Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) Nedir ve Kalp Hastalarımızın Dikkat Etmesi Gerekenler

Yeni Koronavirüs (SARS-CoV-2) ve COVID-19 Nedir?

Yeni Koronavirüs (SARS-CoV-2), daha önce insanlarda tanımlanmamış yeni bir virüs türüdür. Bu virüsün neden olduğu bulaşıcı hastalığa ise COVID-19 adı verilmektedir. SARS-CoV-2, soğuk algınlığı gibi hafif seyreden yaygın koronavirüslerden farklı bir yapıya sahiptir. İlk olarak Aralık 2019'da Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan bu salgın, dünya genelinde yeni bir sağlık tehdidi olarak tanımlanmıştır.

Virüsün Kaynağı ve Ortaya Çıkışı

Koronavirüsler; develer, sığırlar, kediler ve yarasalar dahil olmak üzere birçok hayvan türünde bulunan geniş bir virüs ailesidir. Nadiren de olsa, hayvanlarda görülen bu virüsler mutasyona uğrayarak insanları enfekte edebilir. MERS-CoV, SARS-CoV ve son olarak SARS-CoV-2 bu durumun en net örnekleridir.

Yapılan sekans çalışmaları, SARS-CoV-2'nin muhtemel bir hayvan rezervuarından yakın zamanda ortaya çıktığını göstermektedir. Wuhan'daki salgının başlangıcında vakaların deniz ürünleri ve canlı hayvan pazarıyla bağlantılı olması, hayvandan insana bulaşma ihtimalini güçlendirmiştir. Ancak kısa süre içinde virüsün kişiden kişiye yayıldığı tespit edilmiştir. Türkiye'de ilk COVID-19 vakası 11 Mart 2020 tarihinde saptanmıştır.

COVID-19 Nasıl Bulaşır?

COVID-19'a neden olan virüs, temel olarak enfekte bireylerin öksürmesi veya hapşırmasıyla yayılan solunum damlacıkları aracılığıyla bulaşmaktadır. Bu damlacıklar, yakın temastaki (1-2 metre) kişilerin ağız, burun veya göz mukozasına ulaşarak enfeksiyona yol açar. Ayrıca, virüs bulaşmış yüzeylere dokunulduktan sonra ellerin yüze götürülmesi de önemli bir bulaş yoludur.

Bulaşma Yolları Hakkında Merak Edilenler

• Hava Yolu: Mevcut çalışmalar, virüsün havadan ziyade damlacık yoluyla bulaştığını göstermektedir.
• Semptomsuz Bulaş: Hiç belirti göstermeyen birinden virüs kapma riski düşük olsa da, hafif semptomları olan kişilerden bulaşma mümkündür.
• Dışkı ve Kan: Virüsün dışkıda bulunabildiği saptanmış olsa da, bu ana bir bulaş yolu değildir. Kan yoluyla bulaştığına dair bir kanıt ise bulunmamaktadır.
• Evcil Hayvanlar: Evcil hayvanların virüsü insanlara bulaştırdığına dair bilimsel bir kanıt henüz yoktur.

Virüs Yüzeylerde Ne Kadar Süre Yaşar?

SARS-CoV-2'nin yüzeylerde hayatta kalma süresi; yüzey tipine, sıcaklığa ve neme bağlı olarak birkaç saat ile birkaç gün arasında değişebilir. Bu nedenle, şüpheli yüzeylerin basit dezenfektanlarla temizlenmesi ve el hijyenine dikkat edilmesi korunma açısından kritiktir.

Kimler Ağır Hastalık Riski Altındadır?

Bazı bireylerde COVID-19'un seyri çok daha ağır olabilmektedir. Özellikle aşağıdaki gruplar yüksek risk altındadır:

• 65 yaş ve üzerindeki bireyler.
• Ciddi kalp rahatsızlığı (kalp yetmezliği, miyokardit vb.) olanlar.
• Kronik akciğer hastalığı veya orta/şiddetli astımı olanlar.
• Bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler (kanser tedavisi, organ nakli vb.).
• Şiddetli obezitesi olanlar (VKI ≥ 40).
• Diyabet, kronik böbrek ve karaciğer hastaları.

Sigara Kullanımının COVID-19 Üzerindeki Etkisi

Sigara ve e-sigara kullanımı, COVID-19'a bağlı zatürre gelişme riskini 15 kat artırmaktadır. Sigara, solunum yollarındaki temizleyici mekanizma olan silya yapısını bozarak akciğerlerin temizlenmesini zorlaştırır. Ayrıca, virüsün hücreye girmek için kullandığı ACE2 proteininin sigara içenlerde daha aktif olduğu saptanmıştır. Bu durum, virüsün vücuda tutunmasını kolaylaştırmaktadır.

Belirtiler ve Tanı Yöntemleri

COVID-19'un en yaygın belirtileri ateş, öksürük ve solunum güçlüğüdür. Hastaların yaklaşık %80'i özel bir tedaviye ihtiyaç duymadan iyileşirken, her 6 kişiden 1'inde ağır seyir gözlenmektedir.

Korunma Yolları ve Fiziksel Mesafenin Önemi

Enfeksiyondan korunmak için aşağıdaki önlemler hayati önem taşır:

1. El Hijyeni: Eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı veya alkol bazlı antiseptik kullanılmalıdır.
2. Maske Kullanımı: Maske, özellikle belirti göstermeyen taşıyıcıların virüsü yaymasını engeller.
3. Fiziksel Mesafe: Kişiler arasında en az 1-2 metre mesafe bırakmak, yayılma hızını %95 oranında azaltabilir.
4. Ortam Havalandırması: Kapalı alanlar sık sık havalandırılmalıdır.

Gelecek Öngörüleri: Aşı ve Tedavi

COVID-19'un tamamen kontrol altına alınması için dünya nüfusunun büyük bir kısmının bağışıklık kazanması gerekmektedir. Aşı geliştirme süreçleri (RNA teknolojileri veya modifiye aşılar) devam etmekle birlikte, geniş çaplı kullanımın 12-18 ay sürebileceği öngörülmektedir. Virüsün gelecekte mevsimsel grip gibi kış aylarında görülen bir hastalık haline gelmesi beklenmektedir.