NARSİSİSTİK (BENMERKEZCİL) KİŞİLİK BOZUKLUĞU

Narsisizmin Mitolojik Kökeni: Narsisus ve Eko'nun Hikayesi

Antik Yunan mitolojisine göre Narsisus, kusursuz güzelliğiyle su perilerinin gözdesi olan ancak onlara hiçbir ilgi göstermeyen genç bir adamdır. Ona derin bir tutkuyla bağlı olan su perisi Eko, bir gün Narsisus'a yaklaşsa da sert bir şekilde reddedilir. Bu reddedilişin ardından büyük bir keder yaşayan Eko, geride sadece yankılanan sesini bırakarak yok olur.

Eko'nun intikamının alınmasını isteyen su perilerinin talebi üzerine tanrılar, Narsisus'u karşılıksız bir aşkla cezalandırmaya karar verirler. Bir gün dağdaki berrak bir su birikintisine bakan Narsisus, orada kendi yansımasını görür ve gördüğü bu imgeye anında aşık olur. Sudaki yansımanın kendisine hiçbir karşılık vermemesine ve her dokunuşunda kaybolmasına rağmen ondan ayrılamayan Narsisus, sonunda suya düşerek boğulur ve yaşamını yitirir.

Narsisizm Nedir? Özsevi ve Ruhsal Sağlık İlişkisi

Narsisizm (özsevi), sanılanın aksine her zaman olumsuz bir durum değildir; aksine ruhsal sağlık için belirli bir düzeyde gereklidir. Psikolojik dengenin korunması açısından cinsellik, agresyon ve korku kadar doğal bir unsurdur. Bir bireyin yaşamla daha kolay başa çıkabilmesi için kendisini ölçülü bir şekilde sevmesi ve yeterli bir kendilik değeri duygusuna sahip olması beklenir.

Narsisistik Kişilik Bozukluğu Tanısı Nasıl Konulur?

Narsisistik Kişilik Bozukluğu, bireyin kendisini çok önemli ve vazgeçilmez gördüğü, yaygın bir üstünlük duygusu, beğenilme gereksinimi ve empati yapamama ile karakterize bir bozukluktur. Genç erişkinlik döneminde başlayan bu durum, aşağıdaki kriterlerden en az üçünün veya daha fazlasının varlığı ile belirlenir:

1. Kendisinin çok önemli olduğu duygusunu taşır (başarılarını abartır, yeterli kanıt olmasa da üstün biri olarak bilinmeyi bekler).
2. Sınırsız başarı, güç, zeka, güzellik veya kusursuz sevgi düşlemleriyle meşguldür.
3. Özel ve eşi bulunmaz biri olduğuna, ancak üst düzey kişiler veya kurumlarca anlaşılabileceğine inanır.
4. Sürekli olarak çok beğenilmek ister.
5. Hak kazandığı duygusu içindedir (kendisine özel muamele yapılacağı beklentisi).
6. Kişiler arası ilişkileri kendi çıkarı için kullanır.
7. Empati yapamaz; başkalarının duygu ve gereksinimlerini tanımada isteksizdir.
8. Genellikle başkalarını kıskanır veya başkalarının kendisini kıskandığına inanır.
9. Küstah ve kendini beğenmiş tavırlar sergiler.

Narsisistik Kişilik Bozukluğunun Klinik Özellikleri

Narsisistik bireyler, kendilerini olduğundan daha yetenekli ve zeki görme eğilimindedir. Bu bireylerin sosyal ve ikili ilişkilerindeki temel özellikleri şu şekilde özetlenebilir:

• İlişki Dinamikleri: Sevgiliyi bir nesne gibi görür, karşılık vermeyi düşünmez ve partnerini kendi narsisistik inançlarını pekiştirmek için bir araç olarak kullanır.
• İlgi Beklentisi: Herkesin kendisine aşık olduğunu hayal eder ve sürekli iltifat bekler. Bu ilgiyi bir hak olarak görür ve açıkça talep edebilir.
• Sosyal Çevre: Yakın çevresini genellikle kendisini pohpohlayacak veya toplumda üst düzey kabul edilen kişilerden seçer.
• Kural Tanımazlık: Kuralların kendisi için değil, sıradan insanlar için olduğuna inanır; kuyrukta öne geçmek veya hastanede öncelik beklemek gibi davranışlar sergileyebilir.
• Başarı Odaklılık: Meslek hayatında dürüst olmayan yollara sapma pahasına büyük başarılar hedefler; birincilik dışındaki her sonucu yenilgi sayar.
• Eleştiriye Duyarlılık: Eleştiriye karşı aşırı hassastır. Beklentileri karşılanmadığında veya eleştirildiğinde büyük bir hayal kırıklığı, öfke veya depresyon geliştirebilir.

Narsisizmin Nedenleri, Sıklığı ve Tedavi Yöntemleri

Narsisizmin kökenleri ve yaygınlığı üzerine yapılan araştırmalar, bu bozukluğun hem psikodinamik hem de istatistiksel boyutlarını ortaya koymaktadır.

Tedavi Süreci: Tedavide temel amaç; bireyin abartılı beklentilerini ve davranışlarını daha gerçekçi olanlarla değiştirmek, kişiler arası yaklaşımları düzeltmek ve bireyin kırılgan yapısı üzerinde çalışmaktır. Ancak tedavinin sonuçları klinik dünyada hala tartışma konusudur.