KARACİĞER KANSERİ

Karaciğer Kanseri ve Güncel Tedavi Yöntemleri

Karaciğer kanserlerinin %90'ını hepatoselüler kanser (HCC) oluşturmaktadır. Günümüzde görülme sıklığı giderek artan bu hastalık, her 100.000 kişide 4-6 vakada izlenmektedir. Özellikle Hepatit C ve alkolik olmayan karaciğer yağlanmasındaki artış, bu yükselişin temel nedenleri arasında gösterilmektedir. HCC vakalarının %90'ı altta yatan kronik bir hastalığa eşlik ederken; Hepatit B, Hepatit C, alkol kullanımı ve aflotoksine maruz kalma en önemli risk faktörleridir.

Girişimsel Radyoloji ve Lokal Tedavi Yöntemleri

Karaciğerin hem kendi primer kanserlerinde hem de diğer organlardan sıçrayan metastazların tedavisinde girişimsel radyoloji yöntemleri hayati önem taşır. Lokal tedavi olarak adlandırılan ve kateter yoluyla atardamar içine (intraarteryel) uygulanan bu yöntemler, sistemik kemoterapinin yetersiz kaldığı durumlarda güçlü bir destek sağlar. Bu tedavilerin en büyük avantajı, ilacın sistemik yayılım yerine doğrudan ve seçici olarak tümör yatağına uygulanmasıdır.

Kemoembolizasyon (TAKE) Nedir?

Kemoembolizasyon, yüksek doz kemoterapi ilaçlarının kateter yardımıyla doğrudan tümörü besleyen atardamar içine verilmesidir. Bu yöntem, karaciğerin en sık görülen kanseri olan HCC (Intermediate Stage B) evresinde temel tedavi protokolü olarak kabul edilir.

Radyoembolizasyon (TARE) Nedir?

Radyoembolizasyon, radyoaktif bir madde olan Yitriyum 90 (Y90) ile işaretlenmiş mikropartiküllerin tümörü besleyen damara enjekte edilmesidir. Dışarıdan uygulanan radyoterapinin karaciğer dokusuna verebileceği hasarı önlemek için geliştirilen bu teknik, tümör içinde 150 Gy gibi yüksek etkili dozlara ulaşılmasını sağlar.

Radyoembolizasyonun Klinik Sonuçları ve Avantajları

Radyoembolizasyon, hastalar tarafından daha iyi tolere edilen bir yöntemdir ve karaciğer toplardamar tıkanıklığı olan ileri evre hastalarda dahi uygulanabilir. Klinik araştırmalar sonucunda elde edilen ortalama yaşam süreleri şu şekildedir:

• HCC Evre A: 24.4 ay
• HCC Evre B: 16.9 ay
• HCC Evre C: 10 ay
• Kolon Kanseri Metastazları: Sistemik kemoterapi ile birlikte uygulandığında yanıt oranını ve yaşam süresini belirgin artırır.
• Nöroendokrin ve Meme Kanseri Metastazları: Tedavi yanıtını geliştirir ve sağkalıma katkı sağlar.

Önemli Not: Hazırlık anjiyografisinde akciğere kaçış %20'den fazla veya akciğer dozu 30 Gy'den büyükse radyoembolizasyon uygulanmamalıdır.

Kemoembolizasyonun Klinik Başarısı

Kemoembolizasyon, genel durumu iyi ve karaciğer fonksiyonları korunmuş hastalarda yaşam süresini uzatmak amacıyla uygulanır. Yapılan geniş kapsamlı çalışmalarda (8510 hasta) şu veriler elde edilmiştir:

Kolon kanseri metastazlarında ise kemoterapiye dirençli olgularda kemoembolizasyonun (DEBIRI), sistemik tedaviye oranla daha uzun sağkalım ve hastalık kontrolü sağladığı kanıtlanmıştır.

TARE ve TAKE Karşılaştırması: Hangisi Daha Etkili?

Meta-analiz sonuçlarına göre (553 HCC hastası üzerinde yapılan inceleme), her iki yöntemin 4 yıllık yaşam oranları ve yan etkileri benzer bulunmuştur. Ancak operasyonel farklılıklar mevcuttur:

• Yanıt Oranı: Radyoembolizasyonda %49, kemoembolizasyonda %36 seviyesindedir.
• Seans Sayısı: TAKE hastalarının %60'ı birden fazla seansa ihtiyaç duyarken, TARE hastalarının %70'i tek seansla tedavi edilmektedir.
• Uygulama Alanı: TARE, toplardamar tıkanıklığı olan HCC hastalarında TAKE'ye güvenilir bir alternatiftir.

Karaciğer İçi Safra Yolları Kanseri (Kolanjiokarsinom)

Kolanjiokarsinom vakalarında radyoembolizasyon, yaşam süresine doğrudan katkı sağlayan bir yöntemdir. Bu hastalıkta prognozu belirleyen en temel faktör tümör yüküdür:

• Tümör yükü <%25 ise ortalama yaşam süresi: 37.5 ay
• Tümör yükü %25-50 arası ise ortalama yaşam süresi: 15 ay

Tedavi Sonrası İzlem: Difüzyon MR'ın Rolü

Lokal tedavilerin başarısını değerlendirmede Difüzyon Ağırlıklı MR ve ADC ölçümleri kritik rol oynar. Tedavi sonrası süreçte:

1. İyi Yanıt Göstergesi: ADC değerlerinde artış gözlenmesi.
2. Geçici Azalma: Tümör iskemisi veya hemorajik nekrozu işaret edebilir.
3. Tümör İlerlemesi (Nüks): 3. aydan sonra ADC değerlerinde görülen tutarlı düşüş, yüksek hücresel gelişimi ve hastalığın ilerlediğini gösterir.

Kaynak: Journal of Medical Imaging and Radiation Oncology (2014), Cardiovascular Interventional Radiology (2016-2018)