PERIYODIK KADIN TAKIBI

Periyodik Kadın Takibi Nedir?

Periyodik kadın takibi, bir kadının ilk adet döneminden (menarş) başlayarak menopoz sürecini de kapsayan tüm yaşam döngüsü boyunca gerçekleştirilen düzenli sağlık kontrolleridir. Bu takibin temel amacı, kadın sağlığını tehdit edebilecek hastalıkların, özellikle de kanserlerin, henüz oluşmadan veya erken evredeyken çeşitli tarama yöntemleriyle tespit edilmesini sağlamaktır.

Periyodik Kadın Takibinin Önemi ve Muayene Sıklığı

Tıp dünyasındaki gelişmeler sayesinde birçok hastalık, henüz kanser öncesi (premalign) dönemdeyken teşhis edilebilmektedir. Erken tanı, hastalıkların ilerlemesini durdurmak ve hayati riskleri ortadan kaldırmak için en kritik faktördür. Jinekolojik kanserler, yumurtalık kanseri hariç, muayene sırasında görüntülenebilir ve elle muayene (palpe) edilebilir özelliktedir.

Muayene sıklığı şu şekilde planlanmalıdır:

• Normal Riskli Kadınlar: Yılda en az bir kez.
• Yüksek Riskli Kadınlar (Örn: Çok eşlilik): 6 ayda bir kez.

Bu periyodik muayeneler sırasında jinekolog sadece genital organları değil, aynı zamanda rektum ve meme dokusunu da değerlendirmelidir. Böylece kadın sağlığını tehdit eden üç kritik bölge kontrol altına alınmış olur.

Genital Organlara Göre Tanı ve Tarama Yöntemleri

Jinekolojik muayene sırasında farklı organlarda görülen semptomlar, spesifik hastalıkların habercisi olabilir. Bu bölgeler ve dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

Dış Genital Organ (Vulva)

Vulva bölgesinde hem deri hastalıkları hem de bölgeye özel rahatsızlıklar görülebilir. Kaşıntı, ağrı, ülser, pigmentasyon (renk değişimi) ve yanma gibi belirtiler vulva kanseri açısından değerlendirilmelidir. Şüpheli durumlarda mutlaka biyopsi yapılmalıdır.

Hazne (Vagina)

Vajina kanserleri genellikle 60 yaş üzerinde görülse de, daha erken yaşlarda kanser öncü lezyonu olan VAIN (Vaginal İntraepiteliyal Neoplazi) ile karşılaşılabilir. Spekulum muayenesi ile vajina duvarları detaylıca incelenmeli ve şüpheli alanlardan biyopsi alınmalıdır.

Rahim Ağzı (Serviks)

Tarama testlerinin en başarılı sonuç verdiği organ servikstir. Gelişmiş ülkelerde tarama testleri sayesinde serviks kanseri oranları düşerken, Türkiye'de bu kanser türü hala birinci sıradadır. En etkili yöntem olan servikal smear (sürüntü) testi, 30 yaşından itibaren yılda bir kez uygulanmalıdır. Şüpheli durumlarda şu ek yöntemler kullanılır:

• Kolposkopik inceleme
• Asetik asit testi
• Schiller testi

Rahim İç Yüzeyi (Endometrium)

Genç hastalarda tıbbi tedaviye yanıt vermeyen vajinal kanamalar ile menopoz sonrası görülen tüm vajinal kanamalarda endometrium kanseri riski göz önünde bulundurulmalı ve mutlaka endometrial biyopsi yapılmalıdır.

Yumurtalık (Over)

Erken tanısı en zor olan organdır; bu nedenle vakaların 3/4'ü ne yazık ki ileri evrede teşhis edilir. Yıllık kontrollerde yumurtalıklar mutlaka ultrason ile görüntülenmelidir. Gerekli hallerde bilgisayarlı tomografi ve aşağıdaki tümör belirteçlerine bakılmalıdır:

Sonuç: Erken Teşhis Hayat Kurtarır

Özellikle yumurtalık kanseri gibi türler hiçbir belirti vermeden sessizce ilerleyebilir. Rahim ağzı kanserleri ise günlük hayatta ihmal edilebilecek akıntı veya lekelenme tarzı kanamalarla seyredebilir. Bu riskler nedeniyle, herhangi bir şikayet olmasa dahi kadınların düzenli jinekolojik muayene yaptırmaları hayati önem taşımaktadır.