Yediklerimize ve Yeme Şeklimize Dikkat Etmeyince -Obezite

Yeme Bozuklukları ve Obezite Arasındaki Psikolojik Bağlantı

Yeme bozuklukları, temel olarak aşırı yemek yeme ve besin alımını reddetme şeklinde iki ana kategoride incelenmektedir. Günümüzde obezite olarak tanımlanan aşırı şişmanlık durumu, fiziksel sağlık sorunlarının yanı sıra psikolojik sağlığı da doğrudan etkilemektedir. Yapılan bilimsel araştırmalar, obezite ile psikolojik rahatsızlıklar arasında güçlü bir korelasyon olduğunu ortaya koymaktadır.

Psychosomatic Medicine (Nisan 2008) verilerine göre, obez erişkinlerin normal ağırlıktaki bireylere kıyasla depresyon, anksiyete (kaygı) ve diğer psikolojik rahatsızlıklara yakalanma riski iki kat daha fazladır. Bu durum, obezitenin sadece fiziksel bir sorun değil, aynı zamanda ruhsal bir süreç olduğunu kanıtlamaktadır.

Obezitenin Tanımı ve Birey Üzerindeki Psikolojik Etkileri

Obezite, vücutta aşırı yağ birikimi ile karakterize edilen bir durumdur. Bu durumun gelişiminde genetik, çevresel ve psikolojik etmenler bir arada rol oynamaktadır. Araştırmalar, obezite ile mücadele eden bireylerin, normal vücut ağırlığına sahip kişilere göre daha düşük benlik değerine (özgüven) sahip olduklarını ve duygularını ifade etmekte güçlük çektiklerini göstermektedir.

Obez bireylerde görülen yaygın davranış kalıpları ve yeme sonrası hissedilen duygular şunlardır:

• Duygu durumuna bağlı olarak aşırı hızlı ve yüksek miktarda yemek yeme.
• Yeme eylemi üzerinde kontrol kaybı yaşanması.
• Yeme sonrasında yoğun iğrenme, mutsuzluk, utanma ve pişmanlık hissi.
• Negatif duygulanım nedeniyle diyet süreçlerinin sıklıkla yarıda bırakılması.

Emosyonel Yeme ve Serotonin Mekanizması

Duygusal durumla doğrudan bağlantılı olan yeme davranışı, literatürde emosyonel yeme olarak tanımlanır. Bireylerin sıkıntı, depresyon ve yorgunluk anlarında yeme miktarının arttığı; korku, gerilim ve ağrı anlarında ise azaldığı gözlemlenmiştir. Ancak bu tepkiler kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir.

Yeme eylemi, başta serotonin olmak üzere karmaşık nöral mekanizmalar tarafından kontrol edilir. Serotonin; duygu durumu, iştah, ağrı algısı ve kan basıncı üzerinde kritik bir rol oynar. Özellikle karbonhidrat alımı (hamur işleri, şekerlemeler vb.), serotonin salınımını tetikleyerek bireyin geçici olarak kendisini daha iyi hissetmesini sağlar. Bu durum, söz konusu gıdalara karşı aşırı bir düşkünlük yaratırken, aynı zamanda kontrolsüz kilo alımını da beraberinde getirir.

Sosyal Etkenler ve Aile Faktörünün Rolü

Toplumun gençlik, güzellik ve incelik kavramlarına atfettiği aşırı değer, obez bireylerde kendilerini yetersiz ve çekici hissetmeme duygusuna yol açar. Sosyal çevrede karşılaşılan olumsuz bakışlar ve fısıltılar, bireyin toplum dışına itilmesine neden olabilir. Bu dışlanma süreci; depresyon, kaygı ve diğer psikolojik bozuklukların gelişimini tetikleyen önemli bir faktördür.

Obezitenin kökenlerine dair diğer önemli bulgular ise şunlardır:

Obezite Tedavisinde Psikoterapi ve Hipnoterapi

Obezite tedavisinde başarıya ulaşmak için öncelikle kapsamlı bir fiziksel muayene yapılmalıdır. Ardından, psikoterapi ve hipnoterapinin eş zamanlı kullanımı, tedavi sürecinin etkinliğini artırmaktadır. Tedavi tamamlandıktan sonra bireye sunulan öz değer ve imaj danışmanlığı, kişinin yeni bir yaşam stili benimsemesine yardımcı olur.

Doğru Beslenme ve Farkındalık

Beslenme konusundaki algıyı özetleyen bir anekdot, konunun önemini vurgulamaktadır: Çok şişman bir adam zayıflamak için doktora gider. Doktor; bir kibrit kutusu kadar peynir, iki zeytin ve bir dilim ekmekten oluşan bir liste verir. Adamın sorusu ise düşündürücüdür: "Peki, ben bunları yemekten önce mi yoksa yemekten sonra mı yiyeceğim?"

Bu örnekten de anlaşılacağı üzere, doğru beslenme sağlık için en kritik unsurdur. Sadece kendi beslenmemize dikkat etmekle kalmamalı, çevremizdekileri de sağlıklı yaşam konusunda teşvik etmeliyiz. Yemenin bir sorun olmaktan çıktığı, sağlık dolu ve huzurlu günler dilerim.

Işıkla kalın.

Uzm. Psk. Dan. Çisem Uzun Arzık