangi gerekçeyle olursa olsun, aldatmanın akla, kalbe ve karaktere uygun bir savunması bulunmamaktadır.