Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Belirtileri Nelerdir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), bireylerde meydana gelen takıntılı düşüncelerin günlük yaşamı sekteye uğratacak boyuta ulaşmasıyla karakterize olan bir ruhsal hastalıktır. Bu rahatsızlık, zihni meşgul eden takıntılı düşünce ve dürtüleri kapsayan obsesyon ile bu düşünceleri rahatlatmak amacıyla sergilenen tekrarlayıcı zihinsel veya fiziksel hareketler olan kompulsiyon davranışlarının birleşimidir. OKB tanısında, obsesif ve kompulsif belirtiler genellikle ayrı kategorilerde değerlendirilir.

Obsesyon ve Kompulsiyon Belirtileri Nelerdir?

OKB yaşayan bireylerde görülen belirtiler, kişinin zihinsel süreçlerine ve bu süreçlere verdiği fiziksel tepkilere göre iki ana grupta incelenir. Bu belirtiler kişinin yaşam kalitesini doğrudan etkileyen unsurlardır.

Obsesyon (Takıntılı Düşünce) Belirtileri

Obsesyonlar, kişinin iradesi dışında gelişen ve yoğun kaygı yaratan düşüncelerdir. En sık karşılaşılan obsesif belirtiler şunlardır:

• Aşırı kuşku duyma ve sürekli bir güven ihtiyacı içinde olma,
• Simetri, düzen ve kusursuzluk dürtüsü,
• Günahkâr düşüncelerden ve bu doğrultudaki davranışlardan korkma,
• Sosyal çevrede kabul edilemeyecek bir davranış sergilemekten veya rezil olmaktan korkma,
• Hata yapma ve başkasına zarar verme endişesi,
• Pislik veya mikrop bulaşmasından korkma ve buna bağlı aşırı titizlik.

Kompulsiyon (Tekrarlayıcı Davranış) Belirtileri

Kompulsiyonlar, obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmak için başvurulan tekrarlayıcı eylemlerdir. Yaygın kompulsiyon belirtileri şunları içerir:

• Kimseyle el sıkışmamak, kapı ve pencere tokmaklarını tutmaktan kaçınmak,
• Sürekli el yıkama veya sık sık duş alma ihtiyacı,
• Değersiz eşyaları toplama ve biriktirme eğilimi,
• İşleri belirli bir sayıda ve belirli bir sıraya göre gerçekleştirme,
• Belirli cümleleri veya kelimeleri sürekli tekrarlama,
• Uykuyu bölen, akıldan çıkmayan rahatsız edici görüntülere veya düşüncelere takılma,
• Yemekleri belirli bir sırayla tüketme ve eşyaların yerini kendi düzenine göre ayarlama,
• Rutin işler sırasında içinden veya yüksek sesle sayı sayma isteği,
• Kilit, ocak, ütü ve elektrik gibi cihazları sürekli kontrol etme.

OKB’si Olan Kişilerin Davranış Modelleri

Obsesif Kompulsif Bozukluğu olan kişiler, sürekli yenilenen bir düşünce ve davranış döngüsünün içinde kendilerini kısıtlanmış hissederler. Kontrol edemedikleri bu tekrarlayan durumlar, korkular veya görüntüler kişide ciddi bir huzursuzluk ve stres yaratır. Bu takıntılar, bireyi belirli ritüelleri veya rutinleri anında uygulama zorunluluğuna iter.

Söz konusu ritüeller, hastada oluşabilecek diğer takıntılı düşünceleri engellemek veya zihinden uzaklaştırmak amacıyla gerçekleştirilir. Bu eylemler anksiyeteyi kısa bir süreliğine durdursa da, obsesif düşünceler tekrarlandığında kişinin ritüeli hemen yeniden uygulaması gerekir. Bu döngü, kişinin vaktini çalarak günlük işlerini yapmasına engel olabilir. Hastalar genellikle bu saplantıların gerçek dışı veya anlamsız olduğunun bilincindedir; ancak kendilerini durdurma noktasında eyleme geçemezler.

OKB Olduğumu Nasıl Anlarım?

Bir kişinin kendisinde OKB olup olmadığını anlaması için gün içindeki dürtüsel davranışlarını gözlemlemesi gerekir. Eğer aşağıdaki durumlar günlük rutinlerinizi etkiliyorsa OKB ihtimali değerlendirilmelidir:

Çocuk ve Ergenlerde OKB Belirtileri

OKB, çocuk ve ergenlerde de görülebilen bir hastalıktır ve belirtiler genellikle yetişkinlerdekine benzerlik gösterir. Özellikle yıkanma, kontrol etme ve işleri sıraya koyma davranışları çocuklarda daha sık gözlemlenir. Çocuklar genellikle bu durum için doğrudan yardım talebinde bulunmazlar; bu nedenle süreç çoğunlukla ebeveynlerin durumu fark etmesiyle başlar.