The effect of carbon dioxide ınsufflation applied at different pressures and periods on thrombotic factors
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
CO2 Pnömoperitonyum ve Koagülasyon Faktörleri İlişkisi
Bu deneysel çalışma, sıçanlar üzerinde gerçekleştirilmiş olup karbondioksit (CO2) pnömoperitonyumu sırasında uygulanan düşük ve yüksek intraabdominal basınç (IAP) değerlerinin ve farklı uygulama sürelerinin pıhtılaşma faktörleri üzerindeki etkilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Laparoskopik cerrahinin açık cerrahiye oranla daha az doku travmasına yol açması beklense de, son yıllarda bu prosedürler sonrası artan venöz tromboembolizm (VTE) vakaları, pnömoperitoneal basıncın etkilerini araştırmayı zorunlu kılmıştır.
Deney Grupları ve Metodoloji
Çalışmada 30 adet yetişkin dişi Wistar Albino sıçan kullanılmış ve denekler rastgele beş ana gruba ayrılmıştır. Uygulanan protokoller şu şekildedir:
- Grup K (Kontrol): Sadece Veress iğnesi yerleştirilip geri çekilmiştir.
- Grup A: 1 saat boyunca 6 mmHg IAP uygulanmıştır.
- Grup B: 2 saat boyunca 6 mmHg IAP uygulanmıştır.
- Grup C: 1 saat boyunca 12 mmHg IAP uygulanmıştır.
- Grup D: 2 saat boyunca 12 mmHg IAP uygulanmıştır.
Deney sonunda deneklerden alınan plazma örneklerinde; fibrinojen, FII (protrombin), FV, FVII, FVIII, FIX, FX, FXI, FXII, von Willebrand faktörü (vWF), ristosetin kofaktörü, protein C, protein S ve antritrombin III (AT III) seviyeleri analiz edilmiştir.
Araştırma Bulguları ve Hiperkoagüle Durum
Çalışma sonucunda, CO2 pnömoperitonyumu uygulanan tüm gruplarda kontrol grubuna kıyasla belirgin bir hiperkoagüle durum gözlemlenmiştir. Elde edilen temel bulgular şunlardır:
- Koagülasyon Faktörlerinde Artış: FII, FV, FVIII, FIX, FX, FXI, FXII, vWF ve ristosetin kofaktörü seviyelerinde kontrol grubuna göre artış saptanmıştır.
- FVII Seviyesi: Sadece 12 mmHg basıncın 1 saat uygulandığı Grup C'de anlamlı bir artış görülmüştür.
- Antikoagülan Faktörlerde Azalma: Tüm gruplarda AT III seviyeleri kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur.
- Protein C ve S Değişimleri: Protein C seviyesi sadece Grup D'de azalırken, Protein S seviyesi Grup D dışındaki tüm gruplarda kontrol grubuna göre düşük seyretmiştir.
Gruplara Göre Koagülasyon ve Antikoagülasyon Faktörleri (Ortalama Değerler)
| Parametre | Grup A | Grup B | Grup C | Grup D | Grup K | p Değeri |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Fibrinojen (mg/dl) | 125.83 | 139.67 | 131.67 | 134.60 | 124.00 | 0.909 |
| FII (%) | 64.67 | 66.67 | 75.67 | 63.60 | 62.33 | 0.002 |
| FV (%) | 64.00 | 66.83 | 78.33 | 62.20 | 60.17 | 0.000 |
| AT III (%) | 136.00 | 134.83 | 141.00 | 125.20 | 148.67 | 0.093 |
Tartışma: CO2 İnsüflasyonunun Hemodinamik Etkileri
Laparoskopik cerrahide kullanılan CO2 gazı, görüntüleme alanı sağlamak için gereklidir ancak artan intraabdominal basınç, venöz kan basıncını artırırken vena cava inferior akışını ve alt ekstremitelerden venöz dönüşü azaltır. Bu durum, damar endotelinde hasara yol açarak trombüs oluşumunu tetikleyebilir.
Çalışma verileri, literatürdeki bazı tartışmaların aksine, CO2 insüflasyonunun hem koagülasyon faktörlerini indükleyerek hem de fibrinolitik sistemi baskılayarak tromboembolik olaylara zemin hazırladığını göstermektedir. Özellikle yüksek basınç ve uzun süreli uygulamalarda bu riskin daha belirgin olduğu saptanmıştır.
Sonuç
Bu deneysel çalışma, CO2 pnömoperitonyumunun pıhtılaşma mekanizması üzerindeki doğrudan etkilerini ortaya koymaktadır. Yüksek intraabdominal basınç ve uzatılmış operasyon süreleri, pıhtılaşma faktörlerini artırırken doğal antikoagülanları baskılamaktadır. Bu durum, laparoskopik cerrahi planlanan hastalarda tromboembolik risklerin yönetimi açısından kritik bir öneme sahiptir.
