Tekrarlayan düşükler nedir?
- Tekrarlayan düşük, 20. gebelik haftasından önce gerçekleşen üç veya daha fazla bebek kaybı olarak tanımlanmakla birlikte, vakaların yaklaşık yarısında kesin bir neden saptanamamaktadır.
- Bebekteki genetik anormallikler erken dönem düşüklerin en yaygın sebebiyken, rahimdeki yapısal bozukluklar ve anne-baba kaynaklı genetik problemler de önemli risk faktörleri arasındadır.
- Kan pıhtılaşması bozuklukları ve bağışıklık sistemi hastalıkları düşük riskini artırırken, aspirin ve heparin gibi ilaç tedavileriyle bu riskin azaltılması mümkündür.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Tekrarlayan Düşük Nedir?
Tekrarlayan düşük, 20. gebelik haftasından önce veya fetüsün 500 gram ağırlığa ulaşmasından önce meydana gelen üç ve daha fazla bebek kaybı olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde tıp dünyasındaki bazı uzmanlar, iki ve üzeri kayıpları da bu kapsamda değerlendirmektedir. Bu durum, üreme çağındaki çiftlerin yaklaşık %1'ini etkileyen önemli bir sağlık sorunudur.
Düşükler gerçekleştikleri döneme göre iki ana gruba ayrılmaktadır:
- Erken Dönem Düşükler: Gebeliğin ilk 12 haftası içerisinde yaşanan kayıplardır.
- Geç Düşükler: 12 ile 20. gebelik haftaları arasında meydana gelen kayıplardır.
Tekrarlayan Düşük Neden Olur?
Tekrarlayan düşükler birçok farklı faktörün etkisiyle meydana gelebilir. Kapsamlı araştırmalar yapılsa dahi, hastaların yaklaşık yarısında altta yatan kesin bir neden saptanamamaktadır. Ancak bilinen en yaygın nedenler arasında genetik anormallikler, rahim yapısındaki bozukluklar ve bağışıklık sistemi sorunları yer almaktadır.
Bebekte Genetik Anormallik
Erken dönem düşüklerin en sık karşılaşılan nedeni bebekteki genetik kusurlardır. Düşüklerin yaklaşık %70'inde bebekte genetik sakatlıklar (trizomi, poliploidi veya monozomi) tespit edilir. Özellikle 35 yaş üstü ileri kadın yaşı bu riskin artmasına neden olur. 13-20. hafta arasındaki düşüklerde ise genetik sakatlık oranı %20 seviyelerine geriler.
Düşen bebeğin karyotip tayini için genetik analiz yapılması kritik önem taşır. Bebekte genetik bir sorun saptanması, aslında gelecek gebelikler için olumlu bir gösterge kabul edilebilir; çünkü bir sonraki gebeliğin normal olma şansı yaklaşık %75'tir. Unutulmamalıdır ki bebekteki genetik kusurlar genellikle anne ve babanın genetiğinin bozuk olduğu anlamına gelmez.
Anne ve Baba Kaynaklı Genetik Problemler
Tekrarlayan düşük yaşayan çiftlerin yaklaşık %2'sinde anne veya babada genetik bir problem (örneğin klinefelter sendromu gibi dengeli translokasyonlar) bulunur. Bu durumda çiftler bir genetik uzmanı tarafından bilgilendirilmelidir. Tedavi sürecinde PGD (Preimplantasyon Genetik Tanı) yöntemiyle tüp bebek tedavisi uygulanarak, genetik olarak sağlıklı embriyoların seçilmesi ve rahme yerleştirilmesi sağlanabilir.
Rahim Yapısındaki Bozukluklar (Anatomik Faktörler)
Rahimdeki yapısal sorunlar, tekrarlayan düşük vakalarının %16.7'sinde görülmektedir. Bu bozukluklar hem doğuştan gelebilir hem de sonradan oluşabilir:
| Doğuştan Gelen Bozukluklar | Sonradan Edinilen Bozukluklar |
|---|---|
| Rahim içi perde (Septum) | Büyük ve içe bası yapan miyomlar |
| Yarım rahim (Unikornuat) | Rahim içi yapışıklıklar (Asherman Sendromu) |
| Çift rahim (Didelfis) | Rahim içi polipler |
| Arkuat rahim |
Kan Pıhtılaşması ve Savunma Sistemi Hastalıkları
Kan pıhtılaşması bozuklukları, embriyonun anne damarlarına tutunmasını engelleyerek düşüğe yol açabilir. Faktör 5 Leyden, Protein C/S eksikliği ve MTHFR mutasyonu gibi durumlar bu risk grubundadır. Ayrıca, tekrarlayan düşük vakalarının %15'inde Antifosfolipid Sendromu ve Sistemik Lupus gibi bağışıklık sistemi hastalıkları tespit edilir.
Antifosfolipid Sendromu Tanı Kriterleri:
- Klinik Belirtiler: 10 hafta üzeri nedeni belirsiz düşük, 34 hafta öncesi erken doğum veya birden fazla erken dönem düşük.
- Laboratuvar Bulguları: Anti-Kardiyolipin, Anti-Fosfolipid veya Anti-β2 glikoprotein antikorlarının 12 hafta arayla yapılan testlerde pozitif çıkması.
Tedavide Amerikan Doğum Cemiyeti, düşük doz (80 mg) aspirin ve düşük moleküler ağırlıklı heparin kombinasyonunu önermektedir. Bu ikili tedavi, düşük oranını %54 oranında azaltabilmektedir.
Hormonal ve Diğer Faktörler
Tiroid fonksiyonları normal olsa dahi anti-tiroid antikorlarının varlığı düşük riskini artırabilir; bu durumda levotiroksin tedavisi fayda sağlayabilir. Ayrıca, bebeğin rahme tutunmasında rol oynayan Natural Killer (Doğal Katil) hücrelerinin aşırı hassas olması da bir risk faktörüdür. Endometrial sitokinler ve hormonal dengesizlikler üzerindeki bilimsel çalışmalar ise günümüzde halen devam etmektedir.
