TRAVMA VE EMDR TERAPİSİ

“Her hayat kendisini yaşayanı hazırlıksız yakalayan zorluklar içerir.”

Travma, günlük hayatta sıklıkla telaffuz edilen ancak derin psikolojik süreçleri barındıran bir kavramdır. Beklenmedik bir şekilde gelişen; kişide korku, kaygı, panik ve şok yaratan her türlü yaşam deneyimi doğası gereği travmatiktir. Bu deneyimler, bireyin günlük rutinini sekteye uğratarak olayları anlamlandırma süreçlerini bozar ve kişinin psikolojik yapısında (psişesinde) uzun süreli etkiler bırakır.

Travmaya Neden Olan Durumlar ve Kişisel Algı

Hem yetişkinler hem de çocuklar için travma kaynağı olabilecek pek çok durum mevcuttur. Bu durumlar arasında şunlar yer almaktadır:

• Doğal afetler ve trafik kazaları,
• Doğum ve hamilelik sürecinde yaşanan sorunlar,
• Boşanma süreçleri,
• Taciz, tecavüz ve şiddet olayları,
• Yeni bir kardeşin dünyaya gelmesi.

Burada kritik nokta, bir olayın travma olup olmadığına dair kararın tamamen olaya maruz kalan kişiye ait olmasıdır. Örneğin; bir depremi yaşayan iki kişiden biri bunu fiziksel bütünlüğüne yönelik bir tehdit olarak algılayıp travmatize olabilirken, diğeri bu durumu daha kolay atlatılabilir ve üstesinden gelinebilir bir olay olarak görebilir.

Travma Nasıl Oluşur? Biyolojik Tepkiler

Beden, tehdit edici bir durumla karşılaştığında otomatik reaksiyonlar verir. Korku anında büzülür, tepki vermek için gerilir ve çaresiz hissettiğinde donma tepkisi gösterir. Zihnin bu koruyucu tepkisi engellendiğinde, travmanın etkileri yerleşir ve kişi travmatize olur.

Memeliler tehdit karşısında üç temel tepki verir:

1. Savaşma
2. Kaçma
3. Donma

Eğer organizma kaçarak ya da kendini savunarak tehdidin yarattığı enerjiyi boşaltabilirse, tehdide bir çözüm getirmiş olur ve travma meydana gelmez. Ancak savaşma veya kaçma tepkilerinin işe yaramadığı durumlarda, son çare olarak donma tepkisi devreye girer.

Travma Belirtileri Nelerdir?

Travma belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterse de yaygın olarak görülen bazı semptomlar şunlardır:

• Aşırı uyarılma ve irkilme tepkileri,
• Kabuslar ve gece terörleri,
• Travmatik anıların zihinde sık sık tekrarlanması,
• Uyku güçlüğü.

Çocuklarda ise travma kendisini tırnak yeme, alt ıslatma, parmak emme ve mastürbasyon gibi davranışlarla gösterebilir. Öte yandan, bu belirtilerin hiçbiri olmaksızın kişi travmayı çok daha farklı şekillerde de dışa vurabilir.

Travma Tedavisinde EMDR Terapisi

EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), 1987 yılında Francine Shapiro’nun göz hareketlerinin rahatsız edici düşünceleri azalttığını fark etmesiyle geliştirilmiştir. Günümüze kadar yaklaşık 2 milyon insanın psikolojik danışmanlık sürecinde kullanılan bu yöntem, travma tedavisinde güçlü bir araçtır.

EMDR terapisinin temel amacı, geçmişten gelen ve zihinde işlevsel olmayan şekilde kalan anı kalıntılarını beynin metabolize etmesini sağlamak ve bu verileri faydalı bilgilere dönüştürmektir.

EMDR Terapisi Hangi Amaçla Kullanılır?

EMDR terapisi, danışanların şu kazanımları elde etmesi için uygulanır:

EMDR Terapisi Nasıl Çalışır? (Adaptif Bilgi İşleme Modeli)

EMDR, Adaptif Bilgi İşleme Modeli üzerine kuruludur. Bu modele göre beyin; düşünce, duygu, koku ve ses gibi tüm bilgileri işleyerek ilgili anı ağına bağlar ve öğrenme gerçekleşir. Ancak travmatik bir olay yaşandığında bu sistem bozulur; bilgi işlenemez ve izole bir şekilde depolanır.

İşlenemeyen bu rahatsız edici anılar, tetikleyicilerle karşılaşıldığında o anki kötü duyumların yeniden yaşanmasına neden olur. EMDR ile bu anıların işlenmesi, olumlu ve güçlendirici inançların anıya entegre edilmesini sağlar. Böylece danışan, günlük yaşamını daha sağlıklı yönetebilir.

EMDR Terapisi Ne Kadar Zaman Alır?

EMDR, kısa süreli terapiler grubunda yer alan etkili bir yöntemdir. Tedavi süresi; yaşanan sorunun tipine, ne kadar süredir devam ettiğine ve kişinin bu durumdan etkilenme derecesine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir.