Ülkemizde özel çocuk eğitimi

Ülkemizde özel çocuk eğitimi

Ülkemizde özel eğitim'in geçmişi çok uzun yıllara dayanmaz. İlk zamanlarda sadece de büyük şehirlerimizde bu konu ele alınırken özellikle son 5 yıldır, Ülkemizin tüm illerinde yaygın hale gelmeye başlamıştır. İlk başlar da özel eğitimden sınırlı sayıda kişiler yaralanıyordu ve özel eğitimin ne olduğu bilinmiyordu fakat son yıllarda çıkartılan kanunlarla artık her kez yararlanacak duruma gelmiştir. Son çıkan kanunlarla sosyal güvencesi olsun ya da olmasın her kez çocuklarını özel eğitim kurumlarına ücretsiz bir şekilde götürebilmektedirler. Bu güzel bir gelişmedir. Fakat yeterli değildir ülkemizde özel eğitime gereksinimi olan 5 milyona yakın kişi varken yararlanan kişi sayısı 500bin civarlarında kalmaktadır. Son yıllarda bir çok özel kurum açılmış ve açılmaktadır bunların hepsi iyi bir şekilde eğitim vermek için çabalarken bazılarında eksiklikler olduğu görülmektedir. Ailelerin kurum seçerken bu konuda dikkatli olmaları gerekmektedir. Çünkü özel eğitim çok bilgi ve tecrübe gerektiren bir uzmanlık alanıdır. Çocuklarını teslim edecekleri kurumları çok iyi tanıyıp araştırıp o şekilde karar vermelerinde yarar vardır. Özel eğitim nedir ve kimler özel eğitimden yararlanır sorusunun cevabını vermeye çalışalım

 

Özel eğitim adından da anlaşılacağı gibi tam anlamıyla özel bir eğitimdir. Normal eğitimden yararlanamayan zihinsel, ruhsal, bedensel bakımdan bir engeli olan bireylerin birebir bu konuda eğitim görmüş kişilerin verdiği eğitimin adıdır.

 

Bu eğitim verilmeden önce böyle bir eğitime ihtiyacı olduğunu gösterir bir rapor alınması gerekir bu rapor alındıktan sonra kişiler bulundukları yerdeki özel eğitim kurumlarına başvurarak bir yıl boyunca eğitim görürler bir yılsonunda bu rapor yenilenmek zorundadır.

 

Çünkü özel eğitimin devam edip etmeyeceğine karar vermek için özel eğitim kurumlarına başlayan bir birey geldiği zaman o kurumda ki uzman'lar tarafından değerlendirmeye alınır bu değerlendirme sonucunda hangi kavramları biliyor bunlar ortaya konur bilmediği kavramlar beceriler ona kazandırılabilmesi için bir yıllık plan yapılır bilmediği bu kavram ve beceriler bir yıl boyunca plan dahilin de öğretilir.

 

Bir yılsonunda tekrar değerlendirmeye alınıp neler öğrenmiş ya da öğrenememiş bunlar ortaya konur öğrenmediği kavramlar üzerinde tekrar durulur. Özel eğitim çok uzun süren ve sabır gerektiren bir eğitimdir.

 

Aile'lerin özel eğitimle ilgili yapması gerekenler

Kabullenme: Aile'ler çocuklarında bir engelin olduğunu kabullenmekte güçlük çekmektedirler bu durum eğitimi olumsuz yönde etkiler eğitimi geciktirebilir çünkü ne kadar erken zamanda eğitime başlarsa o kadar ilerleme çabuk sağlanır. Çünkü 16 yaşından sonra zihinsel gelişim tamamlanacağından dolayı eğitim açısından yeni bir şeyler kazandırmak güç olabilmektedir.

Beklenti düzeyi: aileler genelde çocuklarından yapacaklarının çok üzerlerinde bir şeyler beklemektedirler, bu durum hem çocukları hem aileleri yıpratmakta ve eğitime olumsuz yönde etkilemektedir. Bu yüzden beklentiler çocuğa uygun olmalıdır.

Aileler çocukların bir şeyler yapmasına fırsat tanımalıdır: Çocuklar kendi başlarına yapabileceklerini kendileri yapmalıdır. Örneğin, kendi başına yemek yiyebilecek çocuğa yemek yedirmek doğru değildir. Böyle olunca çocuğun kendine olan güveni ortadan kalkar.

Aileler gittikleri özel eğitim kurumlarında yapılan eğitimlerin aynı olanlarını evde de tekrar etmeleri çocuklarının ilerlemesi bakımından yararlıdır:

Aileler çocuklarını diğer çocuklarla kıyaslamamalıdırlar çünkü her çocuk zihinsel, bedensel engel bakımından farklılık gösterir.

Özel eğitim çok uzun süren ve sabır gerektiren bir eğitimdir, bu bakımdan aileler sabırsız davranmamalıdır.

Aileler şunu bilmelidir ki üzülerek ağlayarak sorunlar çözülmez böyle yaparak kendilerini yıpratırlar bu yüzden çare eğitimdedir.

Birde kısaca özel eğitime muhtaç bireyler hakkında bilgi verelim

Öğrenme güçlüğü: Normal eğitime devam edip okuma yazma öğrenemeyen yaşına uygun kavramları bilmeyen çocuklardır. Bu çocuklarda dikkat, algılama, hafıza ve yön kavramı yaşına uygun gelişmediği görülmektedir.

Otizim: Bu çocuklar göz teması kurmazlar, iletişim sorunları vardır, konuşmazlar, değişikliklerden hoşlanmazlar. İnsanlardan çok maddeye, eşyalara ilgi ve bağımlılık gösterirler çeşitleri vardır.  

Down sendromu: Genetik bir bozukluktur. Bu çocuklarda normalde 46 olması gereken kıramozon sayısı 47'dir. Bu çocuklar moğullara benzeyen çekik gözlülük sergilemektedir. Parmakları kısa ve küttür, dilleri geniş ve kalındır bu onların konuşmalarını engelleyici bir durum yaratmaktadır. Bu çocuklar neşelidirler, cana yakın kendini sevdiren çocuklardır. Öğrenme konusun da isteklidirler fakat öğrendiklerini çok kolay unuturlar. Ve bir çok fizyolojik rahatsızlıkları vardır (kalp, bağışıklık sistemi zayıf)bu sebeple çok sık hastalanırlar her an nezledirler.

Zihinsel gerilik: Hafif, orta, ağır ve çok ağır olmak üzere çeşitleri vardır. Hafif düzeydekiler aldıkları özel eğitimle kendi başlarına yaşamlarını sürdürebilirler fakat diğerleri genellikle yaşamlarını sürdürürken başkalarının yardımına ve gözetimine ihtiyaçları vardır.

Son olarak şunu söylemek isterim ki daha önce sık sık tekrarladığım gibi özel eğitime doğar doğmaz başlanırsa büyük ilerlemeler kaydedilmektedir bu sebeple özel eğitime gereksinimi olan çocuklara aileleri en kısa sürede eğitime başlatmaların da büyük yarar vardır. Fakat büyük sabır ve zaman gerektiğini de unutmamalıdırlar.

 

Sıkça sorulan sorular

 

Soru: Konuşma bozuklukları nelerdir?

 

Gecikmiş konuşma:2 yaşına geldiği halde bir kaç kelime bile söylemiyorsa gecikmiş bir konuşma söz konusudur.

 

Nedenleri

1)Çevresel nedenler çocuğun çevresinde onunla yeterince ilgilenicek kişilerin olmayışı (anne veya baba yoksunluğu )

2)Uyaran eksikliği: Çocuğa oyuncak, kitap gibi araç gereçlerin sunulmaması

3)İşaretlerle anlatmasına göz yummak: Çocuk ihtiyaç ve isteklerini işaretlerle anlatıp ta ailede bunu teşvik ederse çocuk konuşmaya ihtiyaç hissetmez

4)Kalıtımsal nedenler: Aile üyelerin de rastlanması

5)Psikolojik nedenler: Ailede huzursuzluk ve stresli bir ortamın olması çocuğa konuşma konusunda baskı yapılması

6)Zihinsel gerilik: Zeka düzeyinin normalin altında olması konuşmayı geciktirmektedir.

7)Nörolojik nedenler: Beyinin konuşma merkezlerinde hasar olması

8)Fiziksel nedenler: Dil, dudak, damaklarda sorunlar olması.

Örneğin: Damak yarığı tavşan dudak gibi.

9)Bebeklik çağında geçirilen ağır ve ateşli hastalıklar

10)Bebeklik çağında geçirilen kazalar

11)Artükilasyon bozukluğu (telaffuz bozukluğu)

 

Bu bozukluğu olan çocuklar bazı kelimeleri yanlış telaffuz ederler.

Örneğin: Araba kelimesi yerine, ayaba, kapı yerine tapı, karpuz yerine, kaypuz, derler bazı harfleri değiştirerek söylerler, ya da bazı harfleri hiç söyleyemezler özelliklede R harfi yanlış söylenir ya da atlanır. B,D ile karıştırılır S,Ş karıştırılır. Bu bozukluk uygun bir uzman tarafından tedavi edilebilmektedir. Bu konuda kendi tecrübelerim yaptığım çalışmalar sonucunda çok önemli ilerlemeler kaydedildiği gösterilmiştir.

 

Kekemelik ( ritim bozukluğu ) bu bozukluğun başlıca nedenleri kalıtımsal sebepler, psikolojik sebepler, yaşanan şoklar, ailenin baskıcı tutumları, koruyucu ve titiz bir aile yapısı, obsesif kişil yapıları, ( takıntılı) sayılabilir.

 

Kemeliğin çeşitleri vardır. Birincil kekemelik ikincil kekemelik gibi çeşitleri vardır. Kekemelik de aileler çocuklar üzerinde baskı kurmamalı ve küçük yaşlar da uzmana danışmalı eğer böyle olmazsa iler ki yaşlarda geçmesi daha da zorlaşmaktadır.

Bu makale 6 Mart 2019 tarihinde güncellendi. 0 kez okundu.

Yazar

Psikolog ve Pedagog Aykut Akova lise öğreniminin ardından 1991 senesinde İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü'nü bitirmiştir. Çocuk ve Yetişkin Psikiyatri eğitimlerini Çapa Tıp Fakültesi'nde tamamlamıştır.

Moxo Dikkat Testi'ni uygulamaktadır. Disleksi Derneği Maltepe temsilcisidir. Aynı zamanda da Türk Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Derneği'nin Maltepe temsilcisidir. Alkol bağımlılığı, madde bağımlılığı, dijital bağımlılık, internet bağımlılığı ilgilendiği alanlardır. 

Pedagog ve Psikolog Aykut Akova İstanbul Maltepe'de çocuk ve yetişkin danışanlarına özel psikolojik danışmanlık hizmetleri vermeye devam etmektedir.

Psk. Dan. Aykut Akova
Psk. Dan. Aykut Akova
İstanbul - Psikoloji
Facebook Twitter Instagram Youtube