MİDE KANSERİ TANI VE TEDAVİSİ NASIL YAPILIR
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Mide Kanseri Nedir ve Neden Olur?
Mide kanseri, mide dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan ve doğrudan kalıtım ile beslenme alışkanlıkları ile ilişkili olan bir hastalıktır. Geçmişte tüm kanser türleri arasında ikinci sırada yer alan bu hastalık, günümüzde 10. ile 14. sıralara gerilemiş olsa da kansere bağlı ölümlerde halen dünya genelinde ikinci sırada yer almaktadır. Mevcut vakaların %70'i gelişmekte olan ülkelerde görülmektedir.
Mide Kanserinde Risk Grupları ve Demografi
Mide kanseri belirli yaş ve cinsiyet gruplarında daha sık izlenmektedir. Hastalığın demografik özellikleri şu şekildedir:
- Cinsiyet: Erkeklerde kadınlara oranla iki kat daha sık görülür.
- Yaş: Genellikle 60-70 yaş aralığındaki bireylerde tanı konulmaktadır.
Midenin Anatomik Yapısı ve Tümör Yerleşimi
Mide; yemek borusu (özofagus) ile onikiparmak bağırsağı (duodenum) arasında konumlanan, sindirim sisteminin temel organlarından biridir. Anatomik olarak üç ana bölüme ayrılır:
- Kardia: Mideyi yemek borusuna bağlayan üst bölüm.
- Korpus (Gövde): Midenin orta bölümü.
- Pilor: Mideyi onikiparmak bağırsağına bağlayan alt bölüm.
İstatistiksel olarak mide kanserlerinin %15-20’si üst bölümde, %40’ı orta bölümde ve %40’ı alt bölümde gelişir. Son 20 yılda, midenin üst yarısında görülen kanser oranlarında belirgin bir artış gözlemlenmektedir.
Mide Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?
Hastalığın gelişiminde rol oynayan temel risk faktörleri şunlardır:
- Helicobacter Pylori (HP): Gelişmekte olan ülkelerdeki vakaların %50'si ile ilişkilidir. MALT lenfomasında HP pozitifliği %90'a ulaşır.
- Beslenme Düzeni: Nitratlı, dumanlı, konserve ve aşırı tuzlu gıdaların tüketimi; meyve-sebze eksikliği.
- Genetik Yatkınlık: Birinci derece akrabalarda kanser öyküsü, Kan grubu A olanlar, FAP (Ailevi adenomatöz polipozis).
- Tıbbi Geçmiş: Kronik atrofik gastrit, Menetrier hastalığı, pernisiyöz anemi, adenomatöz polipler ve geçirilmiş mide ameliyatları.
- Yaşam Tarzı: Sigara kullanımı, düşük sosyo-ekonomik düzey ve ileri yaş.
Mide Kanseri Belirtileri
Mide kanseri erken evrelerde sinsi seyredebilir. En yaygın görülen belirtiler şunlardır:
- İstemsiz zayıflama ve halsizlik,
- Bulantı, kusma ve kansızlık (anemi),
- Yemeklerden sonra erken doyma ve rahatsızlık hissi,
- Sindirim sisteminde gizli kanama.
Teşhis ve Evreleme Yöntemleri
Gastroskopi (Endoskopi), mide kanseri teşhisinde altın standarttır. Bu yöntemle yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağı görüntülenir, biyopsi (parça) alınır ve gerektiğinde kanamalar durdurulur.
Evreleme Sürecinde Kullanılan Tetkikler
- Bilgisayarlı tomografi ve akciğer röntgeni
- Kan tahlilleri (CEA, CA 19-9 tümör belirteçleri)
- Endoskopik ultrasonografi (EUS) ve laparoskopi
Mide Kanserinin Patolojik Tipleri
Mide kanserlerinin %90-95'i adenokanser tipindedir. Diğer nadir tipler arasında GİST (%2), karsinoid (%1) ve skuamöz hücreli kanser (%1) bulunur. Adenokanserler kendi içinde tüler, papiller, müsinöz veya taşlı yüzük hücreli gibi alt tiplere ayrılır. Ayrıca hastalık, az saldırgan olan intestinal ve daha agresif olan diffüz tip olarak iki ana grupta incelenir.
Hastalığın Yayılımı ve Evreleme (TNM)
Mide kanseri kan, lenf ve komşuluk yoluyla (pankreas, diyafram, kalın bağırsak) yayılır. Evreleme sistemi şu kriterlere dayanır:
| Evre | Tanımlama |
|---|---|
| Evre 0 | Başlangıç aşaması (insitu). |
| Evre I | Submukoza yerleşimi ve maksimum 6 lenf bezi tutulumu. |
| Evre II | Kas tabakasına ilerleme veya 7-15 lenf bezi tutulumu. |
| Evre III | Kas tabakası aşılmış ve yoğun lenf bezi tutulumu. |
| Evre IV | Uzak organlara veya 15'ten fazla lenf bezine sıçrama. |
Mide Kanseri Tedavi Yöntemleri
Mide kanserinin temel tedavisi cerrahidir. Tedavi planı hastalığın evresine göre şekillenir:
Cerrahi Müdahale Teknikleri
- Subtotal Gastrektomi: Midenin bir kısmının alınması.
- Total Gastrektomi: Midenin tamamının alınması; nüks açısından daha avantajlıdır.
- Lenf Disseksiyonu: Günümüzde geniş kapsamlı D2 lenf disseksiyonu tercih edilmektedir.
Multidisipliner Yaklaşım
- Lokal Tedavi: Ameliyat ve radyoterapi.
- Sistemik Tedavi: Kemoterapi.
- İleri Evreler: Tıkanıklığı önlemek için endoskopik stent (şemsiye) uygulamaları.
Tedavi Sonrası Sağkalım Oranları
Beş yıllık sağkalım oranları hastalığın evresine göre değişkenlik gösterir:
- Evre I: %60-90
- Evre II: %30-50
- Evre III: %10-25
- İleri Evre (Genel): %50'nin altı
Önemli Not: Ameliyat sonrasında hastalarda demir ve B12 vitamini emilimi bozulduğu için düzenli takip ve destek gereklidir.
