SICAK KEMOTERAPİ-HİPEC (HİPERTERMİK İNTRAPERİTONEAL KEMOTERAPİ)

Sıcak Kemoterapi (HİPEK) Nedir ve Nasıl Uygulanır?

Sıcak kemoterapi, tıbbi adıyla Hipertermik İntraperitoneal Kemoterapi (HİPEK), özellikle karın içi organlarda gelişen kanserlerin tedavisinde kullanılan ileri bir yöntemdir. Gastrointestinal sistem (mide, kolon ve periton) ile jinekolojik (over/yumurtalık) kanserler, tanı anında veya cerrahi sonrası takip sürecinde karın içerisinde nüks edebilmektedir. Karın zarına yayılan bu kanser tablosuna periton karsinomatozu adı verilir ve bu durum hastaların beklenen yaşam süresini doğrudan etkiler.

Karın İçi Kanserlerde Yayılım ve Sağkalım Oranları

Kanserin karın içi organlarda veya lenf bezlerinde nüks etmesi, tedavi sürecini karmaşık hale getiren kritik bir aşamadır. İstatistiksel veriler, bu tür ileri evre hastalıklarda sitoredüktif cerrahi ve HİPEK uygulamasının yaşam süresini anlamlı ölçüde artırdığını göstermektedir.

Kolon kanserli hastaların %15’inde, mide kanserli hastaların ise %5-30’unda tanı anında evre 4 seviyesinde yaygın hastalıkla karşılaşılmaktadır. Bu noktada uygulanan kombine tedaviler, hastalar için hayati önem taşımaktadır.

Sitoredüktif Cerrahi ve HİPEK Uygulama Süreci

Günümüzde karın içi nüks gelişen olgularda öncelikle sitoredüktif cerrahi ile kanserli dokular temizlenmektedir. Bu cerrahinin temel amacı, gözle görülebilir tüm tümör odaklarını ve etkilenen periton yüzeylerini vücuttan uzaklaştırmaktır. Cerrahi işlemin hemen ardından, mikroskobik düzeydeki kanser hücrelerini yok etmek amacıyla karın içerisine sıcak kemoterapi uygulanır.

HİPEK yönteminde kullanılan ilaçların, damar yoluyla verilen standart kemoterapiye oranla çok daha etkin olduğu kanıtlanmıştır. Tedavi sırasında kemoterapi ilaçları 40-45°C sıcaklığa ulaştırılmış sıvılarla karın içine verilir. Bu hipertermi uygulaması, bölgedeki kan akımını artırarak ilaçların kanserli hücrelere doğrudan nüfuz etmesini ve onları öldürmesini (sitotoksisite) sağlar.

Kullanılan İlaçlar ve Tedavinin Avantajları

Sıcak kemoterapi uygulamasında hastanın durumuna göre farklı ajanlar tercih edilebilir. Tedavide yaygın olarak kullanılan başlıca ilaçlar şunlardır:

• Cisplatin ve Karboplatin
• Mitomisin C
• Paklitaksel ve Dosetaksel
• Lipozomal Doksorubisin
• Oksaliplatin ve İrinotekan

Bu yöntem sayesinde kemoterapi ilaçlarının sistemik yan etkileri azalırken, karın içi odaklarda maksimum tedavi başarısı hedeflenir. Birçok hastada yaşam süresi uzarken, uygun vakalarda tam kür (tam iyileşme) sağlanması mümkün olabilmektedir.

Riskler ve Komplikasyon Yönetimi

Sitoredüktif cerrahi ve HİPEK, operasyon süresi uzun ve teknik olarak zorlu işlemlerdir. Ameliyat sonrası dönemde bazı komplikasyonlarla karşılaşma riski mevcuttur. En sık bildirilen sorunlar arasında karın içi kanama, anastomoz kaçakları, solunum sistemi problemleri ve sıcak kemoterapiye bağlı gelişen böbrek veya kan hücresi toksisitesi yer almaktadır.

Literatür verilerine göre, bu işlemler sonrası genel morbidite oranı %12-56, perioperatif mortalite (ölüm riski) oranı ise %0-12 arasındadır. Bu nedenle operasyonun deneyimli ekiplerce yapılması kritik önem taşır.

Hangi Hastalar HİPEK Tedavisine Uygundur?

Hastaların bu tedaviye uygunluğu, multidisipliner bir yaklaşımla belirlenmelidir. Genel cerrahi, medikal onkoloji ve radyasyon onkolojisi uzmanları, hastanın performans durumunu değerlendirerek kararı ortaklaşa verir. Tedavi başarısını olumsuz etkileyen faktörler şunlardır:

• Kanserli hücrelerin aşırı yaygınlığı
• Yüksek tümör derecesi ve lenf nodu tutulumu
• Lenfatik veya venöz invazyon varlığı
• Taşlı yüzük hücreli histolojik yapı

Kaynaklar

1. Spratt JS, ve ark. Cancer Res 1980; 40: 253-255.
2. Spratt JS, ve ark. Cancer Res 1980; 40: 256-260.
3. Markman M. Expert Rev Anticancer Ther 2001; 1: 142-148.
4. Kampinga HH, ve ark. Int J Hyperthermia 2004; 20: 131-139.
5. Elias D, ve ark. J Clin Oncol 2010; 28: 63-68.
6. Canda AE, ve ark. Ann Surg Oncol 2013; 20: 1082-1087.