Obezite’de Duygular Ve Besin Tüketme Arasındaki Bağlantı
- Yeme bağımlılığı ve kontrol edilemeyen yeme atakları, biyolojik ve psikolojik açıdan madde bağımlılığına benzer yoksunluk belirtileri gösteren döngüsel bir süreçtir.
- Normal yeme düzenine geçişin ilk adımı, yeme davranışlarını yargılamadan gözlemlemek ve duygusal tetikleyicileri belirlemek için farkındalık oluşturmaktır.
- Yeme günlüğü tutmak, fiziksel açlık ile duygusal yeme arasındaki farkı netleştirerek kişinin ideal kilosuna ulaşmasında özgürleştirici bir rol oynar.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Yeme Bağımlılığı ve Yeme Atakları ile Yüzleşmek
Yeme bağımlılığı yaşayan bireyler, sıklıkla kontrol edilemeyen yeme atakları ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu atakların ardından genellikle yoğun bir suçluluk, kendini yargılama ve öz nefret duygusu gelişir. Bu süreçte verilen tepkiler, biyolojik ve psikolojik açıdan alkol veya uyuşturucu kullanımından sonra görülen yoksunluk ataklarına benzerlik gösterir. Bireyler zihinlerinde sürekli olarak bu atakların hiç yaşanmamış olmasını dileseler de, döngüyü kırmak için profesyonel bir yaklaşım gereklidir.
Normal Yeme Davranışına Geçiş İçin Gözlem Stratejisi
Sorunlu yeme davranışlarını değiştirmek ve tekrar normal yeme düzenine geçebilmek için ilk adım, mevcut davranışı tarafsız bir şekilde gözlemlemektir. Bir plan dahilinde hareket etmek, yeme alışkanlıklarınız hakkında derinlemesine bilgi sahibi olmanızı sağlar.
Yeme farkındalığı oluşturmak için şu unsurları not etmeniz kritik önem taşır:
- Yemeğin ne zaman yenildiği,
- Hangi duygusal durumlar içerisinde tüketim yapıldığı,
- Davranışın altında yatan temel tetikleyiciler.
Bu süreçte en önemli kural, kendinizi asla yargılamamanızdır. Hedefiniz, bir anda tüm alışkanlıklardan kurtulmak değil, sadece farkındalık artırıcı ön bilgiler toplamaktır.
Örnek Yeme Davranışı Takip Formu
Aşağıdaki tabloyu, kendi yeme alışkanlıklarınızı analiz etmek için bir şablon olarak kullanabilirsiniz:
| Öğün | Tüketilen Besinler | Ortam ve Koşullar | Duygusal Durum (Açlık/Duygu) | Yemek Sonrası Hissiyat |
|---|---|---|---|---|
| Kahvaltı | Bir dilim ekmek, kalın kaymak, bal ve çay. | Normal, gerginlik yoktu. | Bedensel olarak açtım. | Doygunluk hissi. |
| Öğle Yemeği | Büyük tabak sebzeli tavuklu salata, 3 bardak su. | Gerginlik yoktu. | Bedensel açlık yoktu, alışkanlık gereği yendi. | Şişkinlik ve yorgunluk. |
| Akşam Yemeği | Ton balıklı salata, ayran; ardından çikolata, çerez ve kakao. | Eşimle iletişim kopukluğu ve sessizlik vardı. | Öfke doluydum, tartışmaktan kaçınıyordum. | Sakinleşme ve durumu umursamama. |
Yeme Günlüğü Tutarken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yeme günlüğü, hangi durumlarda fiziksel açlık hissetmeden, sadece duygusal sebeplerle besin tükettiğinizi net bir şekilde ortaya koyar. Bu yöntemi uygularken şu kurallara sadık kalmalısınız:
- Anlık Not Alın: İnsan hafızası besin tüketimi konusunda yanıltıcı olabilir. Bu nedenle yediğiniz her şeyi akşamı beklemeden, o anda not etmelisiniz.
- Gerçekçi Beklentiler Oluşturun: Kendinizden çok yüksek performans beklemek motivasyonunuzu kırabilir. Kendinizi olduğunuz gibi kabullenin.
- Motivasyon Kaybında Ara Verin: Günlük tutmak zor geldiğinde kendinizi zorlamayın. Birkaç gün ara verip sadece üzerine düşünün, hazır hissettiğinizde tekrar deneyin.
- Sürekliliğe Odaklanın: Önemli olan, kayıt tutmaya karar verdiğiniz günlerde hiçbir besini atlamadan süreci tamamlamaktır.
Duygusal Yeme ve İdeal Kilo İlişkisi
Tutacağınız bu kayıtlar; duygusal gerginlik, sıkıntı ve stres anlarında yemeğe nasıl yöneldiğinizi görmenizi sağlar. Kişisel ideal kilonuza ulaşmak için kendinizi katı yasaklar içerisine hapsetmemelisiniz.
Besin kaydı tutmak, her besini yerinde, zamanında ve kuralına uygun şekilde tüketme olanağı tanıyarak size özgürlük sağlar. Unutmayın, farkındalık iyileşmenin ilk adımıdır.
Uzm. Klinik Psikolog - Bariatrik Psikolog
Merve PEHLİVAN
