Prostat Büyümesi Süreç ve Tedavi

Prostat Nedir ve Vücuttaki Görevi Nelerdir?

Prostat, gerçek pelvis içerisinde simfisis pubisin inferior kenarının hemen altında konumlanan; asiner, stromal ve musküler elemanlardan oluşan kompleks bir seks aksesuar organıdır. Yaklaşık 3-4 cm genişliğinde ve 4-6 cm uzunluğunda olan bu organ, erkek üreme sistemi için kritik fonksiyonlara sahiptir.

Seminal plazma volümünün %20'si prostattan salgılanan sıvılarla oluşur. Prostat; spermatozoaların yer aldığı seminal sıvıya çinko, fosfolipidler, spermin ve fosfatazları sekrete ederek fertilite (üretkenlik) açısından hayati bir rol oynar.

Benign Prostat Hiperplazisi (BPH) ve Yaygınlığı

Benign Prostat Hiperplazisi (BPH), özellikle 60 yaş üzerindeki erkeklerde en sık karşılaşılan sağlık sorunlarından biridir. Bu hastalık, prostatın hem peri-üretral hem de fibromuskuler dokularındaki artışla karakterize bir büyümedir.

BPH'nın görülme sıklığı yaşla birlikte şu şekilde değişim gösterir:

• 40 Yaş: Erkeklerin %10'unda mikroskopik olarak başlar.
• 70 Yaş Üstü: Erkeklerin en az %70'inde saptanır ve %40'ında idrar yakınmalarına yol açar.
• 80 Yaş Üstü: Görülme oranı %90 seviyelerine ulaşır.

Pratik yaşamda BPH, prostat büyümesine bağlı olarak mesane çıkımında gelişen obstrüksiyon (tıkanıklık) ve bunun sonucunda ortaya çıkan alt üriner sistem (prostatizm) belirtilerini ifade eder.

BPH Belirtileri: Depolama ve İşeme Şikayetleri

BPH hastalarında görülen semptomlar klinik olarak iki ana grupta incelenir:

1. Depolama (İritatif) Belirtileri

• Pollakiuria: Günde 7'den fazla veya 2 saatten kısa aralıklarla idrara çıkma isteği.
• Nocturia: Gece idrara çıkma.
• Urgency: Ani idrar sıkışması hissi.
• Urge Incontinence: Sıkışma nedeniyle tuvalete yetişemeden idrar kaçırma.
• Dysuria: Yangılı veya ağrılı idrar yapma.

2. İşeme (Obstrüktif) Belirtileri

• Hesitancy: İdrara başlarken bekleme.
• Intermittency: Kesik kesik işeme.
• Terminal Dribbling: İdrar sonunda damlama.
• Projeksiyon Bozukluğu: İdrarın ileri atımında zayıflık.
• Kalibrasyon Bozukluğu: İdrar kalınlığında azalma.
• Incomplete Emptying: Mesaneyi tam boşaltamama duygusu.

Önemli Not: Bu belirtiler sadece BPH'ya özgü olmayıp, detrüsör yetmezliği (mesane kası güçsüzlüğü) gibi durumlarda da görülebilir. Ayırıcı tanı için invazif ürodinamik incelemeler gerekebilir.

Tanı ve Fizik Muayene Yöntemleri

Digital Rektal Muayene (DRM)

BPH değerlendirmesinde Digital Rektal Muayene, fizik incelemenin en önemli parçasıdır. Bu muayene ile prostatın büyüklüğü, kıvamı, mobilitesi ve orta sulkusun durumu değerlendirilir. DRM, özellikle prostat kanseri ayrımı için kritik olup, hekim deneyimine bağlı olarak kanser saptamada %69-89 duyarlılığa sahiptir.

Laboratuvar Analizleri ve PSA Değerleri

• İdrar Analizi: Enfeksiyon ve hematüri (kanlı idrar) varlığı kontrol edilir. Mikroskopik hematüri saptanan hastalarda ileri ürolojik hastalık riski %4-5'tir.
• Serum Kreatinin Düzeyi: Prostatizm belirtisi olan hastaların %13.6'sında böbrek yetmezliği saptanmıştır. Ameliyat öncesi bu değerin kontrolü hayati önem taşır.
• Serum PSA Değerleri: Prostat epitelinden salgılanan PSA, kanser taramasında kullanılır. BPH'lı hastaların %28'inde PSA >4 ng/ml olabilir. DRM ve PSA'nın birlikte kullanımı, prostat kanseri tanısında %95 başarı sağlar.

Görüntüleme ve Ölçüm Yöntemleri

• Ultrasonografi: Üst üriner sistemi değerlendirmek, prostat ağırlığını ölçmek ve PVR (işeme sonrası rezidüel idrar) miktarını saptamak için kullanılır.
• Üroflowmetri: İdrar akım hızını ölçer. Maksimum akım hızı 10 ml/s'nin altında ise obstrüksiyon tanısı güçlenir.
• IPSS (Uluslararası Prostat Belirti Skoru): Hastanın şikayetlerini standartize etmek ve tedavi başarısını ölçmek için kullanılan 7 soruluk bir formdur.

BPH Tedavi Seçenekleri

Medikal Tedavi

Günümüzde cerrahi altın standart olsa da, yaşlı hastalarda morbidite riskini azaltmak için medikal tedaviler tercih edilmektedir.

Cerrahi Tedavi

Cerrahi müdahale için kesin endikasyonlar şunlardır:

• Tekrarlayan üriner retansiyon (idrar tıkanması)
• Üst üriner sistem dilatasyonu
• Prostat kaynaklı inatçı kanama (gross hematüri)
• Mesane taşı varlığı

Günümüzde cerrahi tedavide TURP (Transurethral Resection of Prostate) ve açık prostatektomi altın standart yöntemler olarak kabul edilmektedir.