PROSTAT KANSERİ VE TEDAVİSİ HAKKINDA BİLGİLER

Prostat Nedir ve Vücuttaki İşlevi Nelerdir?

Prostat, mesanenin hemen alt kısmında konumlanmış, erişkin bireylerde yaklaşık 3 cm uzunluğunda ve 18 gram ağırlığında olan, kestane formunda bir organdır. Mesaneden çıkan idrar kanalının (üretra) etrafını saran bu organ, ürettiği özel salgılarla ejekülatın (meninin) bir kısmını oluşturur. Bu işlevi sayesinde erkeklerde üreme faaliyetlerinde etkin bir rol üstlenir.

Prostat Kanseri Hakkında Genel Bilgiler

Prostat kanseri, dünya genelinde erkeklerde en sık görülen ikinci kanser türü olup, tüm kanser vakalarının yaklaşık %15’ini oluşturmaktadır. Kansere bağlı yaşam kayıplarında ise ikinci sırada yer alan bu hastalık, prostat dokusunu oluşturan hücrelerin anormal bir seyir izleyerek tümörleşmesi sonucunda meydana gelir.

Prostat Kanserinin Nedenleri ve Risk Faktörleri

Hastalığın gelişiminde genetik yatkınlık ve yaş en belirleyici unsurlardır. Özellikle ailede prostat kanseri öyküsü bulunması, en kritik risk faktörlerinden biri olarak kabul edilir. Aile öyküsüne göre risk oranları şu şekildedir:

Genetik faktörlerin yanı sıra yaşın ilerlemesi riski artırır; teşhisler genellikle 65 yaş üstü bireylerde konulur. 50 yaş altındaki erkeklerde ise hastalığa nadiren rastlanır. Ayrıca sigara kullanımı, obezite, yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıkları da diğer risk faktörleri arasında sayılmaktadır.

Prostat Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Prostat kanseri, özellikle erken evrelerde (prostata sınırlı dönem) hiçbir belirti göstermeyebilir. Ancak tümör büyüdükçe idrar kanalına baskı yaparak çeşitli şikayetlere yol açabilir. Hastalığın yayılım gösterdiği organa göre belirtiler farklılık gösterebilir. Yaygın görülen semptomlar şunlardır:

• İdrar yaparken yanma veya ağrı hissi,
• İdrara başlamada gecikme ve zorlanma,
• Gece sık idrara çıkma ihtiyacı,
• İdrar akım hızında azalma,
• İdrarda veya menide kan görülmesi,
• İleri evrelerde, kemik metastazına bağlı kemik ağrıları veya kırıklar.

Tanı Yöntemleri ve Erken Teşhis

Erken teşhis için ailesinde kanser öyküsü olmayan erkeklerin 50 yaşından, öyküsü olanların ise 45 yaşından itibaren düzenli tarama yaptırması önerilir. Tanı sürecinde kullanılan temel yöntemler şunlardır:

PSA Testi ve Fiziksel Muayene

Kandan bakılan PSA (prostat spesifik antijen) testi ve parmakla rektal muayene en önemli tanı araçlarıdır. PSA değerinin yüksekliği her zaman kanser anlamına gelmez; prostat iltihabı (prostatit), iyi huylu büyüme, cinsel ilişki veya sonda takılması gibi durumlar da bu değeri yükseltebilir. Aksine, düşük PSA değeri de kanser ihtimalini tamamen dışlamaz.

Multiparametrik MR ve Biyopsi

Multiparametrik prostat MR, şüpheli odakların belirlenmesinde ve tümörün yayılımının tespitinde kritik öneme sahiptir. Kesin tanı için ise biyopsi yapılır. Standart yöntemde ultrasonda rastgele 12 parça alınırken, MR-ultrason füzyon biyopsisi yönteminde MR görüntüleri cihazla birleştirilerek doğrudan şüpheli odaklardan hedefleme yapılır.

Prostat Kanseri Evreleme ve Derecelendirme

Tedavi planlaması, kanserin evresine ve Gleason skorlaması adı verilen derecelendirme sistemine göre yapılır. Gleason skoru yükseldikçe tümörün risk düzeyi de artar. Evreleme sürecinde; PSA değeri, tümörün prostat içindeki yayılımı, lenf nodlarına sıçrama durumu ve uzak organ metastazları dikkate alınır.

Tedavi Yöntemleri

Hastanın yaşı, ek hastalıkları ve kanserin evresi değerlendirilerek şu tedavi seçenekleri uygulanır:

1. Aktif İzlem: Düşük riskli hastalarda, gereksiz tedaviyi önlemek amacıyla PSA takibi ve düzenli biyopsilerle sürecin yakından izlenmesidir.
2. Ameliyat (Radikal Prostatektomi): Prostat ve çevresindeki dokuların cerrahi müdahale ile tamamen çıkarılmasıdır.
3. Radyasyon Tedavisi: Yüksek enerjili ışınlar kullanılarak kanser hücrelerinin yok edilmesidir.
4. Hormon Tedavisi: Kanserin büyümesi için ihtiyaç duyduğu testosteron hormonunun engellenmesidir.
5. Kemoterapi: Kanser hücrelerini öldürmek veya küçültmek amacıyla özel ilaçların kullanılmasıdır.