Katarakt Çeşitleri

Katarakt Çeşitleri ve Oluşum Nedenleri

Katarakt, göz içindeki doğal merceğin saydamlığını kaybederek matlaşması sonucunda görme kalitesinin azalmasıdır. Bu durum, oluşum nedenlerine, ortaya çıktığı yaşa ve mercek üzerindeki konumuna göre farklı kategorilere ayrılmaktadır. Tedavi sürecinin planlanması için kataraktın hangi türde olduğunun doğru tespit edilmesi kritik önem taşır.

Oluşum Nedenine Göre Katarakt Çeşitleri

Kataraktın ortaya çıkış şekli, hastalığın ilerleme hızını ve tedavi yöntemini doğrudan etkiler. Oluşum nedenlerine göre katarakt türleri şu şekilde sınıflandırılır:

1. Yaşa Bağlı Katarakt

Kataraktın en sık rastlanan türü olan yaşa bağlı katarakt, yaşlanma süreciyle birlikte göz merceğinin doğal yapısının bozulmasıyla oluşur. İstatistiksel olarak 50-59 yaş aralığındaki bireylerin yaklaşık %50'sinde, 80 yaş ve üzerindeki kişilerin ise neredeyse tamamında hafif düzeyde de olsa katarakt gelişimi gözlemlenmektedir.

2. İkincil (Sekonder) Katarakt

Daha önce katarakt ameliyatı olmuş bireylerde, yerleştirilen yapay lensin arkasındaki kapsülün işlevini yitirmesiyle oluşan türe sekonder katarakt denir. Ayrıca, gençlerde uzun süreli kortizon kullanımı veya tedavi edilmemiş diyabet gibi sistemik hastalıkların etkisiyle de ortaya çıkabilmektedir.

3. Doğumsal (Konjenital) Katarakt

Bebeklerde doğumdan hemen sonra fark edilen bu tür, genetik faktörler veya annenin hamilelik döneminde kullandığı ilaçlar/zararlı maddeler nedeniyle gelişebilir. Eğer konjenital katarakt bebeğin görme gelişimini engelliyorsa, hızlıca cerrahi müdahale gereklidir. Bu operasyonlarda, göz gelişimi henüz tamamlanmadığı için genellikle lens implantasyonu uygulanmaz.

4. Diğer Nedenlere Bağlı Kataraktlar

• Presenil (Juvenil) Katarakt: Erken çocukluk döneminden sonra, genellikle 8-10 yaşlarından itibaren yavaşça gelişen türdür.
• Travmatik Katarakt: Göz bölgesine gelen darbeler veya sivri objelerin neden olduğu yaralanmalar sonucu meydana gelir.
• Komplike Katarakt: Göz içi iltihabı, tümörler, yüksek miyop veya retina dekolmanı gibi diğer göz hastalıklarının bir komplikasyonu olarak gelişir.

Oluşum Yerine Bağlı Katarakt Çeşitleri

Kataraktın merceğin hangi bölgesinde başladığı, hastanın şikayetlerini ve görüş kaybının niteliğini belirler.

Nükleer Katarakt

Lensin merkezini (nükleus) etkileyen ve genellikle yaşlılığa bağlı gelişen türdür. Süreç yavaş ilerler; zamanla mercek sararır ve görüş bulanıklaşır. Kendi içinde ikiye ayrılır:

• Senil nükleer katarakt: Sadece merkezdeki saydamlık kaybıdır.
• Kortikonükleer katarakt: Hem merkez nükleusun hem de dış korteksin kesifleşmesidir.

Posterior Subkapsüler Katarakt

Lensin arka kısmında oluşur ve diğer türlere göre daha hızlı ilerler. Özellikle okuma faaliyetlerini zorlaştırır. Parlak ışıkta görüşü azaltırken, geceleri ışıkların etrafında hale ve parlama oluşmasına neden olur. Diyabet hastaları ve yüksek doz steroid kullananlar risk altındadır.

Kortikal Katarakt

Merceğin dış kısmından başlayıp merkeze doğru ilerleyen bir türdür. Derinlik algısının bozulmasına ve buna bağlı denge kayıplarına yol açabilir. Hastalar genellikle ışığa karşı aşırı hassasiyet ve kamaşma şikayeti yaşarlar.

Kataraktın Evreleri ve İleri Derece Türleri

Kataraktın ilerleme seviyesine göre klinik tabloda farklı isimler kullanılmaktadır. Aşağıdaki tabloda bu evrelerin özellikleri belirtilmiştir:

Önemli Not: Kataraktın Nigra evresine gelerek görme yetisinin sadece ışık duyarlılığına düşmesi, cerrahi müdahalenin riskini artırır. Bu nedenle hastaların düzenli takip edilmesi ve uygun zamanda tedavi edilmesi hayati önem taşır. Ameliyatlarda kullanılan modern göz içi mercek teknolojileri, operasyon sonrası hasta konforunu ve görüş kalitesini en üst seviyeye çıkarmaktadır.