ROTAVİRÜS İSHALİ NEDİR?

Çocuklarda Rotavirüs İshali ve Önemi

İshal, özellikle çocukluk döneminde hastaneye başvuru ve yatış gerektiren en sık ikinci hastalık olarak karşımıza çıkmaktadır. Enfeksiyona bağlı gelişen akut ishal vakalarının temel etkenleri arasında virüsler, bakteriler, parazitler ve mantarlar yer almaktadır. Bu etkenler içerisinde en yaygın görüleni ise Rotavirüstür.

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 25 milyon hasta Rotavirüs kaynaklı ishal nedeniyle sağlık kuruluşlarına başvurmakta, bu hastaların 2 milyonu yatarak tedavi görmektedir. Yapılan çalışmalar, hastaneye yatış gerektiren ishal vakalarının %39'unun doğrudan Rotavirüs ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Maalesef, dünya genelinde her yıl 450.000 ile 600.000 arasında hasta bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirmektedir; bu oranlar özellikle gelişmekte olan ülkelerde çok daha yüksektir.

Rotavirüs Ne Zaman Görülür ve Risk Grupları Nelerdir?

Rotavirüs yılın her ayında görülebilmekle birlikte, özellikle ilkbahar (Nisan) ve kış (Aralık-Ocak) aylarında vaka sayılarında artış gözlenmektedir. Hastalık, kreş ve bakımevi gibi kalabalık ortamları paylaşan çocuklarda daha sık yayılmaktadır. İstatistiksel verilere göre, 5 yaşına gelmiş tüm çocukların hayatlarında en az bir kez Rotavirüs ishali geçirdiği kabul edilmektedir.

Risk grupları ve yaşa göre seyir şu şekildedir:

• İlk 3 Ay: Anneden geçen antikorlar sayesinde hastalık bu dönemde nadir görülür.
• 1-2 Yaş Grubu: Hastalığın en ağır seyrettiği ve en riskli olduğu yaş aralığıdır.
• Kalabalık Ortamlar: Kreş ve okul öncesi kurumlar bulaş riskinin en yüksek olduğu alanlardır.

Rotavirüs Nasıl Bulaşır ve Korunma Yolları Nelerdir?

Hastalık esas olarak fekal-oral (dışkı-ağız) yoluyla bulaşır. Bu durum; dışkı ile atılan virüslerin eller, kirli eşyalar, kontamine su veya yiyecekler aracılığıyla ağız yolundan vücuda alınmasıdır. Ayrıca virüs tükürükte de bulunduğu için damlacık yoluyla bulaşma ihtimali mevcuttur.

Bulaşma süreci hakkında bilinmesi gerekenler:

• Virüs, belirtiler başlamadan 1-2 gün önce dışkı ile atılmaya başlar.
• İyileşme sağlandıktan sonra yaklaşık 1 hafta boyunca dışkı ile virüs atılımı ve bulaştırıcılık devam eder.

Bulaşmayı önlemek için en etkili yöntem hijyen kurallarına sıkı sıkıya uymaktır. Çocuklara el yıkama alışkanlığı kazandırılmalı, bakım veren kişiler bebek bezini değiştirdikten sonra ellerini mutlaka sabunla yıkamalıdır. Kullanılmış bezler ağzı kapalı poşetlerde çöpe atılmalı; hastanın bardak, çatal ve kaşık gibi kişisel eşyaları mutlaka ayrılmalıdır.

Rotavirüs İshali Belirtileri ve Hastalık Seyri

Virüs vücuda alındıktan sonra yaklaşık 1-3 günlük bir kuluçka dönemi geçirilir. Hastalık tablosu genellikle şu belirtilerle başlar ve ilerler:

1. Ateş, bulantı ve kusma ile ilk belirtiler ortaya çıkar.
2. Ardından sulu ve kötü kokulu ishal tabloya eklenir.
3. İshal süreci genellikle 3 ile 9 gün arasında devam eder.

Sulu dışkılamanın sık ve miktarının fazla olması, ayrıca ishalin uzun sürmesi ciddi sıvı kaybına (dehidratasyon) yol açar. Dehidratasyon; asit-baz ve elektrolit dengesinin bozulmasına, böbrek yetmezliğine, bilinç kaybına ve müdahale edilmediği takdirde ölüme neden olabilen kritik bir durumdur.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Rotavirüs belirtileri diğer ishal türleri ile benzerlik gösterdiği için sadece klinik muayene ile kesin tanı koymak mümkün değildir. Kuşku duyulan vakalarda dışkıda rotavirüs antijeni tespiti yapılması önerilir. Bu testin avantajları şunlardır:

Rotavirüs Tedavisi ve Aşılama

Rotavirüsün spesifik bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Tedavideki temel prensip, gelişen dehidratasyonu önlemek ve düzeltmektir. Sıvı tedavisi; hastanın yaşına, genel durumuna ve elektrolit dengesine göre uzman hekim tarafından planlanır.

Rotavirüs Aşısı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Hastalıktan korunmanın en etkili yolu aşılamadır. Klinik çalışmalar, aşının hastalığın ağır seyretmesine karşı %87 oranında koruma sağladığını kanıtlamıştır.

• Başlangıç Zamanı: En erken 6. hafta, en geç 14. haftada başlanmalıdır.
• Tamamlanma Zamanı: En geç 24. haftada tüm dozlar bitirilmelidir.
• Doz Sayısı: Piyasadaki iki farklı aşı türüne göre 2 veya 3 doz olarak uygulanır.
• Etkinlik: Her iki aşı türü arasında koruyuculuk açısından anlamlı bir fark bulunmamaktadır.